Lưu trữ danh mục: Tư vấn tiêu dùng

SẮP CÓ EM – MỘT CUỐN SÁCH CÓ THỂ GIÚP CON HÌNH DUNG ĐIỀU GÌ SẮP THAY ĐỔI

“Mẹ ơi, em bé bao giờ ra?”

“Em ngủ ở đâu?”

“Em có chơi ô tô với con không?”

“Em có lấy đồ chơi của con không?”

Với người lớn, “nhà sắp có em bé” là một thông tin.

Với một đứa trẻ, đó có thể là cả một thế giới chưa biết sẽ thay đổi thế nào.

Sách về việc có em có thể giúp ba mẹ đưa một số tình huống sắp tới vào câu chuyện.

Trong sách, nhân vật thấy bụng mẹ lớn.

Em bé ra đời.

Em ngủ nhiều.

Khóc.

Được bế.

Anh hoặc chị có lúc tò mò, có lúc vui, có lúc khó chịu.

Nếu câu chuyện được xây dựng phù hợp, trẻ có thể nhìn thấy rằng việc có nhiều cảm xúc khác nhau là điều có thể xảy ra.

Ba mẹ không cần dùng sách để thuyết phục:

“Có em vui lắm!”

Bởi thực tế trẻ có thể vừa yêu em…

vừa không thích việc mẹ đang bế em.

Vừa muốn giúp…

vừa muốn mẹ chơi với mình.

Những cảm xúc đó không nhất thiết loại trừ nhau.

Khi đọc, con có thể hỏi:

“Em có ngủ với mẹ không?”

Đây là lúc bố mẹ trả lời theo kế hoạch thật của gia đình nếu đã biết.

Sách chỉ là câu chuyện tham khảo.

Đừng hứa dựa theo sách:

“Em sẽ ngủ suốt.”

“Em không đụng đồ của con.”

“Con sẽ thích em ngay.”

Thực tế có thể khác.

Một hướng rất hay là dùng sách để nói về những việc cụ thể.

Em bé nhỏ thế nào?

Có thể làm gì?

Chưa thể làm gì?

Vì sao em hay cần người lớn chăm sóc?

Nhưng hãy chọn nội dung phù hợp với tuổi của trẻ, không cần cung cấp quá nhiều thông tin một lúc.

Sau khi đọc, trò chơi nhập vai có thể tiếp tục câu chuyện.

Búp bê hoặc thú bông trở thành “em”.

Con thử lấy chăn.

Đưa bình đồ chơi.

Ru em.

Nhưng cũng có thể xảy ra tình huống:

Con ném búp bê sang một bên.

“Em phiền!”

Đừng vội hoảng.

Trong trò chơi, trẻ có thể thử rất nhiều vai và cảm xúc.

Mình có thể quan sát rồi trò chuyện nhẹ nhàng nếu cần.

BabyFun có thể kết nối nhóm sách này với đồ chơi nhập vai chăm sóc em bé, gia đình, nhà búp bê hoặc những bộ chơi đời sống phù hợp.

Nhưng thông điệp không nên là:

“Bộ sách + đồ chơi giúp trẻ không ghen em.”

Không ai có thể đảm bảo điều đó.

Một cách diễn đạt phù hợp hơn:

“Sách và chơi nhập vai tạo thêm không gian để con làm quen với những tình huống gia đình sắp trải qua.”

Và sau khi em bé thực sự về nhà, cuốn sách vẫn có thể được đọc lại.

Lúc đó con nhìn tranh và nói:

“Em nhà mình cũng khóc!”

“Em cũng ngủ!”

Câu chuyện bây giờ được kết nối với trải nghiệm thật.

Có thể một hôm mẹ đang bế em.

Anh/chị lớn mang cuốn sách tới:

“Mẹ đọc.”

Mẹ bận tay.

“Con ngồi sát mẹ nhé.”

Ba mẹ, em bé và con cùng ở đó.

