Lưu trữ tác giả: Hoang Thoa

CON KHÔNG NGỒI YÊN – CÓ NHẤT THIẾT PHẢI NGỒI IM MỚI GỌI LÀ ĐỌC SÁCH?

“Mẹ đọc truyện nhé.”

Con ngồi xuống.

Mẹ mở trang đầu.

Được khoảng một phút…

con đứng lên.

Đi lấy xe.

Quay lại.

Nghe thêm một đoạn.

Lại đứng lên.

Mẹ bắt đầu mất kiên nhẫn:

“Con có nghe không đấy?”

Có khi bé vẫn nghe.

Chỉ là cách tham gia của con không giống hình ảnh mà người lớn tưởng tượng:

Một đứa trẻ ngồi ngay ngắn bên cạnh.

Mắt nhìn sách.

Im lặng.

Từ đầu tới cuối.

Với trẻ nhỏ, đặc biệt những bé thích vận động, đọc sách không nhất thiết lúc nào cũng phải là một hoạt động hoàn toàn tĩnh.

Nếu con vẫn quay lại, phản ứng khi mẹ đọc hoặc tham gia vào một số đoạn, ba mẹ có thể thử linh hoạt cách đọc.

Ví dụ một cuốn có con thỏ nhảy.

Mẹ:

“Thỏ nhảy!”

Hai mẹ con cùng nhảy.

Rồi ngồi xuống xem tiếp.

Có con voi đi?

“Thình thịch, thình thịch.”

Con dậm chân.

Có chim bay?

Dang tay.

Cuốn sách bắt đầu có chuyển động.

Đặc biệt với thơ, đồng dao, sách âm thanh hay những câu chuyện có hành động lặp, cách đọc này có thể rất tự nhiên.

Một cách khác là rút ngắn thời gian.

Nếu con vui vẻ với sách trong năm phút, không nhất thiết phải kéo thành 20 phút chỉ vì mẹ đọc đâu đó rằng trẻ nên đọc mỗi ngày một khoảng cố định.

Chất lượng của trải nghiệm quan trọng hơn việc cố hoàn thành một con số.

Ba mẹ cũng có thể thử thay đổi thời điểm.

Có trẻ vừa ngủ dậy thích xem sách.

Có trẻ thích trước giờ ngủ.

Có bé sau khi chạy nhảy ngoài trời mới chịu ngồi.

Nếu mẹ chọn đúng lúc con đang muốn vận động nhất trong ngày rồi kỳ vọng con ngồi nghe một câu chuyện dài, cả hai rất dễ thất vọng.

BabyFun có thể đưa yếu tố này vào tư vấn:

Không chỉ “bé bao nhiêu tuổi?” mà còn “bé thích kiểu trải nghiệm nào?”

Nếu trẻ thích vận động, thử sách có hành động, âm thanh, tìm kiếm hoặc nội dung dễ kết hợp với trò chơi.

Ví dụ đọc về xe?

Cho xe chạy tới trang tương ứng.

Đọc về động vật?

Mỗi con vật xuất hiện, bé bắt chước chuyển động.

Đọc về xây dựng?

Sau vài trang, chuyển sang khối xây dựng và kể tiếp câu chuyện bằng đồ chơi.

Lúc này ranh giới giữa đọc và chơi không cần quá cứng.

Sách có thể khởi đầu trò chơi.

Trò chơi lại khiến con quay về sách tìm một chi tiết.

Tuy nhiên, cũng không nên gắn nhãn một đứa trẻ chỉ từ việc con không ngồi nghe sách lâu.

Khả năng chú ý thay đổi theo độ tuổi, hứng thú, thời điểm, loại sách và từng trẻ.

Nếu ba mẹ có lo ngại rộng hơn về sự phát triển của con, nên trao đổi với chuyên gia phù hợp thay vì dùng riêng hành vi đọc sách để tự kết luận.

Còn trong một buổi đọc bình thường?

Con đứng lên?

Có thể mẹ vẫn đọc thêm một câu.

Nếu con đi hẳn sang trò khác và không quan tâm nữa?

Đóng sách.

Không cần:

“Quay lại đây, chưa đọc xong!”

Cuốn sách sẽ còn ở đó.

Ngày mai thử lại.

Một ngày nào đó, mẹ có thể bất ngờ khi chính đứa trẻ từng chạy khỏi sách sau hai phút lại ôm một cuốn tới:

“Mẹ đọc.”

Mẹ mở.

Con nghe.

Được ba trang…

bé lại đứng lên làm động tác của nhân vật.

Nhưng lần này mẹ không còn nghĩ:

“Con không biết đọc sách.”

