Hàn Quốc – Học qua vui chơi và tương tác tập thể

Hàn Quốc thường được biết đến với môi trường giáo dục có tính cạnh tranh cao ở những bậc học lớn hơn.

Tuy nhiên, định hướng chương trình mầm non Nuri sửa đổi năm 2019 lại nhấn mạnh vai trò của vui chơi do trẻ chủ động và việc tôn trọng sự phát triển toàn diện.

Đây là điểm đáng chú ý khi tìm hiểu cách nuôi dạy trẻ tại Hàn Quốc.

Thay vì chỉ tập trung vào việc học trước kiến thức, giáo dục mầm non có thể tạo điều kiện để trẻ phát triển thông qua vui chơi, tương tác và khám phá.

Vui chơi là hoạt động học tập quan trọng

Một nhóm trẻ đang cùng xây khu phố bằng khối nhựa.

Có bạn xây nhà, có bạn tạo con đường và một bé đặt những chiếc xe vào gara.

Trong quá trình chơi, các bé trao đổi ý tưởng, giải quyết bất đồng và cùng hoàn thành mô hình.

Trẻ có thể học nhiều điều mà không cần một bài giảng riêng biệt.

Vai trò của người lớn

Trong hoạt động chơi lấy trẻ làm trung tâm, giáo viên và phụ huynh không nhất thiết phải quyết định mọi chi tiết.

Người lớn chuẩn bị môi trường và quan sát sở thích của trẻ.

Khi cần, phụ huynh đưa ra câu hỏi hoặc hỗ trợ giải quyết tình huống.

Ví dụ, nếu hai bé cùng muốn một chiếc xe, ba mẹ có thể hỏi: “Các con muốn chia lượt như thế nào?”.

Trẻ được khuyến khích tham gia tìm giải pháp.

Học hợp tác qua đồ chơi xây dựng

Ba mẹ chuẩn bị một bộ khối lắp ghép.

Hai trẻ được giao nhiệm vụ tạo một sân chơi.

Một bạn xây cầu trượt, bạn còn lại làm khu vực ghế ngồi.

Sau đó, các bé ghép các phần lại với nhau.

Hoạt động giúp trẻ nhận ra rằng mỗi người có thể đóng góp vào công việc chung.

Đồ chơi đóng vai và giao tiếp

Một bộ cửa hàng mini có thể tạo ra nhiều tình huống.

Trẻ đóng vai người bán, khách hàng hoặc nhân viên giao hàng.

Các bé thực hành chào hỏi, lựa chọn sản phẩm và cảm ơn.

Ba mẹ có thể bổ sung tình huống khách muốn đổi món hàng.

Trẻ cần lắng nghe và tìm cách phản hồi phù hợp.

Qua đó, hoạt động đóng vai hỗ trợ phát triển ngôn ngữ và kỹ năng xã hội.

Khi trẻ học cách thể hiện ý kiến

Trong một trò chơi nhóm, không phải bé nào cũng có cùng ý tưởng.

Một trẻ muốn xây tòa nhà cao, trong khi bạn khác thích xây công viên.

Người lớn có thể khuyến khích từng bé nói lên mong muốn.

Sau đó, các con cùng lựa chọn cách kết hợp.

Điều quan trọng là giúp trẻ diễn đạt và lắng nghe, thay vì chỉ yêu cầu một bé phải nhường.

Tạo cơ hội chơi tự do

Không phải mọi hoạt động đều cần mục tiêu học tập được xác định trước.

Trẻ có thể tự chọn nhân vật, bối cảnh và cách chơi.

Một chiếc hộp giấy có thể trở thành xe buýt hoặc cửa hàng.

Một bộ khối gỗ có thể biến thành thành phố tưởng tượng.

Người lớn nên dành không gian cho những ý tưởng bất ngờ của trẻ.

Học về cảm xúc trong trò chơi nhóm

Khi chơi cùng bạn, trẻ có thể vui, thất vọng hoặc tức giận.

Ví dụ, một bé buồn vì mô hình mình xây bị đổ.

Ba mẹ có thể giúp trẻ gọi tên cảm xúc.

Sau đó, phụ huynh hỏi: “Con muốn xây lại hay nghỉ một chút?”.

Cách phản hồi này giúp trẻ được lắng nghe và học lựa chọn hành động phù hợp.

Có nên tạo áp lực thành tích từ sớm?

Việc một quốc gia có môi trường học tập cạnh tranh không có nghĩa phụ huynh cần áp dụng áp lực đó cho trẻ mầm non.

Chương trình Nuri sửa đổi nhấn mạnh vui chơi và sự phát triển của trẻ.

Gia đình nên tránh biến mọi hoạt động thành cuộc thi hoặc yêu cầu bé phải giỏi hơn bạn.

Niềm vui khám phá và sự an toàn cảm xúc vẫn rất quan trọng.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Ba mẹ có thể tổ chức những buổi chơi nhóm nhỏ với anh chị em hoặc bạn bè.

Chuẩn bị một bộ đồ chơi có thể sử dụng chung như khối xây dựng, cửa hàng hoặc bộ nấu ăn.

Trẻ được trao đổi vai trò và cùng tạo câu chuyện.

Người lớn giám sát, hỗ trợ khi xảy ra xung đột và tránh can thiệp quá nhiều vào những tình huống các bé có thể tự giải quyết an toàn.

Liên hệ với BabyFun

Thông qua mô hình thuê đồ chơi BabyFun, phụ huynh có thể cân nhắc các bộ đồ chơi đóng vai, xây dựng và trò chơi hợp tác phù hợp độ tuổi.

Nội dung BabyFun có thể hướng dẫn ba mẹ tổ chức hoạt động nhóm với những bộ đồ chơi có nhiều nhân vật hoặc nhiều nhiệm vụ.

Một món đồ chơi có thể trở thành phương tiện để trẻ giao tiếp và phối hợp cùng người khác.

Bài học đáng tham khảo

Từ định hướng chương trình mầm non Nuri của Hàn Quốc, phụ huynh có thể nhận ra rằng học tập ở tuổi nhỏ không nhất thiết phải gắn với bài tập và thành tích.

Trẻ có thể phát triển ngôn ngữ, tư duy và kỹ năng xã hội thông qua vui chơi cùng bạn bè.

Khi được tôn trọng và hỗ trợ phù hợp, hoạt động chơi tập thể trở thành môi trường giúp trẻ khám phá cả thế giới xung quanh lẫn cách xây dựng mối quan hệ.

Canada – Khi mỗi đứa trẻ có cách học riêng

Một nhóm trẻ đang tham gia hoạt động tại lớp.

Có bé thích ngồi đọc sách tranh, có bé say mê xây dựng bằng khối gỗ, trong khi những bạn khác lựa chọn hoạt động vẽ và tạo hình.

Mỗi trẻ có sở thích, khả năng và cách thể hiện khác nhau.

Trong nhiều khung giáo dục mầm non của Canada, sự gắn kết, cảm giác được thuộc về cộng đồng và việc tôn trọng trẻ như những cá nhân có năng lực được chú trọng.

Canada quản lý giáo dục theo tỉnh bang và vùng lãnh thổ, nên không thể xem mọi cơ sở giáo dục đều áp dụng một phương pháp giống nhau.

Mỗi trẻ có điểm mạnh riêng

Một bé có thể diễn đạt tốt bằng lời nói.

Bé khác lại thích dùng hình vẽ hoặc mô hình để thể hiện suy nghĩ.

Ba mẹ không nên đánh giá toàn bộ khả năng của trẻ chỉ qua một hoạt động.

Thay vào đó, phụ huynh có thể tạo cơ hội để con thử nhiều hình thức chơi.

Qua quan sát, người lớn hiểu rõ hơn về những hoạt động khiến trẻ hứng thú.

Cảm giác được thuộc về có ý nghĩa gì?