Không phải mọi thay đổi đều trở nên dễ dàng chỉ nhờ một cuốn sách.

Nhưng sách có thể cho trẻ một cách để hỏi:

“Sắp tới chuyện gì sẽ xảy ra?”

Và sau khi em tới:

“À, hóa ra gia đình mình đang sống trong một câu chuyện mới thật rồi.” ❤️

CON HỎI LIÊN TỤC – ĐỌC 10 PHÚT MÀ VẪN CHƯA QUA ĐƯỢC BA TRANG

Mẹ đọc:

“Bạn gấu đi vào rừng…”

“Tại sao gấu đi rừng?”

“Bạn ấy đi tìm…”

“Sao không đi ô tô?”

“Vì…”

“Gấu có mẹ không?”

“Có lẽ có.”

“Mẹ gấu đâu?”

Mẹ nhìn đồng hồ.

Mười phút.

Vẫn trang số ba. 😄

Có giai đoạn trẻ hỏi rất nhiều khi đọc.

Và điều đó có thể khiến bố mẹ rơi vào hai thái cực.

Một là trả lời mọi câu thật chi tiết đến mức câu chuyện biến mất.

Hai là:

“Im nào, nghe mẹ đọc hết đã!”

Thực tế mình có thể làm cả hai việc linh hoạt hơn.

Có những câu hỏi liên quan trực tiếp tới truyện.

“Tại sao bạn ấy khóc?”

Mẹ có thể nói:

“Mình đọc tiếp xem có biết không nhé.”

Rất hay.

Câu hỏi trở thành lý do để đi tiếp.

Có câu đơn giản:

“Đây là con gì?”

“Con sóc.”

Rồi đọc tiếp.

Có câu hoàn toàn đưa câu chuyện sang một hành tinh khác:

“Gấu có đi máy bay được không?”

Mẹ có thể trả lời ngắn:

“Có thể trong câu chuyện của con. Còn bây giờ xem bạn gấu này đi đâu nhé.”

Không phải câu nào cũng cần một bài giải thích năm phút.

Nhưng cũng đừng coi câu hỏi là thứ cản trở việc đọc.

Đôi khi chính câu hỏi cho thấy trẻ đang kết nối câu chuyện với thế giới của mình.

Trong sách nhân vật đi bệnh viện.

Con hỏi:

“Con có phải đi bệnh viện không?”

À.

Có thể con đang nhớ một trải nghiệm.

Mẹ có thể dừng lại nói một chút.

Câu hỏi ấy đáng được ưu tiên hơn việc hoàn thành trang sách.

Một mẹo khác là đôi khi trả câu hỏi lại nhẹ nhàng:

“Con nghĩ sao?”

Nhưng đừng câu nào cũng:

“Thế con nghĩ sao?”

Trẻ hỏi mẹ vì muốn biết mà lần nào mẹ cũng trả ngược lại, có khi bé sẽ nghĩ:

“Mẹ cũng chẳng biết gì.” 😄

Nếu biết, cứ trả lời.

Nếu không biết:

“Mẹ không chắc. Mai mình tìm thử nhé.”

Đó cũng là một câu trả lời tốt.

Với trẻ lớn hơn, ba mẹ có thể có những buổi đọc mà câu hỏi được mở rộng rất xa.

Một cuốn về không gian dẫn tới:

“Có người ngoài hành tinh không?”

Rồi hai mẹ con nói chuyện về hành tinh.

Không đọc hết sách.

Không sao.

Hôm đó cuốn sách đã làm một việc khác:

Nó khởi đầu một cuộc trò chuyện.

BabyFun có thể xem đây là một giá trị rất hay của việc kết hợp sách trong hệ sinh thái chơi.

Con hỏi về cây cầu trong truyện?

Ngày mai lấy khối xây ra thử làm cầu.

Hỏi xe cứu hộ hoạt động thế nào?

Tìm thêm sách phù hợp hoặc đưa phương tiện đồ chơi vào trò chơi.

