Lưu trữ tác giả: Hoang Thoa

🖼️ KHI TRẺ CHỌN BẰNG HÌNH ẢNH

“Con muốn chơi gì?”

Một câu hỏi rất đơn giản.

Nhưng để trả lời bằng lời, trẻ cần có một phương thức giao tiếp phù hợp.

Với một số trẻ, hình ảnh hoặc ký hiệu có thể là một phần trong cách giao tiếp mà con đang sử dụng.

Khi đó, lựa chọn đồ chơi cũng có thể trở thành một tình huống để trẻ thể hiện điều mình muốn theo cách quen thuộc của mình.

🌱 HÌNH ẢNH KHÔNG CHỈ DÙNG ĐỂ “DẠY TRẺ NÓI”

Đây là điều rất dễ bị hiểu đơn giản hóa.

Một hình chiếc xe có thể giúp trẻ thể hiện:

“Con muốn xe.”

Một hình quả bóng:

“Con chọn bóng.”

Nhưng mục đích trước tiên của một phương thức giao tiếp là giao tiếp.

Không nên coi hình ảnh chỉ là chiếc cầu bắt buộc phải bỏ đi càng sớm càng tốt để trẻ chuyển sang lời nói.

Nếu trẻ đang sử dụng một hệ thống giao tiếp cụ thể, cách sử dụng nên nhất quán với hướng dẫn dành cho trẻ.

🧸 ĐỒ CHƠI TẠO RA RẤT NHIỀU CƠ HỘI LỰA CHỌN TỰ NHIÊN

Xe hay tàu?

Nhân vật nào?

Xây nhà hay cầu?

Chơi tiếp hay dừng?

Đổi trò hay vẫn chơi món này?

Những lựa chọn ấy có ý nghĩa với trẻ vì chúng ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc chơi.

Đây khác với việc liên tục hỏi trẻ những câu chỉ để kiểm tra:

“Đây là gì?”

“Màu gì?”

“Con nói lại đi.”

👀 NHƯNG KHÔNG NÊN TỰ Ý TẠO MỘT HỆ THỐNG GIAO TIẾP CHỈ TỪ VÀI BỨC ẢNH

Trẻ có thể đang sử dụng AAC, bảng giao tiếp hoặc một hệ thống được xây dựng phù hợp với nhu cầu của mình.

Nếu vậy, người lớn không nên tùy tiện thay đổi cách tổ chức hoặc cách sử dụng chỉ vì thấy một phương pháp khác trên mạng.

Hãy phối hợp với người có chuyên môn phù hợp khi cần.

🤝 KHI TRẺ ĐÃ LỰA CHỌN, HÃY TÔN TRỌNG KẾT QUẢ

Nếu hỏi:

“Xe hay bóng?”

Trẻ chọn bóng.

Người lớn lại nói:

“Nhưng xe hay hơn, chơi xe nhé.”

Thì câu hỏi ban đầu không còn thật sự là một lựa chọn.

Cho trẻ quyền lựa chọn cũng đồng nghĩa với việc người lớn sẵn sàng chấp nhận câu trả lời của con trong phạm vi phù hợp và an toàn.

🌈 VÀ TRẺ CŨNG CÓ THỂ CHỌN “KHÔNG”

Không muốn chơi.

Muốn dừng.

Muốn đổi.

Giao tiếp không chỉ để trẻ yêu cầu thêm thứ người lớn muốn con chơi.

Quyền từ chối cũng là một phần của giao tiếp.

💚 VỚI BABYFUN, ĐIỀU NÀY GỢI RA MỘT CÁCH TƯ VẤN RẤT TÔN TRỌNG TRẺ

Không chỉ hỏi ba mẹ:

“Bé thích gì?”

Mà nếu phù hợp, hãy tạo cơ hội để chính trẻ tham gia vào quá trình lựa chọn theo phương thức giao tiếp của mình.

Bởi đôi khi người hiểu món đồ chơi nhất là BabyFun.

Người hiểu con nhất có thể là ba mẹ.

Nhưng người biết:

“Hôm nay mình thực sự muốn chơi gì?”

vẫn chính là đứa trẻ.

Và một bức hình nhỏ đôi khi có thể giúp câu trả lời ấy được nghe thấy. 🖼️🧸❤️

👀 KHI ÁNH MẮT CŨNG LÀ CÁCH LỰA CHỌN

“Con muốn xe hay quả bóng?”

Một đứa trẻ đưa tay lấy chiếc xe.

