Lưu trữ tác giả: Hoang Thoa

SÁCH ÂM THANH – CON ĐỌC SÁCH HAY CHỈ MÊ BẤM NÚT?

Mẹ mở trang có con bò.

“Đây là…”

Con chẳng chờ.

Bấm nút.

“Ò ò!”

Bấm lại.

“Ò ò!”

Mẹ:

“Con nhìn con bò này…”

“Ò ò!”

Mẹ bắt đầu nghi ngờ:

“Nó có đọc sách đâu. Nó chỉ thích cái nút!” 😄

Đây là tình huống khá dễ gặp với sound book – sách có âm thanh.

Nhưng có lẽ mình không cần vội tách hai việc ấy ra.

Với trẻ, nút bấm có thể chính là cánh cửa đầu tiên kéo con tới cuốn sách.

Con bấm hình con bò.

Nghe âm thanh.

Mẹ nói:

“Bò kêu ò ò.”

Sau nhiều lần, âm thanh – hình ảnh – lời nói của mẹ bắt đầu xuất hiện cùng nhau trong một trải nghiệm.

Sách âm thanh có thể khai thác nhiều chủ đề:

Động vật.

Phương tiện.

Nhạc cụ.

Bài hát.

Âm thanh môi trường.

Nhưng ba mẹ không cần yêu cầu trẻ sử dụng theo đúng thứ tự trang.

Con muốn tìm nút xe cứu hỏa trước?

Được.

Muốn nghe tiếng mèo năm lần?

Cũng được.

Sau khi con thỏa mãn việc bấm, mẹ có thể mở rộng rất nhẹ:

“Trong tranh mèo đang ở đâu?”

Hoặc:

“Nhà mình có mèo không?”

Nếu con không quan tâm?

Thôi.

Đừng biến nút âm thanh thành mồi nhử để sau đó bắt con trả lời hàng loạt câu hỏi.

Một trò khác rất vui là đoán trước khi bấm.

Với cuốn con đã quen:

Mẹ chỉ con vịt.

“Con nghĩ bạn kêu thế nào?”

Con:

“Cạp cạp!”

Bấm.

Âm thanh phát ra.

Hai mẹ con cùng nghe.

Với sách nhạc cụ, có thể nghe rồi tìm nhạc cụ đồ chơi tương ứng nếu gia đình có.

Với sách phương tiện, nghe tiếng xe rồi lấy ô tô đồ chơi ra.

Như vậy sách âm thanh kết nối rất tự nhiên với hệ đồ chơi BabyFun.

Một cuốn sách về động vật + bộ nông trại.

Sách về xe + bộ phương tiện.

Sách về nhạc cụ + nhóm đồ chơi âm nhạc.

Đọc xong không nhất thiết đóng câu chuyện lại.

Con có thể tiếp tục tái hiện âm thanh bằng chính mình.

“Mèo kêu thế nào?”

“Meoooo!”

Có khi tiếng mèo của con còn hấp dẫn hơn nút bấm. 😄

Tuy nhiên, sách điện tử có những điểm cần chú ý khác sách giấy thông thường.

Ba mẹ cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất, đặc biệt liên quan đến độ tuổi, pin, bộ phận điện tử và cách sử dụng. Nếu có dấu hiệu hỏng, lỏng hoặc bất thường, nên dừng sử dụng để kiểm tra.

Nếu BabyFun đưa sách âm thanh vào mô hình thuê, phần kiểm tra giữa các lượt cũng không thể chỉ dừng ở việc xem trang có rách hay không.

Chức năng âm thanh, khoang pin và tình trạng tổng thể của sản phẩm đều cần được xem xét phù hợp với thiết kế của từng cuốn.

Và một điều nữa:

Không cần nghĩ sách càng nhiều âm thanh càng hấp dẫn thì càng tốt.

Có trẻ mê.

Có trẻ lại thích sách yên tĩnh.

Có lúc con muốn bấm.

