Vàng da sơ sinh

Trong những ngày đầu sau sinh, một số cha mẹ nhận thấy da hoặc lòng trắng mắt của bé chuyển sang màu vàng. Hiện tượng này được gọi là vàng da sơ sinh và khá phổ biến ở trẻ nhỏ.

Nhiều trường hợp vàng da có thể cải thiện khi cơ thể bé thích nghi sau sinh. Tuy nhiên, một số trường hợp cần được theo dõi hoặc điều trị kịp thời để tránh biến chứng nghiêm trọng.

Vàng da sơ sinh là gì?

Vàng da xuất hiện khi lượng bilirubin trong máu tăng lên.

Bilirubin là chất được tạo ra trong quá trình cơ thể phân hủy hồng cầu.

Ở trẻ sơ sinh, quá trình chuyển hóa và đào thải bilirubin chưa hoàn thiện như ở người lớn.

Vì vậy, bilirubin có thể tích tụ và khiến da hoặc lòng trắng mắt chuyển màu vàng.

Tuy nhiên, mức độ vàng nhìn bằng mắt không phản ánh chính xác nồng độ bilirubin trong máu.

Vì sao trẻ sơ sinh dễ bị vàng da?

Sau khi chào đời, cơ thể bé trải qua nhiều thay đổi về tuần hoàn và chuyển hóa.

Trẻ sơ sinh có tốc độ thay thế hồng cầu cao hơn người lớn.

Trong khi đó, gan của bé vẫn đang phát triển khả năng xử lý bilirubin.

Sự kết hợp này khiến vàng da thường xuất hiện trong những ngày đầu đời.

Tuy nhiên, vàng da cũng có thể liên quan đến những nguyên nhân khác như bất đồng nhóm máu, nhiễm trùng hoặc một số bệnh lý.

Vàng da sinh lý và vàng da bệnh lý

Một số trường hợp vàng da xuất hiện sau ngày đầu tiên và cải thiện dần theo thời gian.

Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào thời điểm xuất hiện để kết luận bé bị vàng da sinh lý.

Đặc biệt, vàng da xuất hiện trong 24 giờ đầu sau sinh cần được đánh giá y tế khẩn trương.

Nhân viên y tế có thể đo bilirubin qua da hoặc xét nghiệm máu.

Kết quả được đánh giá dựa trên tuổi tính theo giờ, tuổi thai và những yếu tố nguy cơ của trẻ.

Dấu hiệu cha mẹ có thể quan sát

Cha mẹ có thể nhận thấy da bé vàng ở mặt, ngực hoặc những vùng khác.

Lòng trắng mắt cũng có thể chuyển vàng.

Tuy nhiên, việc quan sát bằng mắt thường có nhiều hạn chế, nhất là dưới ánh sáng không phù hợp hoặc ở trẻ có màu da sẫm.

Vì vậy, không nên tự đánh giá mức độ nguy hiểm chỉ bằng màu da.

Nếu nghi ngờ vàng da, gia đình nên liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn kiểm tra.

Khi nào cần đi khám ngay?

Vàng da trong 24 giờ đầu là dấu hiệu cần được đánh giá khẩn trương.

Nếu bé vàng da kèm bú kém, lừ đừ, khó đánh thức, tiếng khóc bất thường, co giật hoặc những biểu hiện thần kinh khác, cần đưa trẻ đi cấp cứu.

Ngoài ra, nếu vàng da tăng nhanh hoặc kéo dài, bé cần được kiểm tra theo hướng dẫn.

Không nên chờ đến khi da vàng đậm mới đưa trẻ đi khám.

Vàng da có cần điều trị không?

Không phải mọi trường hợp vàng da đều cần điều trị.

Một số bé chỉ cần được theo dõi và bảo đảm nuôi dưỡng phù hợp.

Những trường hợp có nồng độ bilirubin vượt ngưỡng điều trị có thể cần chiếu đèn.

Trong các tình huống nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định những biện pháp điều trị chuyên sâu khác.

Quyết định điều trị phụ thuộc vào kết quả đo bilirubin và tình trạng cụ thể của trẻ.

Chiếu đèn điều trị là gì?

Chiếu đèn là phương pháp sử dụng ánh sáng có bước sóng phù hợp để hỗ trợ cơ thể chuyển hóa bilirubin thành dạng dễ đào thải hơn.

Đây là phương pháp điều trị y tế được thực hiện bằng thiết bị chuyên dụng.

Trẻ cần được theo dõi theo quy trình của cơ sở y tế.

Đèn chiếu điều trị không giống đèn ngủ, đèn trang trí hoặc ánh sáng mặt trời thông thường.

Cha mẹ không nên tự tìm đèn để chiếu cho bé tại nhà khi chưa có chỉ định và hướng dẫn chuyên môn.

Có nên phơi nắng để chữa vàng da?

Một số gia đình có thói quen đưa trẻ ra nắng khi thấy da vàng.

Tuy nhiên, phơi nắng không phải phương pháp thay thế việc đo bilirubin và điều trị theo chỉ định.

Ánh nắng có cường độ thay đổi và có thể gây nguy cơ quá nóng, mất nước hoặc tổn thương da.

Không nên trì hoãn khám bệnh để thử phơi nắng.

Nếu bé cần điều trị, phải thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

Vai trò của việc bú sữa

Việc nuôi dưỡng đầy đủ có vai trò quan trọng trong quá trình chăm sóc trẻ vàng da.

Một số bé bú chưa hiệu quả có thể gặp khó khăn trong việc đào thải bilirubin.

Nhân viên y tế có thể đánh giá tình trạng bú, cân nặng và số lần bài tiết của bé.

Tuy nhiên, cha mẹ không nên tự ý ngừng cho bú mẹ hoặc bổ sung sữa theo cách không được hướng dẫn.

Phương án nuôi dưỡng cần dựa trên tình trạng cụ thể.

Theo dõi sau khi xuất viện

Vàng da có thể tăng lên sau khi gia đình đã đưa bé về nhà.

Vì vậy, việc tái khám đúng lịch rất quan trọng.

Nếu bệnh viện yêu cầu kiểm tra bilirubin hoặc theo dõi cân nặng, cha mẹ cần thực hiện đầy đủ.

Những trẻ sinh non hoặc có yếu tố nguy cơ có thể cần kế hoạch theo dõi riêng.

Liên hệ với BabyFun

BabyFun có thể khai thác vàng da sơ sinh như một chủ đề giáo dục sức khỏe dành cho cha mẹ.

Nội dung nên giải thích những dấu hiệu cần chú ý, vai trò của tái khám và sự khác biệt giữa đèn điều trị y tế với các loại đèn thông thường.

Nếu giới thiệu đồ dùng sơ sinh, BabyFun cần tránh mọi tuyên bố rằng sản phẩm có thể điều trị vàng da khi không có bằng chứng và chỉ định y tế phù hợp.

Đây cũng là cơ hội để thương hiệu xây dựng hình ảnh cung cấp thông tin có trách nhiệm.

Theo dõi đúng để bảo vệ bé

Vàng da là hiện tượng thường gặp nhưng không nên xem nhẹ.

Nhiều trẻ có thể hồi phục thuận lợi, song một số trường hợp cần được điều trị sớm.

Cha mẹ nên quan sát bé, tuân thủ lịch kiểm tra và tìm hỗ trợ y tế khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.