Trẻ cần cảm thấy mình được đón nhận trong gia đình và môi trường học tập.

Khi bé đưa ra ý tưởng, người lớn có thể lắng nghe.

Khi trẻ gặp khó khăn, phụ huynh hỗ trợ mà không chế giễu.

Trong trò chơi nhóm, các bé được khuyến khích tham gia theo khả năng.

Điều này giúp xây dựng môi trường tương tác tích cực.

Đồ chơi tạo cơ hội cho nhiều cách tham gia

Một bộ khối xây dựng có thể được sử dụng theo nhiều cách.

Trẻ thích vận động tay có thể xếp tháp.

Bé thích kể chuyện có thể tạo ngôi nhà cho nhân vật.

Trẻ quan tâm đến phương tiện có thể xây đường và gara.

Cùng một bộ đồ chơi nhưng hoạt động không nhất thiết phải giống nhau.

Ba mẹ có thể điều chỉnh cách chơi theo sở thích và nhu cầu của từng bé.

Khi trẻ chưa muốn tham gia trò chơi nhóm

Không phải trẻ nào cũng sẵn sàng chơi cùng nhiều bạn ngay lập tức.

Có bé cần thời gian quan sát trước.

Phụ huynh có thể mời trẻ tham gia một nhiệm vụ nhỏ, chẳng hạn đưa khối gỗ cho bạn.

Nếu bé chưa muốn, người lớn có thể tạo thêm cơ hội sau đó.

Không nên ép trẻ phải giao tiếp hoặc biểu diễn trước đám đông để chứng minh sự tự tin.

Học nhận biết cảm xúc

Ba mẹ chuẩn bị một số thẻ hình khuôn mặt hoặc nhân vật thú bông.

Trẻ lựa chọn hình thể hiện vui, buồn, tức giận hoặc lo lắng.

Phụ huynh hỏi: “Con nghĩ bạn gấu đang cảm thấy thế nào?”.

Sau đó, cả hai trò chuyện về những tình huống có thể tạo ra cảm xúc ấy.

Hoạt động giúp bé luyện nhận biết và diễn đạt cảm xúc.

Tôn trọng sự khác biệt trong gia đình và văn hóa

Canada là quốc gia có nhiều cộng đồng văn hóa và ngôn ngữ.

Trong giáo dục trẻ nhỏ, việc nhìn nhận gia đình và bản sắc của trẻ có ý nghĩa quan trọng.

Tại Việt Nam, ba mẹ có thể giới thiệu những kiểu gia đình, nghề nghiệp và truyền thống khác nhau thông qua sách tranh hoặc trò chơi đóng vai.

Điều quan trọng là lựa chọn nội dung tôn trọng con người, tránh định kiến và khuôn mẫu.

Trò chơi xây dựng cộng đồng

Phụ huynh chuẩn bị các khối lắp ghép và nhân vật mô hình.

Trẻ xây một khu phố có trường học, công viên, bệnh viện và cửa hàng.

Ba mẹ hỏi: “Trong khu phố này, mọi người cần những nơi nào?”.

Bé có thể đề xuất thêm đường đi, cây xanh hoặc sân chơi.

Hoạt động khuyến khích trẻ suy nghĩ về nhu cầu của nhiều người khác nhau.

Không phải mọi trẻ đều cần cùng một loại đồ chơi

Một món đồ chơi được nhiều trẻ yêu thích chưa chắc phù hợp với con mình.

Có bé thích âm thanh, có bé lại nhạy cảm với tiếng động lớn.

Một số trẻ thích hoạt động vận động mạnh, trong khi những trẻ khác cần môi trường yên tĩnh hơn.

Ba mẹ nên quan sát phản ứng thực tế của con để điều chỉnh.

Nếu có lo ngại về sự phát triển, cần tìm tư vấn chuyên môn thay vì chỉ thay đổi đồ chơi.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Phụ huynh có thể chuẩn bị một vài lựa chọn chơi khác nhau trong tuần.

Ví dụ, sách tranh, khối xây dựng và bộ đóng vai.

Trẻ được lựa chọn hoạt động yêu thích.

Ba mẹ không cần so sánh tốc độ học của con với trẻ khác.

Thay vào đó, hãy chú ý đến tiến bộ của chính bé qua thời gian.

Liên hệ với BabyFun

Mô hình thuê đồ chơi BabyFun có thể được khai thác như một cách để gia đình trải nghiệm nhiều nhóm đồ chơi trước khi quyết định sản phẩm phù hợp.

Một bé có thể hứng thú với đồ chơi xây dựng, trong khi bé khác thích trò chơi đóng vai hoặc sách tương tác.

Việc luân phiên đồ chơi cần dựa trên sở thích và nhu cầu thực tế, không phải chạy theo xu hướng.

Bài học đáng tham khảo

Từ các định hướng giáo dục mầm non tại Canada, gia đình Việt có thể học cách tôn trọng sự khác biệt của trẻ.

Đồ chơi không nên trở thành công cụ để so sánh các bé.

Giá trị của món đồ nằm ở việc nó tạo cơ hội để từng trẻ khám phá, thể hiện bản thân và tham gia vào những mối quan hệ tích cực.

Đức – Khi trẻ học tự lập từ trải nghiệm thực tế

Trong nhiều cơ sở giáo dục mầm non tại Đức, trẻ được tạo cơ hội tham gia các hoạt động sinh hoạt và vui chơi theo khả năng của mình.

Từ việc lựa chọn góc chơi, chuẩn bị vật dụng đến thực hiện những nhiệm vụ nhỏ, trẻ có thể từng bước học cách tự quyết định và chịu trách nhiệm.

Đức có hệ thống giáo dục mầm non được tổ chức theo từng bang, vì vậy không tồn tại một phương pháp duy nhất áp dụng giống nhau ở mọi trường.

Tuy nhiên, việc khuyến khích trẻ chủ động, tham gia và học qua trải nghiệm là một hướng tiếp cận đáng tham khảo.

Tự lập bắt đầu từ việc nhỏ

Một em bé muốn lấy bộ xếp hình trên kệ.

Thay vì người lớn luôn lấy hộ, trẻ có thể được hướng dẫn tự chọn bộ đồ chơi trong tầm với.

Sau khi chơi, bé mang các khối trở lại hộp.

Hoạt động tưởng chừng đơn giản nhưng tạo cơ hội để trẻ thực hành lựa chọn, thực hiện nhiệm vụ và thu dọn.

Trẻ được phép thử trước khi nhờ giúp đỡ

Khi một mô hình xây dựng bị đổ, ba mẹ thường muốn sửa ngay cho con.

Tuy nhiên, nếu tình huống an toàn, phụ huynh có thể chờ một chút.

Trẻ thử đặt lại các khối.

Nếu vẫn khó, ba mẹ hỏi: “Con muốn thử cách khác hay cần mẹ giúp một phần?”.

Cách hỗ trợ này giúp bé có cơ hội thực hành giải quyết vấn đề mà không cảm thấy bị bỏ mặc.

Đồ chơi mô phỏng công việc

Bộ dụng cụ sửa chữa đồ chơi là ví dụ phù hợp.

Trẻ cầm búa nhựa, cờ lê và tua vít mô phỏng để sửa một chiếc xe tưởng tượng.

Ba mẹ giới thiệu tên từng dụng cụ và công dụng cơ bản.

Sau đó, bé được giao nhiệm vụ: “Chiếc xe này cần kiểm tra bánh”.

Trẻ lựa chọn dụng cụ và đóng vai người thợ.

Qua hoạt động, bé làm quen với trình tự công việc và trách nhiệm của từng vai trò.

Học cách lập kế hoạch

Ba mẹ có thể đưa ra một nhiệm vụ nhỏ: xây một ngôi nhà cho thú bông.

Trẻ cần chọn vật liệu, xác định vị trí cửa và quyết định ngôi nhà có bao nhiêu phòng.