Câu hỏi của trẻ có thể trở thành gợi ý cho cuốn sách tiếp theo hoặc món đồ chơi tiếp theo, thay vì người lớn phải đoán sở thích.

Đây cũng là cách BabyFun có thể cá nhân hóa việc gợi ý:

Không chỉ hỏi:

“Con bao nhiêu tuổi?”

Mà còn:

“Dạo này con hay hỏi về điều gì?”

Có khi câu trả lời là:

“Khủng long.”

“Vũ trụ.”

“Cơ thể.”

“Xe rác.”

“Em bé.”

Và đó chính là cánh cửa dẫn đến một nhóm nội dung phù hợp.

Tối nay mẹ lại đọc.

Được hai trang.

Con hỏi:

“Mẹ, tại sao chim bay được?”

Mẹ nhìn cuốn sách.

Đây thậm chí không phải sách về chim.

Con chim chỉ bé tí ở góc tranh.

Mẹ bật cười:

“Câu này dài đấy.”

“Con muốn biết.”

Có thể câu chuyện chính phải chờ.

Nhưng biết đâu ngày mai hai mẹ con lại mở một cuốn khác chỉ để tìm hiểu câu hỏi ấy.

Và đó là lúc mình nhận ra:

Đọc sách không phải cuộc đua tới trang cuối.

Có những cuốn mình đọc hết.

Có những cuốn khiến con dừng lại ở một trang thật lâu.

Và có những trang chỉ làm đúng một việc:

Khiến một đứa trẻ bật ra câu hỏi mà trước đó con chưa từng nghĩ tới.

Nếu vậy…

dừng ở trang số ba lâu thêm một chút cũng đâu có sao. ❤️

GẶP TỪ KHÓ – CÓ CẦN DỪNG LẠI GIẢI THÍCH MỌI TỪ CHO CON?

Mẹ đọc:

“Chú cáo rón rén bước qua khu rừng…”

Con hỏi:

“Rón rén là gì?”

Mẹ giải thích.

Đọc thêm một đoạn.

“…bỗng nghe tiếng xào xạc.”

“Xào xạc là gì?”

Mẹ lại giải thích.

Được vài trang, mẹ bắt đầu nghĩ:

“Cuốn này nhiều từ khó quá. Có nên đổi sang cuốn đơn giản hơn không?”

Chưa chắc.

Gặp một vài từ con chưa biết là chuyện rất bình thường khi nghe kể.

Vấn đề là mình xử lý chúng thế nào để câu chuyện không biến thành tiết học từ vựng.

Nếu trẻ chủ động hỏi:

“Rón rén là gì?”

Mẹ có thể giải thích thật ngắn:

“Là đi rất nhẹ để người khác khó nghe thấy.”

Thậm chí làm thử.

Mẹ nhón chân.

“Thế này này.”

Con cười.

Rồi đọc tiếp.

Không cần:

“Bây giờ con nhắc lại: rón rén.”

“Nói một câu với từ rón rén.”

“Ngày mai mẹ hỏi lại.”

Trừ khi hai mẹ con đang chủ động chơi trò từ vựng.

Còn nếu đang nghe truyện, hãy cố giữ dòng chảy của câu chuyện.

Có những từ trẻ không hỏi nhưng mẹ cảm thấy cần hiểu để theo cốt truyện.

Lúc đó có thể giải thích ngắn.

Nhưng cũng không cần dừng ở mọi từ lạ.

Trẻ có thể hiểu một phần nghĩa nhờ tranh, hành động của nhân vật và những câu xung quanh.

Ví dụ:

“Gấu run lẩy bẩy.”

Tranh vẽ gấu ôm người.

Mẹ có thể vừa đọc vừa làm động tác run.

Không cần một định nghĩa dài.

Sách vì thế có thể đưa trẻ gặp những cách diễn đạt mà hội thoại thường ngày ít sử dụng.

Nhưng ba mẹ cũng nên chọn mức độ vừa phải.