Có tối chỉ muốn mẹ kể.

Vì vậy, sách âm thanh nên là một lựa chọn trong tủ sách, chứ không cần thay thế mọi loại sách khác.

Nếu hôm nay con bấm tiếng bò 15 lần?

Không sao.

Ngày mai thử lại.

Có thể đến lần thứ 16, con bỗng nhìn mẹ trước khi bấm và tự nói:

“Bò!”

Rồi:

“Ò ò!”

Lúc ấy mẹ sẽ thấy…

cái nút mà mình từng nghĩ đang làm con “mất tập trung” có khi lại chính là thứ khiến con muốn quay lại trang sách ấy thêm một lần nữa. 🔊❤️

SÁCH KHÔNG LỜI – KHÔNG CÓ CHỮ THÌ BỐ MẸ ĐỌC GÌ CHO CON?

Mẹ mở sách.

Không có câu chuyện viết sẵn.

Chỉ có tranh.

Trang đầu:

Một bạn nhỏ đứng trước cửa.

Trang sau:

Bạn chạy ra ngoài.

Mẹ hơi bối rối.

“Không có chữ thì đọc thế nào?”

Thực ra đó chính là điều thú vị của wordless picture book – sách tranh không lời hoặc rất ít lời.

Không có một đoạn văn dài quyết định người lớn phải nói gì.

Bức tranh trở thành điểm xuất phát.

Mẹ có thể nói:

“Bạn ấy đang chuẩn bị đi đâu nhỉ?”

Con nhìn.

“Đi công viên.”

Trang tiếp theo xuất hiện chiếc xe buýt.

Con đổi ý:

“Không! Bạn đi bà ngoại.”

Được luôn. 😄

Cùng một cuốn sách, hôm nay hai mẹ con kể một câu chuyện.

Ngày mai câu chuyện có thể khác.

Với trẻ nhỏ, ba mẹ không nhất thiết phải “kể hay”.

Chỉ cần bắt đầu từ những gì mình nhìn thấy.

“Có một con mèo này.”

“Bạn nhỏ đang chạy.”

“Ôi, trời mưa rồi.”

Rồi dừng lại.

Có thể con tự thêm:

“Bạn quên ô!”

Bây giờ câu chuyện đã thuộc về cả hai người.

Với trẻ lớn hơn, mẹ có thể để con làm người kể chính.

“Mẹ nghe truyện của con nhé.”

Con lật từng trang.

Có thể nhân vật ban đầu tên Nam.

Đến trang thứ ba đổi thành Bin.

Trang thứ năm xuất hiện một con khủng long dù trong tranh chẳng có khủng long.

Không sao. 😄

Nếu mục tiêu là kể chuyện sáng tạo, không cần sửa mọi chi tiết.

Một lần khác, hai mẹ con có thể thử bám sát tranh hơn:

“Con nhìn thấy điều gì khiến con nghĩ bạn ấy đang buồn?”

Lúc đó mình đang quan sát hình ảnh kỹ hơn.

Cùng một cuốn sách nhưng cách sử dụng thay đổi.

Đây là nhóm sách rất hay để BabyFun kết nối với đồ chơi.

Đọc một trang có thành phố?

Sau đó lấy xe và khối xây dựng ra.

“Con xây thành phố trong sách nhé?”

Không cần giống hệt.

Có một ngôi nhà?

Dựng nhà.

Có cầu?

Xây cầu.

Có nhân vật đi mua đồ?

Lấy giỏ thực phẩm.

Thậm chí có thể làm ngược lại.

Con vừa xây một thế giới bằng đồ chơi.

Mẹ lấy một cuốn sách không lời có chủ đề tương tự và nói:

“Ồ, chỗ này giống thành phố con vừa xây.”

Sách và trò chơi bắt đầu trao đổi câu chuyện với nhau.

Một lợi thế khác của sách không lời là ba mẹ có thể kể bằng ngôn ngữ gia đình muốn sử dụng trong khoảnh khắc đó.