Phụ huynh hỏi: “Con muốn bắt đầu từ phần nào?”.

Bé được khuyến khích suy nghĩ trước khi thực hiện.

Nếu thay đổi ý tưởng giữa chừng, trẻ có thể điều chỉnh kế hoạch.

Khi trẻ được lựa chọn

Phụ huynh chuẩn bị hai nhóm đồ chơi phù hợp.

Một bên là bộ xây dựng, bên còn lại là bộ cửa hàng.

Trẻ chọn món muốn chơi trước.

Sau đó, bé tham gia hoạt động theo sở thích.

Quyền lựa chọn nên nằm trong những giới hạn an toàn và phù hợp với lịch sinh hoạt của gia đình.

Không phải quyết định nào cũng có thể giao cho trẻ nhỏ.

Học hợp tác khi làm việc chung

Hai trẻ cùng xây một gara đồ chơi.

Một bạn chuẩn bị đường đi, bạn còn lại xây khu đỗ xe.

Khi cả hai cần một khối giống nhau, các bé phải trao đổi.

Người lớn có thể giúp trẻ diễn đạt yêu cầu và thỏa thuận.

Qua đó, trẻ thực hành hợp tác thay vì chỉ làm theo chỉ dẫn.

Tự lập không đồng nghĩa với không cần người lớn

Trẻ nhỏ vẫn cần sự hỗ trợ và quan tâm.

Ba mẹ không nên giao nhiệm vụ vượt quá khả năng hoặc để trẻ tự sử dụng dụng cụ nguy hiểm.

Tự lập là quá trình tăng dần mức độ chủ động trong môi trường an toàn.

Với trẻ chưa thể thực hiện, người lớn có thể làm mẫu hoặc cùng làm.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Gia đình có thể bắt đầu bằng việc sắp xếp kệ đồ chơi thấp.

Mỗi hộp có nhãn hình ảnh để trẻ nhận biết.

Trước khi chơi, bé tự chọn món đồ phù hợp.

Sau khi hoàn thành, trẻ được khuyến khích cất lại.

Những thói quen này nên được xây dựng nhẹ nhàng, không biến thành hình phạt.

Liên hệ với BabyFun

Thông qua mô hình thuê đồ chơi BabyFun, phụ huynh có thể cân nhắc bộ dụng cụ sửa chữa, khối xây dựng, đồ chơi lắp ráp và những sản phẩm mô phỏng hoạt động đời sống.

Thay vì chỉ giới thiệu chức năng món đồ, nội dung BabyFun có thể gợi ý cho ba mẹ cách giao nhiệm vụ vừa sức để trẻ chủ động thực hiện.

Bài học đáng tham khảo

Từ những thực hành giáo dục mầm non tại Đức, phụ huynh có thể học cách trao cho trẻ cơ hội thử sức trong những việc nhỏ.

Một bộ đồ chơi phù hợp không chỉ giúp trẻ giải trí mà còn tạo tình huống để bé lựa chọn, lập kế hoạch và hoàn thành nhiệm vụ.

Tính tự lập được nuôi dưỡng bằng sự tin tưởng, hướng dẫn và hỗ trợ đúng lúc.

Na Uy – Khi thiên nhiên trở thành sân chơi

Tại Na Uy, hoạt động ngoài trời có vị trí đáng chú ý trong giáo dục mầm non.

Trẻ có thể tham gia các hoạt động vận động, quan sát thiên nhiên và khám phá môi trường trong những điều kiện thời tiết phù hợp.

Khung chương trình giáo dục mầm non của Na Uy đề cao vui chơi, vận động, sức khỏe và trải nghiệm thiên nhiên.

Điều này mang đến nhiều gợi ý cho phụ huynh Việt Nam trong việc tổ chức hoạt động cho trẻ ngoài không gian kín.

Trẻ cần cơ hội vận động

Một em bé đang bước qua những khúc gỗ thấp được bố trí an toàn.

Bé quan sát vị trí đặt chân rồi thử giữ thăng bằng.

Khi gặp đoạn khó, trẻ có thể nhờ người lớn hỗ trợ.

Hoạt động tạo cơ hội luyện phối hợp vận động và nhận biết khả năng của cơ thể.

Không nhất thiết phải có thiết bị phức tạp để trẻ vận động.

Chơi ngoài trời có nhiều hình thức

Trẻ có thể đi dạo, chơi cát, quan sát cây hoặc tham gia trò chơi vận động.

Mỗi hoạt động mang đến trải nghiệm khác nhau.

Khi chơi cát, bé sử dụng tay và dụng cụ.

Khi đi trên đường bằng phẳng, trẻ luyện di chuyển.

Khi quan sát lá cây, bé có cơ hội chú ý đến sự thay đổi của thiên nhiên.

Học đánh giá thử thách phù hợp

Một số hoạt động ngoài trời có thể giúp trẻ học nhận biết khả năng và giới hạn của mình.

Ví dụ, bé muốn bước qua một vật cản thấp.

Ba mẹ quan sát và hỗ trợ để trẻ thử trong điều kiện an toàn.

Điều quan trọng là phân biệt thử thách phù hợp với nguy hiểm thực sự.

Không nên cho trẻ leo trèo ở nơi có nguy cơ ngã cao hoặc tiếp xúc với vật sắc nhọn.

Đồ chơi hỗ trợ vận động

Bóng mềm, vòng vận động, xe chòi chân và bộ thăng bằng thấp có thể được sử dụng tùy độ tuổi.

Phụ huynh lựa chọn sản phẩm phù hợp với khả năng hiện tại của trẻ.

Một quả bóng có thể dùng để lăn, chuyền hoặc đá nhẹ.

Một đường vận động đơn giản có thể được tạo từ các dấu chân đặt trên sàn.

Không cần tổ chức cuộc thi để trẻ cảm thấy hào hứng.

Trò chơi vượt đường mòn

Ba mẹ có thể tạo một tuyến đường an toàn trong sân.

Trẻ đi theo các điểm đánh dấu.

Ở mỗi điểm, bé thực hiện một nhiệm vụ như bước qua vạch, nhặt bóng hoặc đổi hướng.

Phụ huynh điều chỉnh khoảng cách và mức độ khó.

Hoạt động giúp trẻ luyện quan sát, ghi nhớ trình tự và phối hợp vận động.

Thiên nhiên thay đổi theo mùa

Ở Na Uy, thời tiết và mùa có sự khác biệt rõ rệt.

Hoạt động ngoài trời có thể được điều chỉnh theo điều kiện thực tế.

Trẻ có cơ hội quan sát tuyết, mưa, cây cối hoặc ánh sáng thay đổi.

Tại Việt Nam, phụ huynh có thể thay bằng việc quan sát mùa mưa, mùa khô hoặc sự thay đổi của cây trong năm.

Không cần sao chép điều kiện thời tiết của một quốc gia khác.

Khi trẻ chơi cùng bạn

Một nhóm trẻ có thể cùng kéo xe chở đồ chơi hoặc chuyền bóng.

Các bé cần quan sát nhau để tránh va chạm.

Nếu một bạn gặp khó khăn, những bạn khác có thể hỗ trợ.

Hoạt động tạo cơ hội thực hành hợp tác và quan tâm.

Có nên cho trẻ ra ngoài khi trời lạnh hoặc mưa?

Không có một quy tắc áp dụng cho mọi điều kiện.

Phụ huynh cần cân nhắc nhiệt độ, gió, mưa, chất lượng không khí, sức khỏe của trẻ và trang phục phù hợp.

Không nên cho trẻ chơi ngoài trời khi có dông sét, thời tiết cực đoan hoặc môi trường nguy hiểm.

Mục tiêu là tạo trải nghiệm an toàn, không phải chứng minh trẻ có thể chịu đựng thời tiết khắc nghiệt.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Ba mẹ có thể đưa trẻ đến công viên, sân chơi hoặc khoảng sân rộng an toàn.