Một trẻ khác nói:

“Xe.”

Nhưng cũng có trẻ chưa thể chỉ tay hoặc nói ra lựa chọn theo những cách đó.

Con nhìn chiếc xe.

Nhìn sang mẹ.

Rồi lại nhìn chiếc xe.

Đôi khi, điều người lớn cần học không phải là cách khiến trẻ trả lời giống mình.

Mà là:

Nhận ra trẻ đang trả lời bằng cách nào.

🌱 KHÔNG PHẢI MỌI LỰA CHỌN ĐỀU ĐƯỢC THỂ HIỆN BẰNG TAY HOẶC LỜI NÓI

Với một số trẻ có nhu cầu vận động hoặc giao tiếp, ánh nhìn có thể là một phần trong cách con thể hiện sự chú ý hoặc lựa chọn.

Tuy nhiên, không nên nhìn một lần trẻ hướng mắt về món đồ rồi mặc định:

“Con đã chọn cái này.”

Cách xác nhận lựa chọn cần dựa trên phương thức giao tiếp thực tế của từng trẻ.

Nếu trẻ sử dụng một hệ thống giao tiếp hoặc công nghệ hỗ trợ cụ thể, gia đình nên làm theo hướng dẫn phù hợp.

👀 CÁCH MÌNH ĐƯA RA LỰA CHỌN CŨNG QUAN TRỌNG

Hai món được đặt chồng lên nhau.

Một món gần, một món xa.

Một món nổi bật hơn hẳn.

Người lớn liên tục di chuyển chúng.

Những yếu tố này có thể làm việc quan sát lựa chọn trở nên khó hơn.

Với trẻ sử dụng ánh nhìn trong giao tiếp, cách bố trí lựa chọn có thể cần được cá nhân hóa.

Không có một khoảng cách hay vị trí chung phù hợp với mọi trẻ.

🧸 VÀ SAU KHI TRẺ CHỌN, CON VẪN CẦN ĐƯỢC THAM GIA

Đây là điểm rất quan trọng.

Nếu trẻ nhìn để chọn chiếc xe, người lớn không nên biến phần còn lại thành:

“Mẹ biết con thích xe rồi, để mẹ chơi cho con xem.”

Lựa chọn chỉ là một phần.

Tiếp theo hãy tìm xem trẻ có thể kiểm soát điều gì trong cuộc chơi:

Quyết định xe đi đâu?

Chọn nhân vật?

Ra tín hiệu tiếp tục?

Yêu cầu dừng?

Chọn bước tiếp theo?

Quyền chủ động có thể xuất hiện theo nhiều cách.

🌈 ĐỪNG ÉP TRẺ PHẢI NHÌN VÀO MẮT NGƯỜI LỚN ĐỂ CHỨNG MINH MÌNH ĐANG GIAO TIẾP

Điều quan trọng là hiểu phương thức giao tiếp của trẻ, không phải áp đặt một biểu hiện duy nhất.

Đặc biệt với trẻ có kế hoạch hỗ trợ giao tiếp, hãy dựa vào cách thức phù hợp đã được hướng dẫn.

💚 VỚI BABYFUN, CÓ THỂ ĐẶT THÊM CÂU HỎI: “TRẺ CÓ THỂ LỰA CHỌN MÓN NÀY BẰNG CÁCH NÀO?”

Bằng lời?

Bằng tay?

Bằng hình ảnh?

Bằng thiết bị giao tiếp?

Hay bằng một phương thức khác phù hợp với trẻ?

Khi BabyFun nhìn đồ chơi từ góc độ đó, tư vấn sẽ không còn chỉ là:

“Món nào trẻ cầm được?”

Mà rộng hơn thành:

“Món nào trẻ có thể có tiếng nói trong cuộc chơi?”

Bởi đôi khi một đứa trẻ chưa thể đưa tay chỉ vào món mình muốn.

Nhưng điều đó không có nghĩa con không có lựa chọn.

Có thể câu:

“Con muốn cái này.”

đã được nói ra từ trước rồi.

Chỉ là người lớn cần học cách lắng nghe bằng nhiều thứ hơn đôi tai. 👀🧸❤️

🌈 CÓ CẦN ĐỒ CHƠI “ĐẶC BIỆT”?

Khi một đứa trẻ có nhu cầu hỗ trợ đặc thù, ba mẹ rất dễ bắt đầu tìm:

“Đồ chơi cho trẻ tự kỷ.”