Nếu gần như câu nào con cũng không hiểu và toàn bộ câu chuyện phải dịch lại bằng lời đơn giản hơn, có thể cuốn đó chưa phù hợp cho thời điểm hiện tại.

Cất đi không có nghĩa cuốn sách “quá khó mãi mãi”.

Vài tháng hoặc một năm sau thử lại.

BabyFun nếu xây hệ thống gợi ý sách cũng có thể bổ sung thông tin ngoài độ tuổi:

Lượng chữ: ít – vừa – nhiều.

Câu chuyện: đơn giản – nhiều tình tiết.

Từ ngữ: quen thuộc – phong phú hơn.

Như vậy phụ huynh chọn dễ hơn.

Một trẻ 4 tuổi đã quen nghe truyện dài có thể thích một cuốn khác với trẻ 4 tuổi mới bắt đầu làm quen với sách.

Và khi tư vấn, không cần hứa:

“Cuốn này giúp tăng vốn từ X lần.”

Hãy nói đơn giản và đúng bản chất hơn:

Cuốn sách tạo cơ hội để trẻ gặp từ và cách diễn đạt trong một ngữ cảnh có ý nghĩa.

Sau đó chính sự tương tác mới làm từ ngữ sống lên.

Ngày hôm sau, mẹ đang tìm chìa khóa.

Con đi thật nhẹ phía sau.

Mẹ quay lại:

“Con làm gì đấy?”

Bé cười:

“Con đi rón rén!”

Mẹ bất ngờ.

Từ hôm qua đã bước ra khỏi cuốn sách.

Không cần flashcard.

Không cần kiểm tra.

Chỉ vì trong câu chuyện có một chú cáo đi rón rén, mẹ đã nhón chân làm mẫu và hai mẹ con cùng cười.

Đó là điều thú vị của từ ngữ trong sách.

Có những từ hôm nay con chỉ nghe qua.

Ngày mai quên.

Có từ vài tuần sau mới gặp lại.

Và có một từ bỗng nhiên được con mang ra dùng khiến bố mẹ ngạc nhiên.

Vì vậy, khi gặp một từ khó…

không cần sợ.

Giải thích khi cần.

Làm động tác nếu phù hợp.

Rồi tiếp tục câu chuyện.

Bởi từ ngữ không nhất thiết phải được “học xong” ngay lần đầu gặp.

Đôi khi con chỉ cần gặp nó, nghe nó trong câu chuyện và để dành nó đâu đó trong thế giới ngôn ngữ đang ngày một rộng hơn của mình. ❤️

BỐ ĐỌC, MẸ ĐỌC – KHÔNG CẦN KỂ GIỐNG HỆT NHAU

Mẹ đọc:

“Chú gấu bước vào rừng và gặp một chú cáo.”

Tối hôm sau bố đọc.

“Gấu đi vào rừng…”

Bố nhìn tranh.

Rồi tự thêm:

“Ối giời ơi! Ai đứng kia thế?”

Con cười phá lên.

Mẹ ở bên cạnh:

“Trong sách có câu đấy đâu!” 😄

Nhưng thực ra, đọc sách cùng trẻ không nhất thiết phải là một màn trình diễn mà tất cả người lớn phải đọc giống nhau từng chữ.

Mỗi người có thể mang tới một trải nghiệm khác.

Mẹ đọc nhẹ.

Bố diễn giọng.

Ông kể thêm chuyện ngày xưa.

Bà dừng lại nói về con vật trong tranh.

Miễn là cách đọc phù hợp với nội dung và trẻ vẫn vui vẻ tham gia, sự khác biệt ấy không nhất thiết là vấn đề.

Thậm chí cùng một cuốn sách, trẻ có thể hình thành những “phiên bản” yêu thích.

“Mẹ đọc giọng bạn thỏ.”

“Bố làm tiếng sư tử.”

Con nhớ.