Nếu không có điều kiện ra ngoài, gia đình vẫn có thể tổ chức vận động nhẹ trong nhà.

Ví dụ, dùng thảm mềm tạo đường đi hoặc chơi chuyền bóng.

Thời gian vận động nên phù hợp độ tuổi và thể trạng của trẻ.

Liên hệ với BabyFun

BabyFun có thể được liên hệ với các nhóm đồ chơi vận động như bóng mềm, xe chòi chân, bộ thăng bằng thấp và dụng cụ chơi cát.

Mô hình thuê giúp phụ huynh cân nhắc những sản phẩm có kích thước lớn hoặc chỉ phù hợp trong một giai đoạn phát triển nhất định.

Bài học đáng tham khảo

Từ giáo dục mầm non Na Uy, gia đình Việt có thể học cách coi trọng vận động và trải nghiệm thiên nhiên.

Trẻ cần cơ hội khám phá bằng cơ thể, không chỉ quan sát qua sách hoặc màn hình.

Một khoảng sân an toàn, vài món đồ chơi phù hợp và sự đồng hành của người lớn có thể tạo nên những giờ chơi ý nghĩa.

Singapore – Khi trẻ học bằng cách khám phá

Singapore thường được nhắc đến với nền giáo dục chú trọng chất lượng học tập. Tuy nhiên, trong giáo dục mầm non, quốc gia này không chỉ quan tâm đến kiến thức mà còn đề cao sự phát triển toàn diện của trẻ.

Khung chương trình Nurturing Early Learners dành cho trẻ mẫu giáo nhấn mạnh việc học thông qua vui chơi, khám phá và tương tác có ý nghĩa.

Đây là một cách tiếp cận đáng tham khảo đối với phụ huynh Việt Nam đang tìm kiếm sự cân bằng giữa học tập và vui chơi.

Học tập không chỉ là ghi nhớ

Một em bé đang chơi với những chiếc cốc có kích thước khác nhau.

Bé đổ nước từ cốc lớn sang cốc nhỏ rồi quan sát lượng nước thay đổi.

Thay vì yêu cầu trẻ học thuộc khái niệm dung tích, người lớn có thể đặt câu hỏi: “Con nghĩ chiếc cốc nào chứa được nhiều nước hơn?”.

Trẻ dự đoán, thử nghiệm và quan sát kết quả.

Qua hoạt động, bé có cơ hội xây dựng hiểu biết từ trải nghiệm trực tiếp.

Khám phá có định hướng là gì?

Khám phá có định hướng không có nghĩa người lớn quyết định mọi thao tác.

Phụ huynh hoặc giáo viên chuẩn bị môi trường, vật liệu và câu hỏi phù hợp.

Trẻ được thử những cách khác nhau để tìm hiểu vấn đề.

Ví dụ, khi chơi xếp hình, ba mẹ có thể hỏi: “Làm thế nào để tòa tháp đứng vững hơn?”.

Bé tự thay đổi cách đặt các khối.

Người lớn hỗ trợ khi cần nhưng không nhất thiết đưa ra đáp án ngay lập tức.

Đồ chơi nào phù hợp?

Những bộ xếp hình, khối xây dựng, đồ chơi phân loại và bộ khám phá cát nước đều có thể sử dụng.

Điều quan trọng là cách tổ chức hoạt động.

Một bộ cốc xếp chồng có thể dùng để so sánh kích thước.

Các khối gỗ có thể giúp trẻ thử xây công trình.

Một bộ hình học đơn giản có thể trở thành trò chơi tìm hình dạng trong nhà.

Học toán qua trò chơi

Ba mẹ chuẩn bị năm chiếc xe đồ chơi.

Trẻ đặt hai chiếc vào gara và ba chiếc ở bên ngoài.

Phụ huynh hỏi: “Có tất cả bao nhiêu chiếc xe?”.

Sau đó, bé thử thay đổi vị trí các xe.

Hoạt động giúp trẻ làm quen với số lượng bằng vật thật.

Với trẻ nhỏ, không cần yêu cầu viết phép tính.

Học ngôn ngữ qua đối thoại

Khi trẻ đang xây một ngôi nhà, phụ huynh có thể hỏi về các bộ phận của công trình.

“Đây là cửa chính hay cửa sổ?”.

“Con muốn ai sống trong ngôi nhà này?”.

Trẻ được khuyến khích giải thích ý tưởng.

Qua những cuộc hội thoại tự nhiên, bé có cơ hội sử dụng từ mới và diễn đạt suy nghĩ.

Khuyến khích trẻ đặt câu hỏi

Nếu trẻ hỏi vì sao xe chạy xuống dốc, ba mẹ không nhất thiết phải giải thích ngay bằng thuật ngữ vật lý.

Phụ huynh có thể mời bé thử thay đổi độ nghiêng của đường dốc.

Sau đó, hai người cùng quan sát.

Việc đặt câu hỏi và tìm hiểu câu trả lời giúp trẻ phát triển sự tò mò.

Học cách hợp tác

Một nhóm trẻ cùng xây công viên bằng khối lắp ghép.

Các bé cần lựa chọn nơi đặt cầu trượt, đường đi và cây xanh.

Nếu có ý kiến khác nhau, người lớn có thể giúp trẻ trao đổi.

Hoạt động tạo cơ hội thực hành ngôn ngữ, thương lượng và làm việc nhóm.

Có nên cho trẻ học trước chương trình tiểu học?

Việc tiếp cận chữ số và chữ viết phù hợp độ tuổi có thể hữu ích.

Tuy nhiên, không nên hiểu giáo dục Singapore là yêu cầu trẻ mầm non học càng nhiều kiến thức học thuật càng tốt.

Khung Nurturing Early Learners chú trọng phát triển toàn diện và trải nghiệm phù hợp.

Ba mẹ cần cân bằng hoạt động nhận thức với vận động, giao tiếp và vui chơi tự do.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Phụ huynh có thể tổ chức một hoạt động khám phá ngắn mỗi ngày.

Ví dụ, hôm nay trẻ tìm hiểu vật nào nổi trên nước.

Ngày mai, bé thử xây cây cầu bằng khối gỗ.

Không cần chuẩn bị bài giảng dài.

Ba mẹ chỉ cần chọn một câu hỏi, một vài vật liệu an toàn và dành thời gian lắng nghe trẻ.

Liên hệ với BabyFun

Thông qua mô hình thuê đồ chơi BabyFun, phụ huynh có thể cân nhắc những bộ đồ chơi STEM đơn giản, khối xây dựng, đồ chơi phân loại và bộ khám phá phù hợp độ tuổi.

Việc luân phiên nhóm đồ chơi giúp gia đình tổ chức các hoạt động tìm hiểu khác nhau mà không nhất thiết phải mua toàn bộ sản phẩm.

Bài học đáng tham khảo

Từ định hướng giáo dục mầm non Singapore, ba mẹ có thể học cách kết hợp vui chơi với những câu hỏi gợi mở.

Trẻ không chỉ nhận thông tin từ người lớn mà còn có thể dự đoán, thử nghiệm và tự khám phá.

Khi được tổ chức phù hợp, một món đồ chơi đơn giản có thể trở thành công cụ giúp trẻ phát triển tư duy và niềm yêu thích học hỏi.

New Zealand – Nuôi dạy trẻ gắn với gia đình và cộng đồng

Một em bé đang chơi xếp hình cùng bạn. Khi gặp khó khăn, bé hỏi cô giáo. Sau giờ học, trẻ kể lại câu chuyện với ba mẹ rồi tiếp tục xây mô hình ở nhà.

Những trải nghiệm tại lớp, trong gia đình và ngoài cộng đồng có thể kết nối với nhau, tạo thành quá trình học tập liên tục.

Đây là một tinh thần đáng chú ý trong chương trình giáo dục mầm non Te Whāriki của New Zealand.