“Đồ chơi cho trẻ khuyết tật vận động.”

“Đồ chơi cho trẻ khiếm thị.”

Những tìm kiếm này có thể giúp gia đình biết tới các thiết kế tiếp cận hoặc sản phẩm thích ứng hữu ích.

Nhưng chúng cũng dẫn tới một câu hỏi khác:

Trẻ có nhất thiết luôn cần một loại đồ chơi “đặc biệt” hay không?

🌱 CÂU TRẢ LỜI PHỤ THUỘC VÀO ĐỨA TRẺ VÀ MÓN ĐỒ

Có trẻ có thể chơi rất tốt với những món phổ biến:

Khối xây dựng.

Xe.

Búp bê.

Đồ chơi nhập vai.

Nhạc cụ.

Puzzle phù hợp.

Con không cần phiên bản “đặc biệt” chỉ vì mình có một chẩn đoán hoặc dạng khuyết tật.

Nhưng với một hoạt động khác, trẻ có thể gặp rào cản khiến thiết kế thích ứng trở nên hữu ích.

🛠️ ĐỒ CHƠI THÍCH ỨNG CÓ VAI TRÒ RIÊNG

Nếu trẻ hiểu trò nhưng không thể sử dụng cơ chế điều khiển thông thường, một hệ thống tiếp cận được thiết kế phù hợp có thể mở ra khả năng chủ động.

Nếu trẻ có nhu cầu cụ thể về khả năng tiếp nhận thông tin, một sản phẩm có đặc điểm tiếp cận phù hợp cũng có thể tạo khác biệt.

Điều đó rất có giá trị.

Nhưng:

Có giá trị không đồng nghĩa mọi món đều phải như vậy.

🧸 ĐỒ CHƠI PHỔ THÔNG ĐÔI KHI ĐÃ CÓ NHỮNG ĐẶC ĐIỂM HÒA NHẬP

Một món có nhiều cách tham gia.

Một trò không phụ thuộc hoàn toàn vào âm thanh.

Một bộ có chi tiết dễ nhận biết bằng nhiều đặc điểm.

Một món cho phép người chơi theo nhịp riêng.

Chúng có thể không được dán nhãn “special needs”, nhưng vẫn phù hợp với một số trẻ có nhu cầu hỗ trợ.

👀 VÌ VẬY, ĐỪNG CHỈ NHÌN TÊN DANH MỤC

Hãy nhìn:

Trẻ phải làm gì để chơi?

Thông tin được truyền bằng cách nào?

Trẻ có thể điều khiển phần chính không?

Có rào cản nào xuất hiện?

Con có thích chủ đề này không?

Nếu những điều ấy phù hợp, tên gọi trên kệ đôi khi không phải yếu tố quan trọng nhất.

🌈 CŨNG ĐỪNG TẠO RA HAI THẾ GIỚI HOÀN TOÀN TÁCH BIỆT

Một bên:

“Đồ chơi bình thường.”

Một bên:

“Đồ chơi cho trẻ đặc biệt.”

Cách chia này dễ khiến chúng ta quên rằng trẻ có rất nhiều điểm chung trong nhu cầu vui chơi, tò mò, lựa chọn và kết nối.

Một trẻ có nhu cầu hỗ trợ vẫn là một đứa trẻ với sở thích riêng.

🤝 KHI CẦN GIẢI PHÁP CHUYÊN BIỆT, HÃY CHỌN VÌ MỘT LÝ DO CỤ THỂ

Không phải:

“Vì con thuộc nhóm này.”

Mà là:

“Cách điều khiển này phù hợp hơn với khả năng của con.”

“Dạng phản hồi này dễ tiếp cận hơn.”

“Thiết kế này giải quyết đúng rào cản con đang gặp.”

Với công nghệ hỗ trợ hoặc nhu cầu phức tạp, hướng dẫn chuyên môn có thể rất hữu ích.

💚 ĐÂY CŨNG CÓ THỂ LÀ TINH THẦN BABYFUN THEO ĐUỔI

Không nhất thiết xây một bức tường giữa:

“Đồ chơi cho trẻ này”

và:

“Đồ chơi cho trẻ kia.”

Thay vào đó, mỗi món có thể được mô tả rõ hơn về đặc điểm tiếp cận.

Từ đó ba mẹ tự nhìn thấy:

Món nào phù hợp với chính con mình.

Bởi mục tiêu cuối cùng không phải tìm ra một món đồ đủ “đặc biệt” cho trẻ.