Không bị giới hạn bởi phần chữ in sẵn.

Nhưng cũng đừng biến điều này thành áp lực phải dạy thật nhiều từ mới.

Nếu tối nay con chỉ muốn xem tranh và tự nói vài câu, cứ vậy.

Không có chữ không có nghĩa cuốn sách “dễ”.

Một bức tranh nhiều chi tiết có thể chứa rất nhiều điều để khám phá.

Ngược lại, cũng không phải trẻ nào cũng lập tức thích sách không lời.

Có trẻ thích được nghe một câu chuyện rõ ràng.

Có trẻ lại rất thích tự tạo nội dung.

Vì vậy, đây là một nhóm sách đáng thử, chứ không phải nhóm mà mọi trẻ bắt buộc phải thích.

Và lần đầu mở sách, nếu mẹ hỏi:

“Không có chữ, đọc kiểu gì nhỉ?”

Có khi con sẽ trả lời đơn giản hơn nhiều:

“Con kể.”

Mẹ ngồi xuống.

“Ừ, mẹ nghe.”

Bé mở trang đầu.

“Ngày xửa ngày xưa…”

Và lúc ấy mẹ mới nhận ra:

Cuốn sách không hề thiếu câu chuyện.

Nó chỉ đang chừa một khoảng trống để đứa trẻ đặt câu chuyện của mình vào. ❤️

SÁCH LẬT MỞ – “ĐẰNG SAU CÁNH CỬA CÓ GÌ?”

“Mèo đâu rồi?”

Mẹ mở trang sách.

Trước mặt bé là một cánh cửa nhỏ.

Con nhìn.

Dùng ngón tay nhấc lên.

“Meo!”

Một chú mèo xuất hiện.

Con cười.

Đóng lại.

Mở ra.

“Meo!”

Đóng.

Lại mở.

Có thể mẹ đã hiểu trò này sau lần thứ hai.

Nhưng con thì vẫn muốn tiếp tục lần thứ mười. 😄

Đó chính là sức hút đặc biệt của sách lật mở – lift-the-flap book.

Khác với một cuốn picture book thông thường, trẻ không chỉ nhìn thứ đã được in sẵn trên trang.

Con phải làm một hành động để khám phá phần đang bị che đi.

Có cái gì ở đây?

Mở thử.

À!

Chính khoảnh khắc trước khi mở tạo ra sự chờ đợi.

Và khoảnh khắc sau khi mở đem lại câu trả lời.

Với trẻ nhỏ đã có khả năng thao tác phù hợp với loại sách, ba mẹ có thể dùng sách lật mở theo rất nhiều cách.

Cách đơn giản nhất:

“Bạn chó đâu?”

Con mở.

“Đây rồi!”

Không cần hỏi thêm.

Ngày khác mẹ có thể tạo âm thanh:

“Ai đang trốn sau bụi cây?”

Con mở.

“Gâu gâu!”

Một thời gian sau, khi con đã thuộc cuốn sách, hãy thử để con trở thành người hỏi.

Mẹ giả vờ:

“Ôi, mẹ không biết bạn vịt ở đâu.”

Bé lập tức mở đúng chỗ.

“Đây này!”

Cảm giác từ người đi tìm trở thành người biết đáp án thường rất thú vị với trẻ.

Nhưng có một điều ba mẹ nên tránh:

Đừng biến tất cả những cánh lật thành câu hỏi kiểm tra.

“Màu gì?”

“Con gì?”

“Mấy con?”

“Nó đang làm gì?”

“Tiếng Anh là gì?”

Nếu mỗi lần mở một flap con phải trả lời năm câu, sự bất ngờ rất dễ biến thành bài kiểm tra.

Có lúc chỉ cần:

“Ú òa!”

Rồi cười với nhau.

Thế là đủ.

Sách lật mở cũng có thể kết nối rất tự nhiên với đồ chơi BabyFun.

Nếu sách có nông trại:

“Ai ở sau cánh cửa?”