Chương trình coi trọng sự phát triển toàn diện, các mối quan hệ và vai trò của gia đình, cộng đồng đối với việc học của trẻ.

Te Whāriki là gì?

Te Whāriki là tên chương trình giáo dục mầm non của New Zealand.

Tên gọi gợi hình ảnh một tấm thảm được đan từ nhiều sợi.

Trong giáo dục, hình ảnh này thể hiện việc các trải nghiệm, mối quan hệ và lĩnh vực phát triển được kết nối với nhau.

Trẻ không chỉ học ngôn ngữ hoặc toán học riêng biệt.

Các kỹ năng có thể phát triển đồng thời qua hoạt động vui chơi và sinh hoạt.

Gia đình là một phần của quá trình giáo dục

Trong cách tiếp cận này, gia đình và cộng đồng có vai trò quan trọng.

Những điều trẻ trải nghiệm ở nhà có thể trở thành chất liệu cho hoạt động tại lớp.

Ngược lại, những gì trẻ khám phá ở trường có thể được tiếp tục trong sinh hoạt gia đình.

Ví dụ, nếu bé đang tìm hiểu về các loại phương tiện, ba mẹ có thể cùng con quan sát xe buýt, xe đạp hoặc tàu hỏa qua sách tranh.

Học qua những mối quan hệ

Trẻ nhỏ phát triển trong quá trình tương tác với người khác.

Khi chơi cùng bạn, bé học cách đề nghị, trao đổi và phản hồi.

Khi trò chuyện với người lớn, trẻ có cơ hội mở rộng vốn từ.

Những mối quan hệ tích cực giúp trẻ cảm thấy được lắng nghe và có điều kiện tham gia vào hoạt động chung.

Trò chơi kể chuyện gia đình

Ba mẹ chuẩn bị búp bê, thú bông và một ngôi nhà đồ chơi.

Trẻ chọn nhân vật đóng vai các thành viên trong gia đình.

Bé có thể tạo câu chuyện về bữa tối, chuyến đi chơi hoặc ngày sinh nhật.

Phụ huynh hỏi: “Trong câu chuyện của con, mọi người đang làm gì?”.

Hoạt động giúp trẻ thể hiện trải nghiệm quen thuộc bằng ngôn ngữ và tưởng tượng.

Tôn trọng bản sắc của trẻ

Te Whāriki chú trọng đến ngôn ngữ, văn hóa và bản sắc của trẻ, trong đó có vị trí quan trọng của văn hóa Māori.

Điều này gợi ý rằng mỗi trẻ cần được tôn trọng trong bối cảnh gia đình và cộng đồng của mình.

Tại Việt Nam, phụ huynh có thể giới thiệu cho con những câu chuyện, bài hát, món ăn và trò chơi truyền thống của gia đình.

Đồ chơi có thể trở thành phương tiện để trẻ tìm hiểu văn hóa gần gũi.

Học thông qua sở thích cá nhân

Một bé thích động vật có thể dành nhiều thời gian với mô hình trang trại.

Bé khác thích xe cộ hoặc đồ chơi xây dựng.

Ba mẹ có thể quan sát sở thích rồi tạo thêm cơ hội khám phá.

Nếu trẻ thích động vật, phụ huynh có thể kết hợp mô hình với sách tranh và hoạt động quan sát ngoài đời.

Nhờ vậy, một mối quan tâm nhỏ có thể mở rộng thành nhiều trải nghiệm học tập.

Kết hợp nhiều kỹ năng trong một trò chơi

Hãy tưởng tượng trẻ đang mở một cửa hàng đồ chơi.

Bé sắp xếp sản phẩm lên kệ.

Sau đó, trẻ đóng vai người bán và chào khách.

Khi khách mua hàng, bé đếm số món và chuẩn bị túi.

Chỉ trong một trò chơi, trẻ có thể thực hành ngôn ngữ, đếm số, tổ chức không gian và tương tác xã hội.

Đây là ví dụ về cách học tập có thể diễn ra một cách tích hợp.

Ghi lại câu chuyện học tập

Trong giáo dục mầm non New Zealand, quá trình học của trẻ có thể được ghi nhận bằng những câu chuyện, hình ảnh và sản phẩm hoạt động.

Tại nhà, ba mẹ có thể tạo một cuốn sổ nhỏ.

Mỗi tuần, phụ huynh ghi lại một hoạt động con yêu thích.

Ví dụ: “Hôm nay con tự xây được một cây cầu bằng khối gỗ”.

Khi xem lại, trẻ có thể kể thêm về trải nghiệm của mình.

Không so sánh mọi trẻ theo cùng một khuôn mẫu

Mỗi trẻ có nhịp phát triển và mối quan tâm riêng.

Một bé thích kể chuyện, trong khi bé khác dành nhiều thời gian để lắp ghép.

Ba mẹ có thể tạo cơ hội để cả hai phát triển những khả năng khác nhau.

Điều này không có nghĩa bỏ qua những dấu hiệu khó khăn về phát triển.

Nếu có lo ngại, phụ huynh nên trao đổi với chuyên gia phù hợp.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Ba mẹ có thể chọn một chủ đề quen thuộc mỗi tuần.

Ví dụ, tuần này cả nhà khám phá nghề nghiệp.

Trẻ chơi bộ bác sĩ, đọc sách về bệnh viện và trò chuyện về những người làm công việc chăm sóc sức khỏe.

Tuần sau, gia đình chuyển sang chủ đề giao thông hoặc động vật.

Không cần mua toàn bộ đồ chơi cùng lúc.

Liên hệ với BabyFun

Mô hình thuê đồ chơi BabyFun có thể hỗ trợ cách tổ chức hoạt động theo chủ đề.

Gia đình lựa chọn nhóm đồ chơi phù hợp với sở thích và trải nghiệm hiện tại của con.

Ví dụ, bộ trang trại, đồ chơi nghề nghiệp, khối xây dựng hoặc bộ nhân vật gia đình.

Khi chủ đề thay đổi, phụ huynh có thể cân nhắc luân phiên đồ chơi thay vì tích trữ nhiều sản phẩm.

Bài học đáng tham khảo

Từ chương trình Te Whāriki của New Zealand, ba mẹ có thể rút ra rằng việc học của trẻ không tách rời gia đình, văn hóa và các mối quan hệ.

Đồ chơi có thể kết nối trải nghiệm tại nhà với những điều trẻ khám phá ngoài xã hội.

Khi người lớn quan tâm đến sở thích, câu chuyện và môi trường sống của con, những hoạt động vui chơi bình thường cũng có thể trở thành cơ hội học tập ý nghĩa.

Ý – Nuôi dưỡng sáng tạo theo Reggio Emilia

Một em bé vẽ ngôi nhà bằng bút màu. Bé khác dùng khối gỗ xây ngôi nhà. Một bạn nữa lấy đất nặn để tạo cửa và mái.

Cả ba đều đang thể hiện ý tưởng về cùng một chủ đề, nhưng bằng những cách hoàn toàn khác nhau.

Đây là ví dụ gần gũi để hiểu tinh thần của phương pháp giáo dục Reggio Emilia, bắt nguồn từ thành phố Reggio Emilia ở Ý.

Cách tiếp cận này nhìn nhận trẻ là những cá nhân có tiềm năng, có khả năng đặt câu hỏi và thể hiện suy nghĩ qua nhiều hình thức.

Ý tưởng về một trăm ngôn ngữ của trẻ

Trong triết lý Reggio Emilia, khái niệm “một trăm ngôn ngữ” không có nghĩa trẻ phải học một trăm thứ tiếng.

Đó là cách diễn đạt về rất nhiều phương thức trẻ sử dụng để khám phá và thể hiện bản thân.

Trẻ có thể nói, vẽ, nặn, xây dựng, chuyển động, hát hoặc tạo câu chuyện.

Mỗi hình thức đều có thể giúp người lớn hiểu thêm về suy nghĩ của bé.

