Đan Mạch – Nuôi dạy trẻ qua thiên nhiên và trải nghiệm

Một nhóm trẻ đang chơi ngoài sân. Có bé dùng xẻng xúc cát, có bé nhặt lá cây, trong khi những bạn khác đang xây một con đường bằng cành cây và khúc gỗ nhỏ.

Không có bài kiểm tra hay yêu cầu phải tạo ra một sản phẩm giống mẫu.

Trẻ được quan sát, thử nghiệm và tương tác với môi trường.

Đây là hình ảnh gợi liên tưởng đến một trong những nội dung quan trọng của giáo dục mầm non Đan Mạch: trải nghiệm thiên nhiên, hoạt động ngoài trời và học thông qua vui chơi.

Trong khung chương trình giáo dục mầm non Đan Mạch, thiên nhiên, đời sống ngoài trời và khoa học là một trong sáu lĩnh vực giáo dục được chú trọng.

Thiên nhiên có thể trở thành môi trường học tập

Đối với trẻ nhỏ, một chiếc lá rơi hoặc vũng nước sau mưa đều có thể tạo ra câu hỏi.

Tại sao lá có màu khác nhau?

Vì sao cát ướt dễ tạo hình hơn cát khô?

Một viên đá lớn và viên đá nhỏ khác nhau thế nào?

Những câu hỏi này giúp trẻ bắt đầu quan sát thế giới.

Người lớn không nhất thiết phải giải thích mọi hiện tượng ngay lập tức.

Đôi khi, việc cùng trẻ nhìn, chạm và so sánh đã là một trải nghiệm có ý nghĩa.

Vui chơi ngoài trời không chỉ là vận động

Khi chơi ngoài trời, trẻ có cơ hội sử dụng nhiều giác quan.

Bé nhìn màu sắc của cây, nghe tiếng chim, cảm nhận gió và quan sát sự thay đổi của ánh sáng.

Trẻ cũng cần điều chỉnh chuyển động khi đi trên những bề mặt khác nhau.

Những hoạt động ấy có thể kết hợp vận động, quan sát và giao tiếp.

Tuy nhiên, không phải mọi môi trường tự nhiên đều an toàn. Người lớn cần lựa chọn địa điểm và mức độ thử thách phù hợp.

Trò chơi với cát và nước

Một bộ xô, xẻng, khuôn cát và bình tưới nhỏ có thể tạo ra nhiều hoạt động.

Trẻ xúc cát vào xô rồi đổ ra.

Bé thử dùng khuôn để tạo hình.

Sau đó, phụ huynh có thể cho trẻ quan sát sự khác biệt giữa cát khô và cát được làm ẩm vừa phải.

Ba mẹ hỏi: “Theo con, loại cát nào dễ giữ hình hơn?”.

Hoạt động giúp trẻ thử nghiệm và diễn đạt điều mình nhận thấy.

Khi trẻ tự lựa chọn cách khám phá

Trong một khu vực chơi được chuẩn bị an toàn, phụ huynh có thể đưa ra vài lựa chọn.

Trẻ muốn quan sát lá cây, chơi cát hay tìm những viên sỏi có màu khác nhau?

Bé chọn hoạt động mình thích.

Người lớn theo dõi và hỗ trợ khi cần.

Việc có quyền lựa chọn giúp trẻ tham gia chủ động hơn, thay vì chỉ làm theo một kế hoạch cố định.

Học hợp tác trong không gian mở

Ba bé cùng xây một con đường trong khay cát lớn.

Một bạn xúc cát, bạn khác làm phẳng bề mặt, bạn còn lại đặt các khối mô hình.

Khi ý tưởng khác nhau, trẻ cần trao đổi.

Ba mẹ có thể gợi ý: “Các con muốn làm đoạn đường nào trước?”.

Qua hoạt động, trẻ luyện phối hợp và chia sẻ nhiệm vụ.

Đồ chơi không cần quá phức tạp

Một chiếc kính lúp đồ chơi phù hợp độ tuổi, bộ xô cát hoặc xe chở cát đã có thể tạo ra nhiều trải nghiệm.

Đồ chơi đóng vai trò hỗ trợ trẻ khám phá môi trường.

Nó không nhất thiết phải có đèn, nhạc hoặc màn hình.

Phụ huynh nên lựa chọn dựa trên hoạt động muốn tổ chức, không chỉ dựa vào số lượng tính năng.

Học cách tôn trọng thiên nhiên

Ba mẹ có thể hướng dẫn trẻ quan sát cây mà không bẻ cành tùy tiện.

Khi gặp côn trùng, bé được nhắc giữ khoảng cách và không làm hại chúng.

Sau khi chơi ngoài trời, cả gia đình thu gom đồ dùng và rác.

Trẻ dần hiểu rằng khám phá thiên nhiên cũng đi kèm trách nhiệm giữ gìn môi trường.

Áp dụng tại Việt Nam

Không phải gia đình nào cũng có sân vườn hoặc điều kiện đưa trẻ đến rừng.

Ba mẹ có thể tận dụng công viên, khoảng sân an toàn hoặc ban công có cây xanh.

Một khay cát sạch đặt đúng vị trí cũng có thể tạo ra hoạt động khám phá.

Cần đặc biệt chú ý thời tiết nóng, ô nhiễm không khí, côn trùng, nguồn nước và an toàn khi vui chơi ngoài trời.

Liên hệ với BabyFun

Thông qua mô hình thuê đồ chơi BabyFun, gia đình có thể cân nhắc những bộ đồ chơi cát nước, dụng cụ làm vườn, xe xúc cát hoặc bộ khám phá thiên nhiên phù hợp độ tuổi.

Thay vì mua nhiều món để sử dụng không thường xuyên, phụ huynh có thể lựa chọn theo từng giai đoạn trải nghiệm.

Một tuần bé khám phá cát, tuần khác có thể thử chăm sóc cây hoặc quan sát côn trùng qua hình ảnh và mô hình.

Bài học đáng tham khảo

Từ giáo dục mầm non Đan Mạch, ba mẹ có thể nhận ra rằng thiên nhiên là một môi trường học tập phong phú.

Trẻ không nhất thiết phải có quá nhiều đồ chơi mới được khám phá.

Điều quan trọng là có không gian phù hợp, thời gian trải nghiệm và người lớn đồng hành an toàn.

Đôi khi, một chiếc xô nhỏ và khoảng sân đầy nắng cũng đủ để mở ra nhiều câu hỏi thú vị.