Đọc xong, mình có thể lấy bộ nông trại ra.

Giấu chú bò trong chuồng.

“Mẹ không thấy bò đâu cả.”

Con mở.

“Đây rồi!”

Bây giờ cơ chế ẩn – tìm – xuất hiện đã đi từ trang sách ra trò chơi.

Nếu sách nói về phương tiện, con có thể tìm chiếc xe tương ứng.

Nếu sách về thực phẩm, mở xong có thể tìm món giống vậy trong bộ đồ ăn.

Không bắt buộc.

Nhưng đây là cách BabyFun có thể tạo kết nối giữa sách và kho đồ chơi hiện có mà không cần biến chúng thành những “combo học tập” cứng nhắc.

Với loại sách có phần lật, tình trạng vật lý đặc biệt quan trọng.

Các flap thường là nơi được trẻ thao tác nhiều. Nếu sách được dùng chung hoặc cho thuê, BabyFun cần kiểm tra phần gấp, mép, chỗ dán và toàn bộ tình trạng cuốn sách giữa các lượt sử dụng, đồng thời xử lý theo vật liệu và hướng dẫn phù hợp.

Ba mẹ cũng nên chọn sách theo khuyến nghị độ tuổi của sản phẩm và khả năng sử dụng thực tế của con.

Nếu con chưa biết mở nhẹ mà chỉ muốn kéo mạnh?

Mẹ có thể cùng cầm và hướng dẫn.

Không cần quát:

“Không được làm rách!”

Hãy cho con thời gian học cách sử dụng sách.

Bởi ngay cả việc mở một cánh giấy nhỏ cũng là một trải nghiệm mới.

Và có lẽ đó là lý do những cuốn sách này hấp dẫn đến vậy.

Trang giấy nói:

“Có một thứ ở đây… nhưng con chưa được nhìn thấy.”

Đứa trẻ lập tức muốn biết:

“Cái gì?”

Ngón tay nhấc cánh cửa lên.

“Ú òa!”

Con cười.

Đóng lại.

Rồi hỏi:

“Nữa!”

Một cánh giấy bé xíu…

nhưng đủ để biến việc lật sách thành một cuộc khám phá. ❤️

BỐN TUỔI ĐỌC GÌ? – KHI CON BẮT ĐẦU HỎI “TẠI SAO?”

“Tại sao trời mưa?”

“Tại sao cá sống dưới nước?”

“Tại sao máy bay bay được?”

“Tại sao con mèo không nói chuyện?”

Mẹ trả lời câu thứ nhất.

Con lập tức có câu thứ hai.

Trả lời câu thứ hai…

câu thứ ba đã tới. 😄

Khoảng 4 tuổi, thế giới của nhiều trẻ bắt đầu mở rộng theo một cách rất thú vị: con không chỉ muốn biết “Đây là gì?”, mà ngày càng tò mò:

“Tại sao nó lại như thế?”

Vì vậy, tủ sách của con cũng có thể bắt đầu đa dạng hơn.

Bên cạnh truyện tranh có cốt truyện, ba mẹ có thể thử những cuốn sách kiến thức đơn giản về:

Động vật.

Thiên nhiên.

Cơ thể.

Phương tiện.

Không gian.

Nghề nghiệp.

Máy móc.

Cuộc sống xung quanh.

Nhưng “sách kiến thức” cho trẻ nhỏ không cần giống một cuốn giáo trình thu nhỏ.

Nếu một trang chứa quá nhiều chữ, khái niệm và thông tin, con có thể chưa muốn theo hết.

Một cuốn phù hợp thường cần biết cách biến kiến thức thành thứ trẻ có thể nhìn thấy, đặt câu hỏi và liên hệ.

Ví dụ con đang mê khủng long.

Thay vì nghĩ:

“Khủng long chỉ là sở thích nhất thời.”

ba mẹ có thể tận dụng chính sở thích ấy để dẫn con đến sách.