Không chỉ quan tâm đến sản phẩm cuối cùng

Khi trẻ vẽ một bức tranh, người lớn thường hỏi: “Con vẽ đẹp không?”.

Nhưng quá trình trẻ lựa chọn màu, thử nét vẽ và thay đổi ý tưởng cũng rất đáng quan sát.

Ba mẹ có thể hỏi: “Vì sao con chọn màu này?” hoặc “Con muốn kể gì về bức tranh?”.

Những câu hỏi mở tạo cơ hội để trẻ diễn đạt suy nghĩ.

Không cần mọi sản phẩm đều giống mẫu.

Môi trường cũng tham gia giáo dục

Một đặc điểm của Reggio Emilia là coi trọng cách tổ chức không gian học tập.

Vật liệu được sắp xếp để trẻ dễ quan sát, lựa chọn và thử nghiệm.

Một góc có giấy, bút và màu vẽ.

Góc khác có khối xây dựng hoặc vật liệu tạo hình.

Trẻ có thể sử dụng các vật liệu ấy để phát triển ý tưởng của mình.

Tại nhà, ba mẹ không cần một phòng học lớn. Chỉ cần sắp xếp một góc sáng sủa, an toàn và dễ thu dọn.

Đồ chơi mở tạo nhiều khả năng

Những món đồ chơi không quy định duy nhất một cách sử dụng rất phù hợp để khai thác theo tinh thần này.

Khối gỗ có thể trở thành ngôi nhà, cây cầu hoặc con vật tưởng tượng.

Đất nặn có thể được sử dụng để tạo thức ăn giả, cây cối hoặc nhân vật.

Các tấm ghép lớn có thể kết hợp thành đường đi, tường nhà hoặc mô hình thành phố.

Trẻ được quyền thử những cách sử dụng khác nhau trong giới hạn an toàn.

Trò chơi xây dựng thành phố

Ba mẹ chuẩn bị khối lắp ghép, xe đồ chơi và giấy vẽ.

Trẻ được hỏi: “Nếu con xây một thành phố, con muốn có những nơi nào?”.

Bé có thể chọn xây bệnh viện, trường học hoặc công viên.

Sau đó, phụ huynh mời trẻ vẽ thêm đường đi và đặt tên cho từng khu vực.

Một hoạt động có thể kết hợp xây dựng, hội họa, ngôn ngữ và tưởng tượng.

Khi người lớn trở thành người quan sát

Không phải lúc nào ba mẹ cũng cần chỉ cho trẻ cách làm.

Nếu bé đang thử dựng một cây cầu, phụ huynh có thể quan sát trước.

Khi cầu đổ, người lớn hỏi: “Con nghĩ điều gì khiến cầu chưa đứng vững?”.

Trẻ thử thay đổi cách xếp.

Người lớn hỗ trợ khi cần, nhưng không nhất thiết đưa ra đáp án ngay lập tức.

Ghi lại quá trình khám phá

Trong cách tiếp cận Reggio Emilia, việc ghi chép và lưu lại quá trình học tập có vai trò quan trọng.

Ở gia đình, ba mẹ có thể chụp ảnh các giai đoạn trẻ xây một mô hình.

Một tuần sau, phụ huynh cùng bé xem lại.

Trẻ kể điều mình đã làm và những thay đổi muốn thử.

Cách này giúp người lớn nhìn thấy quá trình phát triển ý tưởng, thay vì chỉ giữ sản phẩm cuối cùng.

Sáng tạo không đồng nghĩa với chơi không giới hạn

Trẻ vẫn cần những quy tắc an toàn và sự hỗ trợ phù hợp.

Ba mẹ nên lựa chọn vật liệu không độc hại, tránh chi tiết nhỏ và giám sát khi sử dụng kéo hoặc dụng cụ tạo hình.

Tôn trọng sáng tạo không có nghĩa cho phép trẻ sử dụng mọi vật liệu theo bất kỳ cách nào.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Một chiếc bàn nhỏ, giấy màu, khối gỗ và vài món đồ chơi có thể tạo thành góc sáng tạo.

Phụ huynh không cần mua quá nhiều bộ đồ chơi mới.

Quan trọng hơn là thay đổi cách đặt câu hỏi.

Thay vì nói “Con phải làm giống hình mẫu”, ba mẹ có thể hỏi: “Con muốn thử cách nào khác?”.

Liên hệ với BabyFun

BabyFun có thể khai thác nhóm đồ chơi sáng tạo như khối xây dựng, đồ chơi lắp ghép, bộ tạo hình và vật liệu đóng vai.

Mô hình thuê giúp gia đình có cơ hội trải nghiệm những nhóm đồ chơi khác nhau theo từng dự án nhỏ.

Ví dụ, trẻ dành một giai đoạn để xây thành phố, sau đó chuyển sang thiết kế cửa hàng hoặc khu vườn tưởng tượng.

Bài học đáng tham khảo

Từ phương pháp Reggio Emilia của Ý, phụ huynh có thể học cách coi trọng ý tưởng và quá trình khám phá của trẻ.

Một món đồ chơi không nhất thiết phải có một kết quả đúng duy nhất.

Khi được lắng nghe và có môi trường phù hợp, trẻ có thể thể hiện suy nghĩ bằng nhiều hình thức sáng tạo khác nhau.

Đan Mạch – Nuôi dạy trẻ qua thiên nhiên và trải nghiệm

Một nhóm trẻ đang chơi ngoài sân. Có bé dùng xẻng xúc cát, có bé nhặt lá cây, trong khi những bạn khác đang xây một con đường bằng cành cây và khúc gỗ nhỏ.

Không có bài kiểm tra hay yêu cầu phải tạo ra một sản phẩm giống mẫu.

Trẻ được quan sát, thử nghiệm và tương tác với môi trường.

Đây là hình ảnh gợi liên tưởng đến một trong những nội dung quan trọng của giáo dục mầm non Đan Mạch: trải nghiệm thiên nhiên, hoạt động ngoài trời và học thông qua vui chơi.

Trong khung chương trình giáo dục mầm non Đan Mạch, thiên nhiên, đời sống ngoài trời và khoa học là một trong sáu lĩnh vực giáo dục được chú trọng.

Thiên nhiên có thể trở thành môi trường học tập

Đối với trẻ nhỏ, một chiếc lá rơi hoặc vũng nước sau mưa đều có thể tạo ra câu hỏi.

Tại sao lá có màu khác nhau?

Vì sao cát ướt dễ tạo hình hơn cát khô?

Một viên đá lớn và viên đá nhỏ khác nhau thế nào?

Những câu hỏi này giúp trẻ bắt đầu quan sát thế giới.

Người lớn không nhất thiết phải giải thích mọi hiện tượng ngay lập tức.

Đôi khi, việc cùng trẻ nhìn, chạm và so sánh đã là một trải nghiệm có ý nghĩa.

Vui chơi ngoài trời không chỉ là vận động

Khi chơi ngoài trời, trẻ có cơ hội sử dụng nhiều giác quan.

Bé nhìn màu sắc của cây, nghe tiếng chim, cảm nhận gió và quan sát sự thay đổi của ánh sáng.

Trẻ cũng cần điều chỉnh chuyển động khi đi trên những bề mặt khác nhau.

Những hoạt động ấy có thể kết hợp vận động, quan sát và giao tiếp.

Tuy nhiên, không phải mọi môi trường tự nhiên đều an toàn. Người lớn cần lựa chọn địa điểm và mức độ thử thách phù hợp.

Trò chơi với cát và nước

Một bộ xô, xẻng, khuôn cát và bình tưới nhỏ có thể tạo ra nhiều hoạt động.

Trẻ xúc cát vào xô rồi đổ ra.

Bé thử dùng khuôn để tạo hình.

Sau đó, phụ huynh có thể cho trẻ quan sát sự khác biệt giữa cát khô và cát được làm ẩm vừa phải.

