Tranh chấp khối LEGO

Những viên gạch lắp ghép LEGO nổi tiếng nhờ thiết kế đơn giản nhưng có khả năng kết nối thành vô số công trình. Một viên gạch hình chữ nhật với các núm tròn phía trên có thể trở thành bộ phận của ngôi nhà, chiếc xe hoặc mô hình phức tạp.

Tuy nhiên, chính thiết kế quen thuộc này từng trở thành trung tâm của một cuộc tranh chấp pháp lý giữa LEGO và Mega Bloks tại Canada.

Vụ kiện đặt ra câu hỏi thú vị: Một doanh nghiệp có thể độc quyền hình dạng cơ bản của một món đồ chơi lắp ghép hay không?

Cuộc tranh chấp bắt đầu từ đâu?

LEGO đã phát triển hệ thống gạch lắp ghép với những đặc điểm giúp các viên gạch liên kết chắc chắn.

Theo hồ sơ của Tòa án Tối cao Canada, LEGO sử dụng kiểu cấu trúc núm tròn quen thuộc từ năm 1949.

Khi những doanh nghiệp khác sản xuất gạch lắp ghép có hình dạng và chức năng tương tự, vấn đề quyền sở hữu bắt đầu xuất hiện.

Mega Bloks là một trong những thương hiệu cạnh tranh với LEGO trên thị trường.

LEGO cho rằng việc sử dụng cấu trúc tương tự có thể gây nhầm lẫn và xâm phạm quyền liên quan đến dấu hiệu thương mại của mình.

Tranh chấp tập trung vào hình dạng và cách bố trí các núm trên bề mặt viên gạch.

Phán quyết của Tòa án Tối cao Canada

Năm 2005, Tòa án Tối cao Canada đưa ra phán quyết trong vụ Kirkbi AG kiện Ritvik Holdings Inc., doanh nghiệp liên quan đến Mega Bloks.

Tòa xác định rằng những đặc điểm hình dạng đang được tranh luận có chức năng kỹ thuật quan trọng.

Các núm trên viên gạch không chỉ mang tính trang trí mà còn giúp những khối lắp ghép kết nối với nhau.

Theo nguyên tắc pháp luật được áp dụng trong vụ án, doanh nghiệp không thể sử dụng luật nhãn hiệu để duy trì độc quyền đối với một đặc điểm chức năng như vậy sau khi quyền bảo hộ sáng chế liên quan đã hết hiệu lực.

Kết quả này có ý nghĩa quan trọng đối với thị trường đồ chơi lắp ghép.

Vì sao hình dạng lại quan trọng?

Đối với người sử dụng, những núm tròn trên viên gạch có thể trông giống một chi tiết thiết kế đơn giản.

Tuy nhiên, kích thước, vị trí và khoảng cách giữa các núm ảnh hưởng đến khả năng kết nối.

Nếu cấu trúc không chính xác, các viên gạch có thể quá lỏng hoặc quá chặt.

Vì vậy, hình dạng của viên gạch gắn liền với chức năng kỹ thuật.

Đây là điểm khác biệt giữa một yếu tố trang trí đặc trưng và một cấu trúc cần thiết để sản phẩm hoạt động.

Phán quyết tại Canada không có nghĩa là mọi yếu tố của LEGO đều được tự do sao chép.

Tên thương hiệu, biểu tượng, tác phẩm thiết kế và những đối tượng khác vẫn có thể được bảo hộ theo các quy định tương ứng.

Tranh cãi về cạnh tranh và sáng tạo

Những người ủng hộ cạnh tranh cho rằng việc cho phép nhiều doanh nghiệp sản xuất các hệ thống lắp ghép tương thích có thể mang lại thêm lựa chọn cho người tiêu dùng.

Sự cạnh tranh có thể thúc đẩy doanh nghiệp cải thiện chất lượng, phát triển mẫu mã và điều chỉnh giá bán.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu sản phẩm cần có cơ chế bảo vệ thành quả sáng tạo.

Vì vậy, pháp luật phải tìm điểm cân bằng giữa quyền của nhà phát minh và lợi ích của thị trường.

Vụ LEGO và Mega Bloks là ví dụ rõ ràng về sự khác biệt giữa thời hạn bảo hộ sáng chế và quyền đối với nhãn hiệu.

BabyFun và lựa chọn đồ chơi lắp ghép

Đối với BabyFun, câu chuyện này cho thấy việc lựa chọn đồ chơi lắp ghép không nên chỉ dựa vào hình thức bên ngoài.

Các bộ gạch có thể trông tương tự nhau nhưng khác biệt về chất lượng nhựa, độ chính xác, độ bền và mức độ phù hợp với trẻ.

BabyFun có thể giới thiệu các nhóm đồ chơi lắp ghép chính hãng, có nguồn gốc rõ ràng và đáp ứng yêu cầu an toàn.

Khi kết hợp những bộ đồ chơi từ các hệ thống khác nhau, phụ huynh cũng cần chú ý khả năng tương thích và nguy cơ từ chi tiết nhỏ.

Không nên mặc định rằng mọi viên gạch có hình dạng gần giống nhau đều có thể sử dụng an toàn cùng nhau.

Cuộc tranh chấp LEGO và Mega Bloks cho thấy một món đồ chơi quen thuộc có thể trở thành ví dụ điển hình về mối quan hệ giữa phát minh, quyền sở hữu trí tuệ và cạnh tranh trong kinh doanh.