Mẹ hiểu:

“À, đây là cách con bước vào câu chuyện.” ❤️

CON HAY XÉ SÁCH – CÓ PHẢI BÉ KHÔNG THÍCH ĐỌC?

Mẹ vừa mua cuốn sách mới.

Đẹp.

Tranh xinh.

Mẹ háo hức:

“Lại đây mẹ đọc cho con.”

Bé cầm.

Lật một trang.

Hai trang.

Rồi…

Rẹt!

Một góc giấy rách.

Mẹ xót sách:

“Trời ơi! Không được xé!”

Bé nhìn mẹ.

Một lúc sau…

lại đưa tay vào mép giấy.

Với người lớn, sách là thứ cần giữ gìn.

Nhưng với một em bé còn nhỏ, con chưa chắc đã hiểu:

“Đây là sách, phải sử dụng khác với những đồ vật khác.”

Con có thể đang khám phá một thao tác rất đơn giản.

Cầm.

Kéo.

Gấp.

Lật.

Thấy giấy thay đổi.

Nghe tiếng “rẹt”.

Vì vậy, việc trẻ xé sách không tự động có nghĩa:

“Con không thích sách.”

Cũng không nên vội gắn nhãn:

“Con phá.”

Điều ba mẹ có thể làm trước tiên là chọn loại sách phù hợp hơn với cách con đang sử dụng.

Nếu bé vẫn đang trong giai đoạn cầm nắm khá mạnh, những cuốn được thiết kế chắc chắn cho trẻ nhỏ có thể phù hợp hơn sách giấy mỏng.

Ba mẹ vẫn có thể giữ những cuốn giấy đẹp để đọc cùng, thay vì đưa con tự sử dụng khi chưa phù hợp.

Khi con kéo trang, mẹ nhẹ nhàng giữ lại:

“Mình lật thế này nhé.”

Rồi làm mẫu.

Cầm mép.

Lật.

“Đây.”

Không cần bài giảng dài.

Trẻ cần thời gian để học rằng cuốn sách có một cách sử dụng khác.

Một sai lầm dễ gặp là sau vài lần rách sách, bố mẹ cất hết.

“Bao giờ lớn mới cho đọc.”

Nhưng nếu cất hoàn toàn, con lại ít có cơ hội học cách tương tác với sách.

Thay vào đó, mình có thể điều chỉnh loại sách và mức độ giám sát.

Sách chắc chắn để con chủ động khám phá.

Sách mỏng hơn thì mẹ cùng cầm.

Những cuốn đặc biệt cần giữ gìn có thể để ngoài tầm tự lấy cho tới khi phù hợp.

Nếu BabyFun xây hệ thống sách dùng chung hoặc cho thuê, đây lại là một điểm rất quan trọng.

Không chỉ phân loại sách:

0–1 tuổi.

1–2 tuổi.

3–4 tuổi.

Mà nên mô tả cấu tạo và kiểu tương tác.

Sách bìa cứng.

Sách vải.

Sách lật mở.

Sách giấy.

Sách có chi tiết tương tác.

Như vậy ba mẹ dễ lựa chọn dựa trên cách con đang sử dụng sách.

Với mô hình thuê, BabyFun cũng cần kiểm tra tình trạng vật lý của từng cuốn giữa các lượt: trang, gáy, mép, phần lật mở và các chi tiết đi kèm nếu có. Sách bị hư hỏng cần được xử lý phù hợp trước khi tiếp tục đưa vào sử dụng.

Còn ở nhà, nếu con làm rách?

Ba mẹ có thể bình tĩnh hơn.

“Trang bị rách rồi. Mẹ cất cuốn này để sửa nhé.”

Không cần biến thành một sự kiện quá lớn.

Và cũng đừng thử “dạy” bằng cách cho trẻ một cuốn sách cũ rồi nói:

“Cái này con xé thoải mái.”

Nếu mục tiêu là giúp con hiểu sách được dùng để xem và đọc, mình nên tạo ranh giới tương đối nhất quán.

Có những vật liệu khác phù hợp hơn cho hoạt động xé nếu ba mẹ muốn tổ chức một trò như vậy.

Rồi một ngày, mẹ sẽ nhận ra:

Con lấy cuốn sách.

Ngồi xuống.

Cầm góc trang.

Lật.

Không kéo.

Không xé.

Mẹ có thể chẳng nhớ chính xác con học được từ lúc nào.

Chỉ biết rằng trước đây mỗi lần đưa sách là phải giữ hai tay đề phòng…

còn bây giờ con đang tự lật từng trang.

Học cách đọc sách đôi khi bắt đầu trước cả việc hiểu câu chuyện.

Nó bắt đầu từ những điều nhỏ xíu:

Cách cầm.

