Đức – Khi trẻ học tự lập từ trải nghiệm thực tế

Trong nhiều cơ sở giáo dục mầm non tại Đức, trẻ được tạo cơ hội tham gia các hoạt động sinh hoạt và vui chơi theo khả năng của mình.

Từ việc lựa chọn góc chơi, chuẩn bị vật dụng đến thực hiện những nhiệm vụ nhỏ, trẻ có thể từng bước học cách tự quyết định và chịu trách nhiệm.

Đức có hệ thống giáo dục mầm non được tổ chức theo từng bang, vì vậy không tồn tại một phương pháp duy nhất áp dụng giống nhau ở mọi trường.

Tuy nhiên, việc khuyến khích trẻ chủ động, tham gia và học qua trải nghiệm là một hướng tiếp cận đáng tham khảo.

Tự lập bắt đầu từ việc nhỏ

Một em bé muốn lấy bộ xếp hình trên kệ.

Thay vì người lớn luôn lấy hộ, trẻ có thể được hướng dẫn tự chọn bộ đồ chơi trong tầm với.

Sau khi chơi, bé mang các khối trở lại hộp.

Hoạt động tưởng chừng đơn giản nhưng tạo cơ hội để trẻ thực hành lựa chọn, thực hiện nhiệm vụ và thu dọn.

Trẻ được phép thử trước khi nhờ giúp đỡ

Khi một mô hình xây dựng bị đổ, ba mẹ thường muốn sửa ngay cho con.

Tuy nhiên, nếu tình huống an toàn, phụ huynh có thể chờ một chút.

Trẻ thử đặt lại các khối.

Nếu vẫn khó, ba mẹ hỏi: “Con muốn thử cách khác hay cần mẹ giúp một phần?”.

Cách hỗ trợ này giúp bé có cơ hội thực hành giải quyết vấn đề mà không cảm thấy bị bỏ mặc.

Đồ chơi mô phỏng công việc

Bộ dụng cụ sửa chữa đồ chơi là ví dụ phù hợp.

Trẻ cầm búa nhựa, cờ lê và tua vít mô phỏng để sửa một chiếc xe tưởng tượng.

Ba mẹ giới thiệu tên từng dụng cụ và công dụng cơ bản.

Sau đó, bé được giao nhiệm vụ: “Chiếc xe này cần kiểm tra bánh”.

Trẻ lựa chọn dụng cụ và đóng vai người thợ.

Qua hoạt động, bé làm quen với trình tự công việc và trách nhiệm của từng vai trò.

Học cách lập kế hoạch

Ba mẹ có thể đưa ra một nhiệm vụ nhỏ: xây một ngôi nhà cho thú bông.

Trẻ cần chọn vật liệu, xác định vị trí cửa và quyết định ngôi nhà có bao nhiêu phòng.

Phụ huynh hỏi: “Con muốn bắt đầu từ phần nào?”.

Bé được khuyến khích suy nghĩ trước khi thực hiện.

Nếu thay đổi ý tưởng giữa chừng, trẻ có thể điều chỉnh kế hoạch.

Khi trẻ được lựa chọn

Phụ huynh chuẩn bị hai nhóm đồ chơi phù hợp.

Một bên là bộ xây dựng, bên còn lại là bộ cửa hàng.

Trẻ chọn món muốn chơi trước.

Sau đó, bé tham gia hoạt động theo sở thích.

Quyền lựa chọn nên nằm trong những giới hạn an toàn và phù hợp với lịch sinh hoạt của gia đình.

Không phải quyết định nào cũng có thể giao cho trẻ nhỏ.

Học hợp tác khi làm việc chung

Hai trẻ cùng xây một gara đồ chơi.

Một bạn chuẩn bị đường đi, bạn còn lại xây khu đỗ xe.

Khi cả hai cần một khối giống nhau, các bé phải trao đổi.

Người lớn có thể giúp trẻ diễn đạt yêu cầu và thỏa thuận.

Qua đó, trẻ thực hành hợp tác thay vì chỉ làm theo chỉ dẫn.

Tự lập không đồng nghĩa với không cần người lớn

Trẻ nhỏ vẫn cần sự hỗ trợ và quan tâm.

Ba mẹ không nên giao nhiệm vụ vượt quá khả năng hoặc để trẻ tự sử dụng dụng cụ nguy hiểm.

Tự lập là quá trình tăng dần mức độ chủ động trong môi trường an toàn.

Với trẻ chưa thể thực hiện, người lớn có thể làm mẫu hoặc cùng làm.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Gia đình có thể bắt đầu bằng việc sắp xếp kệ đồ chơi thấp.

Mỗi hộp có nhãn hình ảnh để trẻ nhận biết.

Trước khi chơi, bé tự chọn món đồ phù hợp.

Sau khi hoàn thành, trẻ được khuyến khích cất lại.

Những thói quen này nên được xây dựng nhẹ nhàng, không biến thành hình phạt.

Liên hệ với BabyFun

Thông qua mô hình thuê đồ chơi BabyFun, phụ huynh có thể cân nhắc bộ dụng cụ sửa chữa, khối xây dựng, đồ chơi lắp ráp và những sản phẩm mô phỏng hoạt động đời sống.

Thay vì chỉ giới thiệu chức năng món đồ, nội dung BabyFun có thể gợi ý cho ba mẹ cách giao nhiệm vụ vừa sức để trẻ chủ động thực hiện.

Bài học đáng tham khảo

Từ những thực hành giáo dục mầm non tại Đức, phụ huynh có thể học cách trao cho trẻ cơ hội thử sức trong những việc nhỏ.

Một bộ đồ chơi phù hợp không chỉ giúp trẻ giải trí mà còn tạo tình huống để bé lựa chọn, lập kế hoạch và hoàn thành nhiệm vụ.

Tính tự lập được nuôi dưỡng bằng sự tin tưởng, hướng dẫn và hỗ trợ đúng lúc.