Và lần sau tự phân công. 😄

Điều này đặc biệt hữu ích với những gia đình mà một người thường nghĩ:

“Tôi không biết đọc truyện cho trẻ.”

Không cần phải có giọng phát thanh viên.

Không cần diễn xuất chuyên nghiệp.

Không cần biết phương pháp giáo dục đặc biệt.

Mở sách.

Nhìn tranh.

Đọc.

Con chỉ vào đâu thì nói chuyện ở đó.

Thế là đã bắt đầu được.

Nếu bố ít có thời gian trong ngày, một cuốn truyện trước giờ ngủ có thể trở thành khoảng thời gian riêng của hai bố con.

Nếu ông bà trông cháu, ông bà cũng có thể đọc theo cách của mình.

Điều quan trọng là không biến sự khác biệt thành cuộc tranh luận ngay trước mặt trẻ:

“Anh đọc sai rồi.”

“Phải hỏi con thế này.”

“Không được kể thêm.”

Nếu có một điểm quan trọng cần thống nhất, bố mẹ có thể trao đổi sau.

Còn trong một buổi đọc vui vẻ, đôi khi hãy để người đang kể có khoảng không riêng.

BabyFun cũng có thể tận dụng góc nhìn này khi làm nội dung hướng dẫn gia đình.

Đừng chỉ viết:

“Mẹ nên đọc sách cho bé…”

Hãy nói:

“Bố mẹ và người chăm sóc có thể cùng đọc với trẻ.”

Bởi việc đọc không phải công việc mặc định của riêng mẹ.

Một cuốn sách có thể trở thành điểm gặp giữa con với bố, ông, bà, anh chị hoặc người chăm sóc thường xuyên.

Nếu gia đình sử dụng nhiều ngôn ngữ, sự khác biệt còn thú vị hơn.

Một người có thể kể bằng tiếng Việt.

Một người bằng ngôn ngữ khác mà họ sử dụng tự nhiên.

Không nhất thiết tất cả phải bắt chước một cách đọc.

Và nếu bố không thích đọc đúng phần chữ?

Có thể dùng tranh để kể, miễn là cả hai hiểu đây là một cách kể lại chứ không nhất thiết là nguyên văn câu chuyện.

Trẻ thậm chí có thể bắt lỗi:

“Không! Mẹ kể khác cơ!”

Bố:

“Thế mẹ kể thế nào?”

Con bắt đầu kể lại.

Bây giờ người kể chuyện lại chính là trẻ.

Một cuốn sách bỗng có ba phiên bản.

Bản in trên trang.

Bản mẹ kể.

Bản bố kể.

Và rồi…

bản của con.

Có lẽ đó mới là điều đẹp.

Trẻ không chỉ nhớ nội dung cuốn sách.

Con còn nhớ ai đã ngồi cạnh mình khi câu chuyện ấy được kể.

Một ngày:

“Mẹ đọc truyện gấu.”

Ngày khác:

“Bố đọc! Bố làm tiếng cáo.”

Không ai cần thắng cuộc thi “ai đọc đúng hơn”.

Bởi đôi khi điều khiến một cuốn sách trở nên đặc biệt…

không nằm ở câu chữ thay đổi thế nào.

Mà nằm ở việc:

Mỗi người con yêu thương lại đem tới cho cùng một câu chuyện một giọng nói khác nhau. ❤️

TỦ SÁCH CỦA CON – ĐỪNG ĐỂ SÁCH Ở NƠI BÉ CHỈ ĐƯỢC NHÌN

Nhà có rất nhiều sách.

Nhưng tất cả nằm trên chiếc giá cao.

Mỗi lần muốn đọc, con phải gọi:

“Mẹ lấy sách.”

Mẹ bận:

“Chờ mẹ một chút.”

Năm phút sau…

bé đã chuyển sang chơi ô tô.

Một chi tiết rất nhỏ nhưng đáng để ba mẹ suy nghĩ:

Sách của trẻ đang được đặt ở đâu?

