New Zealand – Nuôi dạy trẻ gắn với gia đình và cộng đồng

Một em bé đang chơi xếp hình cùng bạn. Khi gặp khó khăn, bé hỏi cô giáo. Sau giờ học, trẻ kể lại câu chuyện với ba mẹ rồi tiếp tục xây mô hình ở nhà.

Những trải nghiệm tại lớp, trong gia đình và ngoài cộng đồng có thể kết nối với nhau, tạo thành quá trình học tập liên tục.

Đây là một tinh thần đáng chú ý trong chương trình giáo dục mầm non Te Whāriki của New Zealand.

Chương trình coi trọng sự phát triển toàn diện, các mối quan hệ và vai trò của gia đình, cộng đồng đối với việc học của trẻ.

Te Whāriki là gì?

Te Whāriki là tên chương trình giáo dục mầm non của New Zealand.

Tên gọi gợi hình ảnh một tấm thảm được đan từ nhiều sợi.

Trong giáo dục, hình ảnh này thể hiện việc các trải nghiệm, mối quan hệ và lĩnh vực phát triển được kết nối với nhau.

Trẻ không chỉ học ngôn ngữ hoặc toán học riêng biệt.

Các kỹ năng có thể phát triển đồng thời qua hoạt động vui chơi và sinh hoạt.

Gia đình là một phần của quá trình giáo dục

Trong cách tiếp cận này, gia đình và cộng đồng có vai trò quan trọng.

Những điều trẻ trải nghiệm ở nhà có thể trở thành chất liệu cho hoạt động tại lớp.

Ngược lại, những gì trẻ khám phá ở trường có thể được tiếp tục trong sinh hoạt gia đình.

Ví dụ, nếu bé đang tìm hiểu về các loại phương tiện, ba mẹ có thể cùng con quan sát xe buýt, xe đạp hoặc tàu hỏa qua sách tranh.

Học qua những mối quan hệ

Trẻ nhỏ phát triển trong quá trình tương tác với người khác.

Khi chơi cùng bạn, bé học cách đề nghị, trao đổi và phản hồi.

Khi trò chuyện với người lớn, trẻ có cơ hội mở rộng vốn từ.

Những mối quan hệ tích cực giúp trẻ cảm thấy được lắng nghe và có điều kiện tham gia vào hoạt động chung.

Trò chơi kể chuyện gia đình

Ba mẹ chuẩn bị búp bê, thú bông và một ngôi nhà đồ chơi.

Trẻ chọn nhân vật đóng vai các thành viên trong gia đình.

Bé có thể tạo câu chuyện về bữa tối, chuyến đi chơi hoặc ngày sinh nhật.

Phụ huynh hỏi: “Trong câu chuyện của con, mọi người đang làm gì?”.

Hoạt động giúp trẻ thể hiện trải nghiệm quen thuộc bằng ngôn ngữ và tưởng tượng.

Tôn trọng bản sắc của trẻ

Te Whāriki chú trọng đến ngôn ngữ, văn hóa và bản sắc của trẻ, trong đó có vị trí quan trọng của văn hóa Māori.

Điều này gợi ý rằng mỗi trẻ cần được tôn trọng trong bối cảnh gia đình và cộng đồng của mình.

Tại Việt Nam, phụ huynh có thể giới thiệu cho con những câu chuyện, bài hát, món ăn và trò chơi truyền thống của gia đình.

Đồ chơi có thể trở thành phương tiện để trẻ tìm hiểu văn hóa gần gũi.

Học thông qua sở thích cá nhân

Một bé thích động vật có thể dành nhiều thời gian với mô hình trang trại.

Bé khác thích xe cộ hoặc đồ chơi xây dựng.

Ba mẹ có thể quan sát sở thích rồi tạo thêm cơ hội khám phá.

Nếu trẻ thích động vật, phụ huynh có thể kết hợp mô hình với sách tranh và hoạt động quan sát ngoài đời.

Nhờ vậy, một mối quan tâm nhỏ có thể mở rộng thành nhiều trải nghiệm học tập.

Kết hợp nhiều kỹ năng trong một trò chơi

Hãy tưởng tượng trẻ đang mở một cửa hàng đồ chơi.

Bé sắp xếp sản phẩm lên kệ.

Sau đó, trẻ đóng vai người bán và chào khách.

Khi khách mua hàng, bé đếm số món và chuẩn bị túi.

Chỉ trong một trò chơi, trẻ có thể thực hành ngôn ngữ, đếm số, tổ chức không gian và tương tác xã hội.

Đây là ví dụ về cách học tập có thể diễn ra một cách tích hợp.

Ghi lại câu chuyện học tập

Trong giáo dục mầm non New Zealand, quá trình học của trẻ có thể được ghi nhận bằng những câu chuyện, hình ảnh và sản phẩm hoạt động.

Tại nhà, ba mẹ có thể tạo một cuốn sổ nhỏ.

Mỗi tuần, phụ huynh ghi lại một hoạt động con yêu thích.

Ví dụ: “Hôm nay con tự xây được một cây cầu bằng khối gỗ”.

Khi xem lại, trẻ có thể kể thêm về trải nghiệm của mình.

Không so sánh mọi trẻ theo cùng một khuôn mẫu

Mỗi trẻ có nhịp phát triển và mối quan tâm riêng.

Một bé thích kể chuyện, trong khi bé khác dành nhiều thời gian để lắp ghép.

Ba mẹ có thể tạo cơ hội để cả hai phát triển những khả năng khác nhau.

Điều này không có nghĩa bỏ qua những dấu hiệu khó khăn về phát triển.

Nếu có lo ngại, phụ huynh nên trao đổi với chuyên gia phù hợp.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Ba mẹ có thể chọn một chủ đề quen thuộc mỗi tuần.

Ví dụ, tuần này cả nhà khám phá nghề nghiệp.

Trẻ chơi bộ bác sĩ, đọc sách về bệnh viện và trò chuyện về những người làm công việc chăm sóc sức khỏe.

Tuần sau, gia đình chuyển sang chủ đề giao thông hoặc động vật.

Không cần mua toàn bộ đồ chơi cùng lúc.

Liên hệ với BabyFun

Mô hình thuê đồ chơi BabyFun có thể hỗ trợ cách tổ chức hoạt động theo chủ đề.

Gia đình lựa chọn nhóm đồ chơi phù hợp với sở thích và trải nghiệm hiện tại của con.

Ví dụ, bộ trang trại, đồ chơi nghề nghiệp, khối xây dựng hoặc bộ nhân vật gia đình.

Khi chủ đề thay đổi, phụ huynh có thể cân nhắc luân phiên đồ chơi thay vì tích trữ nhiều sản phẩm.

Bài học đáng tham khảo

Từ chương trình Te Whāriki của New Zealand, ba mẹ có thể rút ra rằng việc học của trẻ không tách rời gia đình, văn hóa và các mối quan hệ.

Đồ chơi có thể kết nối trải nghiệm tại nhà với những điều trẻ khám phá ngoài xã hội.

Khi người lớn quan tâm đến sở thích, câu chuyện và môi trường sống của con, những hoạt động vui chơi bình thường cũng có thể trở thành cơ hội học tập ý nghĩa.