Mục tiêu là tìm một cuộc chơi mà khi bước vào, trẻ có thể cảm thấy:

“Mình chơi được.”

“Mình thích nó.”

Và quan trọng nhất:

“Đây cũng là thế giới đồ chơi dành cho mình.” 🌈🧸❤️

✋ TRẺ CŨNG CÓ QUYỀN NÓI “KHÔNG”

“Món này tốt cho con lắm.”

“Chơi thử đi.”

Con quay mặt đi.

“Thử một chút thôi.”

Con đẩy món đồ ra.

“Không được, mẹ mua cho con rồi.”

Trong mong muốn giúp trẻ khám phá, người lớn đôi khi quên một điều rất cơ bản:

Trẻ cũng có thể không muốn chơi.

🌱 ĐIỀU NÀY CÀNG QUAN TRỌNG VỚI TRẺ CÓ NHU CẦU HỖ TRỢ GIAO TIẾP

Một trẻ có thể nói:

“Không.”

Nhưng trẻ khác có thể thể hiện sự từ chối bằng:

Quay đi.

Đẩy vật ra.

Không đưa tay tới.

Sử dụng ký hiệu.

Chọn biểu tượng trong hệ thống giao tiếp.

Hay một phương thức phù hợp khác.

Nếu trẻ đã có cách giao tiếp được hướng dẫn, người lớn nên học cách nhận biết và tôn trọng cách trẻ thể hiện.

✋ “KHÔNG MUỐN” KHÁC VỚI “KHÔNG LÀM ĐƯỢC”

Đây là điểm rất quan trọng.

Trẻ không chạm vào món đồ có thể vì:

Không thích.

Chưa sẵn sàng.

Không thoải mái với một đặc điểm nào đó.

Hoặc đang gặp rào cản tiếp cận.

Mình cần quan sát trước khi kết luận.

🧸 ĐỒ CHƠI “TỐT CHO TRẺ” VẪN LÀ ĐỒ CHƠI

Một món được giới thiệu là hỗ trợ vận động.

Một món cảm giác.

Một bộ phát triển ngôn ngữ.

Một sản phẩm giáo dục.

Những nhãn này không biến giờ chơi tự do thành nghĩa vụ.

Nếu trẻ đang tham gia một chương trình trị liệu hoặc hỗ trợ chuyên môn, hoạt động có mục tiêu là câu chuyện khác và cần được hướng dẫn phù hợp.

Nhưng trong cuộc chơi thường ngày, niềm vui và quyền lựa chọn vẫn rất quan trọng.

🌈 ĐỪNG DÙNG ĐỒ CHƠI NHƯ MỘT BÀI KIỂM TRA LIÊN TỤC

“Con làm được chưa?”

“Thử lại.”

“Cái này dễ mà.”

“Mọi hôm con làm được.”

Khi mọi lần chơi đều trở thành cơ hội đánh giá, trẻ có thể mất đi khoảng không để đơn giản là chơi.

🤝 TÔN TRỌNG “KHÔNG” KHÔNG CÓ NGHĨA NGƯỜI LỚN KHÔNG BAO GIỜ GIỚI THIỆU ĐIỀU MỚI

Mình vẫn có thể mời.

Làm mẫu.

Đặt món trong không gian để trẻ quan sát.

Chơi cùng.

Nhưng lời mời khác với ép buộc.

Nếu trẻ chưa muốn, món đồ có thể chờ.

👀 VÀ ĐÔI KHI CHÍNH SỰ TỪ CHỐI CHO MÌNH THÊM THÔNG TIN

Con luôn tránh món phát tiếng lớn?

Không thích bề mặt nào đó?

Không muốn trò phải chờ quá lâu?

Hay đơn giản không thích chủ đề?

Quan sát qua nhiều tình huống có thể giúp ba mẹ hiểu sở thích và nhu cầu tiếp cận của trẻ hơn.

Nhưng đừng chẩn đoán trẻ chỉ từ một phản ứng.

💚 VỚI BABYFUN, ĐIỀU NÀY CÓ THỂ TRỞ THÀNH MỘT NGUYÊN TẮC RẤT ĐẸP

Không chỉ giúp ba mẹ tìm món trẻ có thể chơi.

Mà còn tôn trọng việc trẻ có muốn chơi hay không.

Bởi quyền tham gia sẽ không thực sự có ý nghĩa nếu không đi cùng quyền từ chối.