Người lớn thường cất sách cao vì những lý do rất hợp lý.

Sợ con làm rách.

Sợ vẽ lên.

Sợ bày lung tung.

Sợ sách thuê bị hỏng.

Nhưng nếu mọi cuốn sách đều nằm ngoài khả năng tiếp cận của trẻ, con gần như chỉ gặp sách khi người lớn chủ động tổ chức giờ đọc.

Trong khi một tủ sách phù hợp có thể tạo ra những cuộc gặp rất tự nhiên.

Con đang chơi.

Đi ngang qua.

Nhìn thấy bìa có con khủng long.

Dừng lại.

Lấy xuống.

Mở ra.

Không ai nói:

“Bây giờ là giờ đọc sách.”

Sách đơn giản xuất hiện trong môi trường sống của con.

Ba mẹ không cần thiết kế một “góc đọc sách chuẩn” thật cầu kỳ.

Không nhất thiết phải có lều.

Đèn trang trí.

Thảm đặc biệt.

Bộ bàn ghế đắt tiền.

Nếu gia đình có điều kiện và thích thì rất đẹp.

Nhưng thứ quan trọng hơn là một số cuốn phù hợp được đặt ở nơi trẻ có thể nhìn thấy và tiếp cận tương đối thuận tiện, an toàn.

Với trẻ nhỏ, ba mẹ có thể lựa chọn những cuốn phù hợp để con tự lấy.

Những cuốn cần sử dụng cùng người lớn, có chi tiết dễ hỏng hoặc chưa phù hợp với cách con thao tác có thể được cất riêng.

Như vậy không phải lựa chọn giữa:

“Cho con tự do và sách sẽ hỏng hết”

hoặc:

“Cất toàn bộ sách lên cao.”

Mình có thể chia sách theo cách sử dụng.

Một nhóm con tự xem.

Một nhóm đọc cùng bố mẹ.

Một nhóm cần giám sát.

Tủ sách cũng không cần chứa quá nhiều.

Nếu 40 cuốn chen kín đến mức trẻ khó lấy, có thể để 8–12 cuốn đang được quan tâm ở vị trí dễ tiếp cận rồi luân chuyển tùy gia đình.

Con đang mê xe?

Đưa vài cuốn phương tiện ra.

Bỗng chuyển sang động vật?

Thêm sách động vật.

Nhưng không cần biến tủ sách thành nơi chỉ có đúng sở thích hiện tại.

Một vài lựa chọn mới nằm cạnh những cuốn quen thuộc có thể tạo cơ hội để trẻ khám phá.

Nếu BabyFun phát triển dịch vụ sách, đây cũng là một nội dung rất hữu ích để hướng dẫn gia đình:

Không chỉ gửi sách gì, mà còn:

Mang sách về rồi đặt ở đâu để trẻ thực sự gặp nó?

Một bộ sách thuê rất hay nhưng nằm nguyên trong túi suốt hai tuần thì gần như chưa tạo ra trải nghiệm nào.

Ngược lại, ba cuốn đặt đúng chỗ có thể được trẻ lấy ra liên tục.

Với sách dùng chung hoặc thuê, ba mẹ vẫn cần hướng dẫn trẻ sử dụng phù hợp và bảo quản theo yêu cầu.

“Đọc xong mình để sách về đây nhé.”

Trẻ có thể tham gia.

Không cần mẹ luôn là người dọn.

Thậm chí việc cất sách cũng có thể trở thành một phần của thói quen.

Tối nay đọc xong.

Con đóng sách.

Mẹ hỏi:

“Nhà của cuốn này ở đâu?”

Bé mang lại giá.

Đặt vào.

Ngày mai, có thể chính con lại lấy nó xuống.

Và lúc ấy chiếc tủ sách không còn chỉ là nơi người lớn cất những cuốn sách đã mua.

Nó trở thành một nơi trẻ biết:

“Ở đây có những câu chuyện của mình. Khi muốn, mình có thể tới tìm.” ❤️