“Con muốn biết bạn này ăn gì không?”

“Tại sao bạn này cổ dài?”

“Con nào to hơn?”

Không cần hỏi hết trong một lần.

Hôm nay con chỉ muốn xem hình Tyrannosaurus?

Cứ xem.

Ngày mai con tự hỏi điều khác.

Sách vẫn ở đó.

Một điểm rất hay ở tuổi này là truyện hư cấu và sách kiến thức có thể đi song song.

Buổi sáng con đọc một câu chuyện về tàu vũ trụ tưởng tượng.

Buổi tối lại xem một cuốn đơn giản về hành tinh.

Một bên cho phép con tưởng tượng.

Một bên giúp con khám phá thế giới thật.

Không cần chọn một trong hai.

BabyFun cũng có thể kết nối sách với đồ chơi theo hướng này.

Con đang chơi bộ khủng long?

Đặt cạnh đó một cuốn sách khủng long phù hợp.

Đang xây bằng khối?

Có thể thử sách về nhà cửa, công trình hoặc phương tiện xây dựng.

Đang mê nông trại?

Sách động vật và đồ chơi nông trại có thể bổ sung cho nhau.

Nhưng đừng biến việc kết hợp thành một “tiết học”.

Không cần:

“Chơi khủng long xong bây giờ phải học ba kiến thức về khủng long.”

Hãy để sách nằm ở đó như một cánh cửa khác dẫn vào cùng chủ đề con đang thích.

Có hôm con bước vào.

Có hôm không.

Ở tuổi này, ba mẹ cũng có thể bắt đầu hỏi những câu mở hơn khi đọc truyện:

“Con nghĩ chuyện gì sẽ xảy ra?”

“Nếu là con thì con sẽ làm gì?”

Nhưng không cần trang nào cũng hỏi.

Đôi khi câu chuyện đang đến đoạn hấp dẫn mà mẹ cứ dừng lại hỏi…

“Con nghĩ sao?”

thì người khó chịu nhất lại chính là độc giả bốn tuổi. 😄

Nếu con nói:

“Mẹ đọc tiếp đi!”

thì đọc tiếp.

Mục tiêu không phải chứng minh rằng mình đang áp dụng đúng phương pháp đọc sách.

Mục tiêu là giữ cho cuốn sách trở thành một nơi con muốn quay lại.

Và nếu một ngày con hỏi:

“Mẹ ơi, tại sao mặt trăng cứ đi theo xe mình?”

Mẹ chưa biết trả lời?

Không sao.

Thay vì vội đưa ra một đáp án, mẹ có thể nói:

“Câu này hay đấy. Mình thử tìm một cuốn sách xem sao.”

Có lẽ đó là một trong những điều đẹp nhất sách có thể mang tới ở tuổi này.

Không phải để người lớn luôn có sẵn mọi câu trả lời.

Mà để con dần phát hiện:

Khi mình tò mò về thế giới, có những nơi mình có thể tìm hiểu thêm. ❤️

BA TUỔI MÊ TRUYỆN – KHI CON KHÔNG CHỈ XEM HÌNH MÀ BẮT ĐẦU THEO CẢ CÂU CHUYỆN

“Mẹ đọc tiếp đi.”

“Mai đọc nhé.”

“Không! Một truyện nữa thôi.”

Và “một truyện nữa” thường có khả năng sinh thêm… một truyện nữa. 😄

Khi trẻ lớn hơn và có thể theo dõi những câu chuyện dài hơn, cách chọn sách cũng bắt đầu thay đổi.

Ở khoảng 3 tuổi, ba mẹ có thể thử mở rộng từ những cuốn chủ yếu gọi tên hình ảnh sang picture book có cốt truyện rõ hơn.

Một nhân vật muốn làm điều gì đó.

Có một vấn đề xảy ra.

Nhân vật thử giải quyết.

Cuối cùng câu chuyện đi tới một kết quả.

Không cần phức tạp.

