Tsumiki – Nghệ thuật xếp khối gỗ tự do

Trong tiếng Nhật, “tsumiki” thường được dùng để chỉ những khối đồ chơi xếp chồng hoặc lắp ghép dành cho trẻ em. Không phải một thương hiệu hay một mẫu sản phẩm duy nhất, tsumiki là tên gọi của cả một nhóm đồ chơi quen thuộc trong đời sống gia đình và giáo dục mầm non Nhật Bản.

Một bộ tsumiki có thể gồm những khối gỗ hình vuông, chữ nhật, tam giác, hình trụ hoặc các dạng cong. Một số bộ giữ nguyên màu gỗ tự nhiên, trong khi những bộ khác sử dụng màu sắc tươi sáng.

Điều đặc biệt là nhiều bộ không yêu cầu trẻ phải hoàn thành một hình mẫu cố định. Trẻ có thể xếp thành tháp, cây cầu, ngôi nhà hoặc bất kỳ công trình nào mình tưởng tượng.

Vì sao khối gỗ đơn giản vẫn hấp dẫn?

Khi nhìn một bộ tsumiki, người lớn có thể nghĩ rằng đây chỉ là những khối gỗ bình thường. Nhưng đối với trẻ nhỏ, mỗi khối lại mở ra nhiều khả năng.

Một khối hình trụ có thể trở thành cột nhà. Hai khối chữ nhật đặt song song có thể làm chân cầu. Một khối tam giác đặt phía trên có thể trở thành mái nhà.

Chỉ cần thay đổi cách sắp xếp, cùng một bộ đồ chơi có thể biến thành nhiều công trình khác nhau.

Không giống đồ chơi có một chức năng được xác định sẵn, tsumiki cho phép trẻ tự đặt ra mục tiêu. Hôm nay trẻ muốn xây tháp thật cao. Ngày mai trẻ có thể chỉ muốn xếp các khối thành một hàng dài.

Cả hai cách chơi đều có giá trị vì xuất phát từ sự lựa chọn của trẻ.

Những bài học xuất hiện khi tháp đổ

Một trong những trải nghiệm quen thuộc nhất khi chơi xếp khối là công trình bất ngờ đổ xuống.

Trẻ có thể đặt một khối lớn lên trên một khối nhỏ rồi nhận ra tháp không vững. Khi thử đổi vị trí, cấu trúc có thể ổn định hơn.

Qua những lần như vậy, trẻ bắt đầu quan sát mối liên hệ giữa kích thước, vị trí và sự cân bằng.

Không nhất thiết phải giải thích các khái niệm vật lý phức tạp. Người lớn chỉ cần tạo điều kiện để trẻ thử và nhận ra kết quả.

Nếu trẻ đang xây một cây cầu, phụ huynh có thể hỏi: “Làm thế nào để cây cầu không bị đổ?”, “Con muốn đặt thêm khối nào ở dưới?”, “Nếu chiếc xe đồ chơi đi qua thì cầu có đứng vững không?”.

Những câu hỏi ấy khuyến khích trẻ thử nghiệm thay vì chỉ sao chép cách làm của người lớn.

Xếp khối không chỉ dành cho một độ tuổi

Ở giai đoạn đầu, trẻ có thể thích cầm, chuyển hoặc gõ nhẹ các khối vào nhau. Khi khả năng phối hợp tay và mắt phát triển, trẻ bắt đầu xếp chồng hai hoặc ba khối.

Sau đó, những công trình phức tạp hơn dần xuất hiện.

Trẻ lớn hơn có thể sử dụng tsumiki để xây cả thành phố, tạo mô hình đường đi hoặc kết hợp với các nhân vật đồ chơi trong trò đóng vai.

Điều quan trọng là không áp đặt cùng một tiêu chuẩn cho mọi độ tuổi. Một em bé mới biết xếp hai khối không cần phải xây được ngôi nhà giống anh chị lớn.

Với trẻ nhỏ, việc lựa chọn kích thước khối đặc biệt quan trọng. Các chi tiết phải đủ lớn, không có cạnh sắc, không bong lớp phủ và đáp ứng tiêu chuẩn an toàn phù hợp.

Những bộ gồm nhiều khối nhỏ chỉ nên sử dụng khi trẻ đã đủ tuổi và có khả năng thao tác an toàn.

Khác gì với các bộ lắp ghép hiện đại?

Tsumiki có thể khiến người đọc liên tưởng đến LEGO hoặc những bộ thanh gỗ xây dựng như KAPLA. Tuy nhiên, cách kết nối giữa các loại đồ chơi không hoàn toàn giống nhau.

LEGO sử dụng các điểm khớp để gắn những viên gạch lại với nhau. Những thanh gỗ kiểu KAPLA thường có hình dạng đồng nhất và tạo công trình bằng cách xếp cân bằng.

Tsumiki lại là tên gọi rộng hơn cho những bộ khối xếp hình, thường có nhiều dạng hình học khác nhau và có thể không sử dụng cơ chế khóa nối.

Sự đa dạng về hình dạng giúp trẻ khám phá cách một khối tròn, khối vuông hay khối tam giác tương tác với nhau.

Vì vậy, dù đều thuộc nhóm đồ chơi xây dựng, mỗi loại vẫn mang đến một kiểu thử thách riêng.

Góc nhìn từ BabyFun

Tsumiki gợi ra một nguyên tắc lựa chọn đồ chơi đáng chú ý cho BabyFun: không nhất thiết phải ưu tiên những bộ có nhiều chức năng, mà nên quan tâm đến khả năng chơi mở của sản phẩm.

Một bộ khối gỗ có thể được sử dụng theo nhiều cách và thay đổi cùng sự phát triển của trẻ. Nhưng điều đó không có nghĩa mọi gia đình đều cần mua ngay một bộ lớn.

Phụ huynh có thể bắt đầu bằng số lượng khối vừa phải, quan sát xem trẻ thích xếp cao, phân loại hình dạng hay tạo công trình tưởng tượng.

Thông qua mô hình thuê và trải nghiệm đồ chơi, BabyFun có thể giúp gia đình tiếp cận nhiều dạng đồ chơi xây dựng khác nhau trước khi quyết định đầu tư lâu dài.

Điều quan trọng là trẻ được trải nghiệm sản phẩm phù hợp với khả năng và sở thích, không phải sở hữu càng nhiều đồ chơi càng tốt.

Tsumiki cho thấy đôi khi những vật liệu đơn giản nhất lại tạo ra nhiều cơ hội sáng tạo nhất. Một khối gỗ có thể chỉ là khối gỗ trong mắt người lớn, nhưng với trẻ, nó có thể là viên gạch đầu tiên của một tòa lâu đài, một cây cầu hoặc cả một thế giới tưởng tượng.