Ba mẹ hỏi: “Theo con, loại cát nào dễ giữ hình hơn?”.

Hoạt động giúp trẻ thử nghiệm và diễn đạt điều mình nhận thấy.

Khi trẻ tự lựa chọn cách khám phá

Trong một khu vực chơi được chuẩn bị an toàn, phụ huynh có thể đưa ra vài lựa chọn.

Trẻ muốn quan sát lá cây, chơi cát hay tìm những viên sỏi có màu khác nhau?

Bé chọn hoạt động mình thích.

Người lớn theo dõi và hỗ trợ khi cần.

Việc có quyền lựa chọn giúp trẻ tham gia chủ động hơn, thay vì chỉ làm theo một kế hoạch cố định.

Học hợp tác trong không gian mở

Ba bé cùng xây một con đường trong khay cát lớn.

Một bạn xúc cát, bạn khác làm phẳng bề mặt, bạn còn lại đặt các khối mô hình.

Khi ý tưởng khác nhau, trẻ cần trao đổi.

Ba mẹ có thể gợi ý: “Các con muốn làm đoạn đường nào trước?”.

Qua hoạt động, trẻ luyện phối hợp và chia sẻ nhiệm vụ.

Đồ chơi không cần quá phức tạp

Một chiếc kính lúp đồ chơi phù hợp độ tuổi, bộ xô cát hoặc xe chở cát đã có thể tạo ra nhiều trải nghiệm.

Đồ chơi đóng vai trò hỗ trợ trẻ khám phá môi trường.

Nó không nhất thiết phải có đèn, nhạc hoặc màn hình.

Phụ huynh nên lựa chọn dựa trên hoạt động muốn tổ chức, không chỉ dựa vào số lượng tính năng.

Học cách tôn trọng thiên nhiên

Ba mẹ có thể hướng dẫn trẻ quan sát cây mà không bẻ cành tùy tiện.

Khi gặp côn trùng, bé được nhắc giữ khoảng cách và không làm hại chúng.

Sau khi chơi ngoài trời, cả gia đình thu gom đồ dùng và rác.

Trẻ dần hiểu rằng khám phá thiên nhiên cũng đi kèm trách nhiệm giữ gìn môi trường.

Áp dụng tại Việt Nam

Không phải gia đình nào cũng có sân vườn hoặc điều kiện đưa trẻ đến rừng.

Ba mẹ có thể tận dụng công viên, khoảng sân an toàn hoặc ban công có cây xanh.

Một khay cát sạch đặt đúng vị trí cũng có thể tạo ra hoạt động khám phá.

Cần đặc biệt chú ý thời tiết nóng, ô nhiễm không khí, côn trùng, nguồn nước và an toàn khi vui chơi ngoài trời.

Liên hệ với BabyFun

Thông qua mô hình thuê đồ chơi BabyFun, gia đình có thể cân nhắc những bộ đồ chơi cát nước, dụng cụ làm vườn, xe xúc cát hoặc bộ khám phá thiên nhiên phù hợp độ tuổi.

Thay vì mua nhiều món để sử dụng không thường xuyên, phụ huynh có thể lựa chọn theo từng giai đoạn trải nghiệm.

Một tuần bé khám phá cát, tuần khác có thể thử chăm sóc cây hoặc quan sát côn trùng qua hình ảnh và mô hình.

Bài học đáng tham khảo

Từ giáo dục mầm non Đan Mạch, ba mẹ có thể nhận ra rằng thiên nhiên là một môi trường học tập phong phú.

Trẻ không nhất thiết phải có quá nhiều đồ chơi mới được khám phá.

Điều quan trọng là có không gian phù hợp, thời gian trải nghiệm và người lớn đồng hành an toàn.

Đôi khi, một chiếc xô nhỏ và khoảng sân đầy nắng cũng đủ để mở ra nhiều câu hỏi thú vị.

Nhật Bản – Dạy trẻ tự lập qua sinh hoạt và đồ chơi

Trong giáo dục mầm non Nhật Bản, những hoạt động sinh hoạt thường ngày có thể trở thành cơ hội để trẻ học hỏi.

Từ việc cất đồ chơi, chuẩn bị góc chơi đến hợp tác cùng bạn bè, trẻ được khuyến khích tham gia vào những công việc phù hợp với khả năng.

Theo định hướng giáo dục mẫu giáo của Bộ Giáo dục Nhật Bản, hoạt động tự phát của trẻ và việc học thông qua vui chơi có vai trò quan trọng trong sự phát triển toàn diện.

Điều này gợi mở nhiều cách giúp trẻ rèn tính tự lập ngay tại gia đình.

Tự lập không có nghĩa là để trẻ làm mọi việc một mình

Khi nói đến tự lập, nhiều phụ huynh nghĩ rằng con phải biết tự ăn, tự mặc quần áo hoặc tự thu dọn thật sớm.

Tuy nhiên, khả năng của trẻ phát triển theo từng giai đoạn.

Một bé hai tuổi có thể chỉ mới biết đặt đồ chơi vào giỏ.

Một bé lớn hơn có thể phân loại và sắp xếp đồ theo vị trí.

Điều quan trọng là giao nhiệm vụ vừa sức và hỗ trợ khi cần.

Học tự cất đồ chơi

Ba mẹ có thể bắt đầu với một chiếc kệ thấp và vài hộp đựng.

Sau khi chơi xếp hình, trẻ đưa các khối trở lại hộp.

Nếu có nhiều loại đồ chơi, phụ huynh dùng hình ảnh để đánh dấu nơi cất.

Ví dụ, hình ô tô được dán lên hộp xe, hình thú bông được dán lên giỏ thú.

Trẻ quan sát ký hiệu và tự thực hiện.

Qua những lần lặp lại, bé có cơ hội hình thành thói quen giữ gìn không gian chơi.

Học hợp tác qua trò chơi nhóm

Trong một lớp mầm non, trẻ thường cần chia sẻ không gian và đồ dùng với bạn.

Ba mẹ có thể tái hiện tình huống này tại nhà.

Hai bé cùng xây một con đường bằng khối gỗ.

Một bạn làm cầu, bạn còn lại xây nhà.

Nếu cả hai muốn dùng cùng một khối, người lớn hướng dẫn các con trao đổi.

Hoạt động giúp trẻ học rằng hợp tác không phải lúc nào cũng dễ dàng, nhưng có thể thực hiện thông qua giao tiếp.

Trẻ được lựa chọn trong giới hạn phù hợp

Phụ huynh có thể đưa ra hai lựa chọn an toàn.

“Con muốn chơi bộ nấu ăn hay bộ xếp hình trước?”.

Trẻ quyết định rồi tham gia hoạt động.

Sau khi chơi, bé được hướng dẫn thu dọn trước khi chuyển sang món khác.

Cách làm này kết hợp quyền lựa chọn với trách nhiệm phù hợp độ tuổi.

Đồ chơi đóng vai và đời sống

Các bộ bếp, cửa hàng, dụng cụ làm vườn hoặc đồ chơi chăm sóc búp bê có thể giúp trẻ mô phỏng công việc thường ngày.

Khi đóng vai đầu bếp, bé chuẩn bị món ăn và mời người khác dùng bữa.

Khi chơi cửa hàng, trẻ thực hành chào hỏi và trao đổi.

Qua những tình huống ấy, trẻ có cơ hội tìm hiểu vai trò của các thành viên trong cộng đồng.

Học cách quan tâm đến người khác

Ba mẹ có thể sử dụng thú bông để tạo câu chuyện.

Một chú gấu bị ngã. Một bạn thỏ đang buồn vì mất đồ chơi.

Trẻ được mời suy nghĩ xem có thể giúp bạn thế nào.

Phụ huynh không cần áp đặt một câu trả lời duy nhất mà có thể trao đổi về những lựa chọn phù hợp.