Nhưng trẻ bắt đầu có cơ hội theo dõi:

“Chuyện gì đang xảy ra?”

Ví dụ một chú gấu không tìm thấy món đồ yêu thích.

Con đi tìm.

Tìm ở phòng.

Ngoài vườn.

Trong hộp.

Cuối cùng tìm thấy.

Khi đọc lần đầu, mẹ kể bình thường.

Lần thứ hai, đến đoạn:

“Gấu tìm dưới…”

Con có thể nhớ:

“Gầm giường!”

Lần thứ năm?

Có khi con đã thuộc gần hết và “đọc” ngược lại cho mẹ nghe.

Đừng vội sửa:

“Con có biết chữ đâu mà đọc.”

Con có thể đang kể lại bằng trí nhớ và hình ảnh.

Hãy để con làm người kể.

“Mẹ nghe nhé.”

Bé lật trang.

Ngày xửa ngày xưa…

Có thể nội dung thay đổi 30%.

Không sao. 😄

Đây cũng là giai đoạn sách bắt đầu mở ra rất nhiều chủ đề đời sống:

Đi học.

Có em.

Đi khám.

Kết bạn.

Sợ bóng tối.

Đi du lịch.

Tức giận.

Chờ đợi.

Chia tay bố mẹ buổi sáng.

Động vật.

Xe cộ.

Những câu chuyện tưởng tượng.

Nhưng sách không nên được dùng như một “đơn thuốc” với suy nghĩ:

Con đọc một cuốn về chia sẻ → ngày mai sẽ biết chia sẻ.

Con đọc truyện về cảm xúc → sẽ tự kiểm soát cảm xúc.

Câu chuyện có thể tạo cơ hội để trò chuyện, chứ không bảo đảm thay đổi hành vi ngay.

Ví dụ nhân vật giận dữ.

Mẹ có thể nói:

“Bạn ấy giận quá.”

Nếu con muốn nói tiếp:

“Con cũng giận!”

Hai mẹ con trò chuyện.

Nếu con chỉ muốn biết trang sau xảy ra gì?

Cứ đọc tiếp.

Đừng bắt mọi câu chuyện phải trở thành bài học đạo đức.

Với BabyFun, đây là giai đoạn đặc biệt thú vị để kết hợp sách + chơi nhập vai.

Đọc truyện về bác sĩ.

Sau đó con khám cho gấu.

Đọc về nông trại.

Mang các con vật ra kể tiếp.

Đọc về xây nhà.

Khối xây dựng xuất hiện.

Nhưng đôi khi hãy làm ngược lại.

Hôm nay con vừa chơi gara rất lâu.

Tối đến, chọn một cuốn truyện có xe.

Như vậy không chỉ:

SÁCH → ĐỒ CHƠI

mà còn:

TRẢI NGHIỆM CHƠI → SÁCH.

Hai thế giới bổ sung cho nhau.

Và đây có thể trở thành một hướng rất riêng cho nội dung BabyFun:

Không hỏi đơn thuần:

“Trẻ 3 tuổi nên đọc sách gì?”

Mà hỏi:

“Trẻ 3 tuổi nhà mình đang sống trong câu chuyện nào?”

Mê khủng long?

Tìm sách khủng long.

Đang thích nấu ăn?

Tìm câu chuyện về bếp.

Sắp đi học?

Thử những câu chuyện trường lớp phù hợp.

Bởi cuốn sách dễ kéo trẻ lại gần nhất đôi khi chính là cuốn có một phần thế giới mà con đang quan tâm.

Rồi một tối, mẹ nói:

“Hết truyện rồi.”

Con ôm sách:

“Mai đọc nữa nhé.”

Có lẽ đó là một dấu hiệu rất đẹp.

Không phải con đã học được bao nhiêu từ.

Không phải nhớ được mấy kiến thức.

Mà là:

Con đã bắt đầu cảm thấy rằng bên trong một cuốn sách có một nơi mình muốn quay trở lại. ❤️