Cách mở.

Cách lật.

Và hiểu rằng:

“À, thứ này không phải để xé ra xem bên trong. Mình mở từng trang… và câu chuyện sẽ tự xuất hiện.” ❤️

SÁCH KHOA HỌC – KHI “TẠI SAO?” CỦA CON CÓ THỂ DẪN TỚI CẢ MỘT CUỐN SÁCH

“Mẹ ơi, mây làm bằng gì?”

“Tại sao cá không chết ở dưới nước?”

“Khủng long đâu hết rồi?”

“Mặt trăng có đi ngủ không?”

Có những ngày bố mẹ cảm giác mình đang sống cùng một chiếc máy hỏi “Tại sao?” không có nút tắt. 😄

Và đây chính là lúc sách khoa học dành cho trẻ nhỏ trở nên thú vị.

Nhưng nghe tới “khoa học”, ba mẹ đừng hình dung ngay một cuốn sách đầy thuật ngữ.

Với trẻ nhỏ, điểm bắt đầu có thể đơn giản hơn rất nhiều:

Một điều con thực sự tò mò.

Con mê động vật?

Bắt đầu từ động vật.

Con cứ nhìn máy xúc ngoài đường?

Thử sách về máy móc, công trường.

Con mê mặt trăng?

Tìm sách về bầu trời và không gian phù hợp với độ tuổi.

Con liên tục đào đất tìm giun?

Một cuốn về sinh vật trong vườn có thể hấp dẫn hơn rất nhiều cuốn “kiến thức tổng hợp” mà người lớn thấy hay.

Khi đọc, cũng không cần đọc hết mọi thông tin.

Một trang có năm ô kiến thức.

Hôm nay con chỉ quan tâm một ô?

Đọc một ô.

Con hỏi tiếp?

Tìm thêm.

Con bỏ sang trang khác?

Đi theo con.

Mục tiêu không phải hoàn thành giáo trình.

Sách khoa học có thể là nơi giúp trẻ nhận ra một điều rất quan trọng:

Có những câu hỏi mình chưa biết đáp án – và mình có thể đi tìm.

Thậm chí bố mẹ không biết cũng chẳng sao.

“Mẹ không biết tại sao con bạch tuộc lại làm được thế.”

Thay vì đoán một đáp án cho xong, mình có thể nói:

“Hay mình xem trong sách nhé?”

Đó là một trải nghiệm rất khác với việc người lớn luôn đóng vai người biết tất cả.

Sách khoa học cũng là nhóm đặc biệt dễ kết nối với đồ chơi BabyFun.

Con đọc về xây dựng?

Mang khối lắp ghép ra thử tạo một cây cầu.

Đọc về bánh răng?

Tìm bộ có cơ cấu chuyển động để quan sát.

Đọc về khủng long?

Các mô hình khủng long có thể bước vào trò chơi.

Đọc về nông trại?

Con vật đồ chơi xuất hiện.

Nhưng hãy giữ ranh giới giữa thông tin thật và tưởng tượng.

Trong sách, mình tìm hiểu điều đã biết về khủng long.

Trong trò chơi, con hoàn toàn có thể cho khủng long lái xe đi siêu thị mua cà rốt. 😄

Hai cách trải nghiệm không cần loại trừ nhau.

BabyFun cũng có thể khai thác rất hay theo hướng:

“Con đang mê món đồ chơi nào? Hãy thử đặt một cuốn sách bên cạnh sở thích ấy.”

Như vậy sách không xuất hiện như bài học bắt buộc sau giờ chơi.

Nó trở thành một con đường khác để con đào sâu điều mình đang tò mò.

Một lưu ý nữa là ba mẹ nên chọn nội dung phù hợp với khả năng theo dõi của trẻ và ưu tiên nguồn sách đáng tin cậy, đặc biệt với các nội dung khoa học thực tế.

Không cần mua sách “cao hơn tuổi” chỉ vì nhiều kiến thức hơn.

Nhiều chữ hơn không đồng nghĩa con nhận được nhiều hơn.

Một bức tranh rõ và một câu giải thích con hiểu được đôi khi hữu ích hơn cả trang thông tin dày đặc.

Và lần tới con hỏi:

“Mẹ ơi, tại sao cầu vồng có nhiều màu?”

Nếu mẹ biết, mình trả lời.

Nếu không chắc?

Có thể nói:

“Câu này mẹ cũng muốn biết. Mình tìm thử nhé.”

Rồi hai mẹ con mở sách.

Khi ấy, cuốn sách không chỉ đưa cho trẻ một đáp án.

Nó còn âm thầm cho con biết:

Tò mò là một lý do rất tuyệt để mở một cuốn sách ra. ❤️