Đôi khi điều tôn trọng nhất người lớn có thể làm trước một món đồ chơi là nghe đứa trẻ nói:

“Không.”

Dù lời “không” ấy được nói bằng tiếng nói, ánh nhìn, bàn tay hay phương thức giao tiếp riêng của con. ✋🧸❤️

🤝 KHI TRẺ KHÔNG CẦN THẮNG THUA

“Con thắng!”

“Em thua rồi!”

Với nhiều trò chơi, thắng – thua là một phần rất bình thường.

Nhưng không phải mọi cuộc chơi chung đều cần kết thúc bằng việc xác định:

Ai giỏi hơn ai.

Đặc biệt khi những đứa trẻ tham gia có khả năng vận động, giao tiếp hoặc tiếp cận rất khác nhau, một kiểu chơi hợp tác đôi khi mở ra một trải nghiệm hoàn toàn khác.

🌱 CÙNG CHƠI KHÔNG NHẤT THIẾT PHẢI ĐỐI ĐẦU

Hai trẻ có thể cùng xây một thành phố.

Cùng hoàn thành một công trình.

Cùng tạo câu chuyện.

Cùng đưa các nhân vật tới đích.

Cùng giải quyết một nhiệm vụ.

Lúc này câu hỏi cuối cùng không còn là:

“Ai thắng?”

Mà có thể là:

“Hai đứa mình đã làm được gì cùng nhau?”

🧩 ĐIỀU NÀY ĐẶC BIỆT THÚ VỊ KHI KHẢ NĂNG CỦA CÁC TRẺ KHÁC NHAU

Một trẻ có thể thao tác nhanh.

Một trẻ cần nhiều thời gian hơn.

Một trẻ nói bằng lời.

Một trẻ sử dụng phương thức giao tiếp khác.

Nếu trò chơi chỉ dựa vào:

Ai nhanh hơn.

Ai bấm trước.

Ai hoàn thành nhiều hơn.

sự khác biệt về khả năng tiếp cận có thể ảnh hưởng rất lớn tới kết quả.

🤝 TRÒ CHƠI HỢP TÁC CÓ THỂ CHIA THÀNH NHIỀU VAI

Một trẻ chọn.

Một trẻ đặt.

Một trẻ kể.

Một trẻ tìm.

Một trẻ quyết định bước tiếp theo.

Không nhất thiết tất cả phải thực hiện cùng một hành động.

Điều này giúp nhiều cách tham gia có thể cùng tồn tại trong một cuộc chơi.

🌈 NHƯNG KHÔNG CÓ NGHĨA TRẺ CÓ NHU CẦU HỖ TRỢ KHÔNG ĐƯỢC CHƠI TRÒ CẠNH TRANH

Đây là điểm cần tránh hiểu sai.

Trẻ khuyết tật hoàn toàn có thể thích thi đấu.

Thích thắng.

Buồn khi thua.

Muốn thử lại.

Không nên loại trẻ khỏi những trò cạnh tranh chỉ vì nghĩ:

“Con sẽ khó thắng.”

Mục tiêu là mở rộng lựa chọn, không phải quyết định thay trẻ.

👀 VÀ ĐỪNG BIẾN “HỢP TÁC” THÀNH VIỆC MỘT TRẺ LÀM HẾT

“Anh làm đi rồi cho em xem.”

Đó chưa chắc là chơi cùng.

Hãy thử tìm một phần mà mỗi trẻ có thể thực sự kiểm soát.

Dù đóng góp khác nhau, vai trò của trẻ vẫn cần có ý nghĩa đối với cuộc chơi.

💚 VỚI BABYFUN, CÓ THỂ THÊM MỘT TIÊU CHÍ RẤT THÚ VỊ

Món này thiên về cạnh tranh hay hợp tác?

Có thể chơi theo nhóm không?

Có nhiều vai không?

Một trẻ phản hồi chậm hơn vẫn có thể tham gia chứ?

Có bắt buộc tất cả phải thực hiện cùng một thao tác?

Điều này giúp gia đình chọn trải nghiệm phù hợp hơn với nhóm trẻ.

Bởi một món đồ chơi không phải lúc nào cũng cần tìm ra:

“Ai là người giỏi nhất?”

Có những ngày, cuộc chơi chỉ cần kết thúc bằng việc hai đứa trẻ nhìn thứ mình vừa tạo ra và cùng nói:

“Của chúng mình đấy!” 🤝🧸❤️