Trò chơi giúp trẻ thực hành quan sát cảm xúc và phản hồi với người khác.

Có nên áp dụng kỷ luật thật nghiêm?

Không nên hiểu giáo dục Nhật Bản chỉ là yêu cầu trẻ phải nghe lời hoặc tuân thủ tuyệt đối.

Các tài liệu giáo dục mẫu giáo Nhật Bản nhấn mạnh môi trường phù hợp, mối quan hệ tin cậy với giáo viên và hoạt động chủ động của trẻ.

Vì vậy, khi học hỏi kinh nghiệm, phụ huynh cần chú ý đến sự tôn trọng và an toàn cảm xúc.

Không nên dùng sự xấu hổ hoặc so sánh để buộc trẻ thực hiện nhiệm vụ.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Ba mẹ có thể xây dựng ba thói quen nhỏ: chọn đồ chơi, chơi và cất đồ sau khi hoàn thành.

Với trẻ nhỏ, người lớn làm cùng con.

Khi trẻ quen, phụ huynh giảm dần mức hỗ trợ.

Nếu bé mệt hoặc không hợp tác, ba mẹ có thể điều chỉnh yêu cầu thay vì biến việc thu dọn thành cuộc đối đầu.

Liên hệ với BabyFun

BabyFun có thể được giới thiệu như một giải pháp giúp gia đình tiếp cận những bộ đồ chơi đóng vai và thực hành kỹ năng sinh hoạt.

Ví dụ, bộ bếp mini, cửa hàng đồ chơi, dụng cụ sửa chữa mô phỏng hoặc bộ chăm sóc búp bê.

Điểm quan trọng là phụ huynh tổ chức trò chơi phù hợp, không phải chỉ đưa đồ chơi cho trẻ rồi chờ con tự học mọi kỹ năng.

Bài học đáng tham khảo

Từ định hướng giáo dục mầm non Nhật Bản, gia đình Việt có thể học hỏi cách tạo cơ hội để trẻ chủ động tham gia sinh hoạt và vui chơi.

Tính tự lập được hình thành qua những hành động nhỏ, lặp lại trong môi trường an toàn.

Một chiếc hộp đựng đồ chơi, một bộ bếp mini hay vài khối xếp hình cũng có thể trở thành công cụ để trẻ học cách tự làm, hợp tác và chịu trách nhiệm phù hợp với độ tuổi.

Phần Lan – Khi vui chơi cũng là học tập

Khi nhắc đến giáo dục Phần Lan, nhiều người nghĩ ngay đến một hệ thống giáo dục coi trọng sự phát triển toàn diện của trẻ. Nhưng điều đáng chú ý không chỉ nằm ở trường học, mà còn ở cách hoạt động vui chơi được nhìn nhận trong những năm đầu đời.

Trong giáo dục mầm non Phần Lan, vui chơi không đơn thuần là khoảng thời gian nghỉ giữa các bài học. Đây là một phần quan trọng của quá trình học tập, giúp trẻ khám phá thế giới, tương tác với người khác và phát triển theo khả năng riêng.

Trẻ học được gì khi chơi?

Hãy tưởng tượng một nhóm trẻ đang xây ngôi nhà bằng các khối gỗ.

Một bé muốn làm nhà cao. Bé khác muốn tạo cửa sổ. Bạn còn lại đề xuất xây thêm con đường.

Trong quá trình đó, trẻ phải trao đổi, thử nghiệm và điều chỉnh ý tưởng.

Khi tòa nhà đổ, các bé có thể tìm cách xây lại.

Những trải nghiệm ấy tạo cơ hội để trẻ luyện ngôn ngữ, phối hợp và giải quyết vấn đề mà không nhất thiết phải ngồi học theo hình thức truyền thống.

Vui chơi có giá trị riêng

Một điểm đáng chú ý trong quan điểm giáo dục mầm non Phần Lan là hoạt động chơi được coi trọng không chỉ vì nó có thể dạy toán hay ngôn ngữ.

Bản thân niềm vui khi chơi cũng có ý nghĩa đối với tuổi thơ.

Trẻ cần những khoảng thời gian được lựa chọn hoạt động mình thích, tự tạo câu chuyện và khám phá theo sự tò mò.

Điều này không có nghĩa giáo viên hoàn toàn không hướng dẫn.

Người lớn vẫn quan sát, tổ chức môi trường và hỗ trợ khi cần thiết.

Tôn trọng sự khác biệt giữa các trẻ

Không phải bé nào cũng thích cùng một trò chơi.

Có trẻ say mê xếp hình. Có trẻ thích vận động. Có trẻ lại dành nhiều thời gian với sách tranh hoặc nhân vật đóng vai.

Thay vì yêu cầu mọi trẻ hoàn thành cùng một hoạt động theo cùng tốc độ, phụ huynh có thể tạo cơ hội để con trải nghiệm những hình thức chơi khác nhau.

Qua đó, ba mẹ hiểu thêm về sở thích và khả năng hiện tại của trẻ.

Đồ chơi nào phù hợp với tinh thần này?

Những món đồ chơi có nhiều cách sử dụng thường rất hữu ích.

Ví dụ, một bộ khối xây dựng có thể trở thành ngôi nhà, cây cầu hoặc khu phố.

Bộ bếp đồ chơi có thể được dùng để tổ chức bữa ăn gia đình, mở nhà hàng hoặc đóng vai đầu bếp.

Một chiếc khăn vải cũng có thể trở thành áo choàng, tấm chăn cho búp bê hoặc đạo cụ sân khấu.

Điều quan trọng không nằm ở số lượng chức năng được quảng cáo mà ở khả năng khơi gợi hoạt động của trẻ.

Ba mẹ nên tham gia như thế nào?

Phụ huynh có thể bắt đầu bằng cách quan sát.

Nếu trẻ đang xây tháp, không cần lập tức hướng dẫn cách xây cao nhất.

Ba mẹ có thể hỏi: “Con đang xây gì vậy?”.

Khi trẻ giải thích, phụ huynh tiếp tục lắng nghe.

Nếu bé gặp khó khăn, người lớn có thể đưa ra gợi ý thay vì làm thay hoàn toàn.

Cách đồng hành này giúp trẻ giữ vai trò chủ động trong trò chơi.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Gia đình không cần thiết kế một lớp học kiểu Phần Lan ngay tại nhà.

Ba mẹ có thể dành một góc nhỏ với vài món đồ chơi phù hợp, sắp xếp sao cho trẻ dễ lựa chọn và tự cất.

Trong ngày, nên có thời gian chơi tự do bên cạnh các hoạt động sinh hoạt, đọc sách và vận động.

Một buổi chơi không nhất thiết phải tạo ra sản phẩm đẹp hoặc chứng minh bé vừa học được bao nhiêu kiến thức.

Liên hệ với BabyFun

Mô hình thuê đồ chơi BabyFun có thể được khai thác theo hướng giúp gia đình luân phiên các loại đồ chơi mở.

Tháng này trẻ trải nghiệm khối xây dựng, tháng sau có thể chuyển sang bộ đóng vai hoặc đồ chơi khám phá thiên nhiên.

Việc thay đổi đồ chơi theo hứng thú và độ tuổi giúp phụ huynh có thêm lựa chọn mà không nhất thiết phải mua và lưu trữ quá nhiều sản phẩm.

Tuy nhiên, không cần thay đổi liên tục nếu trẻ vẫn đang hứng thú với món đồ chơi hiện tại.

Bài học đáng tham khảo

Từ cách tiếp cận giáo dục mầm non Phần Lan, phụ huynh có thể rút ra một thông điệp: trẻ không chỉ học khi được người lớn giảng giải.

Trẻ còn học khi đặt câu hỏi, thử nghiệm, tưởng tượng và vui chơi cùng người khác.

Đồ chơi trở nên có giá trị hơn khi được đặt trong môi trường tôn trọng sự tò mò và nhịp phát triển của từng bé.