Tiếng ọ ẹ của bé

Trước khi biết nói những từ đầu tiên, trẻ đã bắt đầu giao tiếp với thế giới bằng nhiều cách khác nhau. Ngoài tiếng khóc, cha mẹ có thể nghe thấy những âm thanh nhỏ như “ư”, “a”, “ơ” hoặc tiếng gừ nhẹ phát ra từ cổ họng.

Những tiếng ọ ẹ tưởng chừng đơn giản lại là một phần thú vị trong quá trình phát triển giao tiếp của trẻ. Chúng cũng tạo cơ hội để cha mẹ trò chuyện và xây dựng sự gắn kết với con.

Tiếng ọ ẹ là gì?

Tiếng ọ ẹ là cách gọi quen thuộc của nhiều gia đình đối với những âm thanh chưa thành lời mà trẻ phát ra.

Trong giai đoạn đầu, bé có thể tạo ra những tiếng nhỏ khi thức, khi được bế hoặc khi cảm thấy thoải mái.

Theo thời gian, trẻ dần phát triển khả năng tạo nhiều loại âm thanh hơn.

Tuy nhiên, không phải mọi tiếng phát ra từ miệng đều là dấu hiệu trẻ đang cố giao tiếp.

Một số âm thanh liên quan đến hô hấp, tiêu hóa hoặc những hoạt động sinh lý khác.

Bé bắt đầu phát âm khi nào?

Ngay từ khi sinh, trẻ đã có khả năng khóc và tạo một số âm thanh.

Những tiếng gù hoặc ê a rõ ràng hơn thường xuất hiện khi bé lớn dần, đặc biệt trong những tháng đầu sau sinh.

CDC đưa ra mốc khoảng hai tháng tuổi là thời điểm nhiều trẻ bắt đầu tạo ra những âm thanh khác ngoài tiếng khóc.

Tuy nhiên, đây là mốc tham khảo, không phải hạn chót áp dụng cứng nhắc cho mọi em bé.

Với trẻ sinh non, bác sĩ có thể cân nhắc tuổi hiệu chỉnh khi đánh giá phát triển.

Vì sao bé phát ra âm thanh?

Trẻ có thể tạo âm thanh khi cảm thấy dễ chịu, chú ý đến người đối diện hoặc đang thử nghiệm khả năng phát âm.

Một số bé phát ra tiếng nhỏ khi cha mẹ nói chuyện.

Những bé khác lại im lặng quan sát.

Phản ứng của trẻ phụ thuộc vào mức độ tỉnh táo, tính khí và nhiều yếu tố khác.

Cha mẹ không nên cố khiến bé phát âm liên tục để chứng minh con phát triển tốt.

Cha mẹ nên phản hồi thế nào?

Khi bé phát ra âm thanh, người lớn có thể nhìn con, mỉm cười và đáp lại bằng giọng nói nhẹ nhàng.

Ví dụ, khi bé nói “a”, cha mẹ có thể đáp: “À, con đang nói chuyện với mẹ à?”

Sau đó, người lớn nên chờ một chút để tạo cơ hội cho bé phản ứng.

Những lượt tương tác đơn giản như vậy giúp trẻ làm quen với nhịp điệu giao tiếp.

Không cần sử dụng từ ngữ phức tạp hoặc cố dạy bé phát âm đúng ngay từ đầu.

Nói chuyện trong sinh hoạt hằng ngày

Cha mẹ không cần dành riêng nhiều giờ để luyện ngôn ngữ cho trẻ sơ sinh.

Những hoạt động thường ngày đã tạo ra nhiều cơ hội giao tiếp.

Khi thay tã, người lớn có thể nói về việc mình đang làm.

Khi mặc quần áo, có thể gọi tên bàn tay, bàn chân hoặc chiếc áo.

Khi bế con, cha mẹ có thể hát một bài ngắn.

Giọng nói tự nhiên, lặp lại và phù hợp với phản ứng của trẻ thường hữu ích hơn việc bật âm thanh liên tục.

Có nên bật video dạy nói?

Một số gia đình sử dụng điện thoại hoặc máy tính bảng để phát video dành cho trẻ nhỏ.

Tuy nhiên, trẻ sơ sinh không cần xem màn hình để học giao tiếp.

Sự tương tác trực tiếp với người chăm sóc mang lại nhiều cơ hội quan sát khuôn mặt, nghe giọng nói và phản hồi.

Nếu người lớn bận, không nên xem video tự động như giải pháp thay thế hoàn toàn việc trò chuyện với bé.

Tiếng ọ ẹ và khả năng nghe

Khả năng nghe có vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển ngôn ngữ.

Trẻ cần có cơ hội tiếp nhận âm thanh và tương tác với người xung quanh.

Vì vậy, sàng lọc thính lực sơ sinh và theo dõi phát triển giao tiếp đều quan trọng.

Nếu bé không đạt sàng lọc thính lực, gia đình cần thực hiện kiểm tra tiếp theo đúng lịch.

Không nên chờ đến khi con chậm nói mới đánh giá khả năng nghe.

Khi nào cần trao đổi với bác sĩ?

Nếu cha mẹ nhận thấy trẻ ít phản ứng với âm thanh, không đạt những mốc giao tiếp phù hợp hoặc mất đi khả năng từng có, nên trao đổi với bác sĩ.

Không nên tự chẩn đoán chậm phát triển chỉ dựa trên việc một em bé ít ọ ẹ hơn trẻ khác.

Việc đánh giá cần xem xét tuổi, khả năng nghe, sức khỏe và nhiều biểu hiện phát triển khác.

Nếu trẻ phát ra âm thanh bất thường kèm khó thở, tím tái hoặc bú kém, cần được kiểm tra ngay.

Đồ chơi hỗ trợ giao tiếp

Trong những tháng đầu, đồ chơi đơn giản có thể trở thành phương tiện để cha mẹ trò chuyện với con.

Người lớn có thể chỉ vào một hình ảnh, gọi tên đồ vật hoặc tạo âm thanh nhẹ nhàng khi bé tỉnh táo.

Tuy nhiên, đồ chơi không cần có quá nhiều đèn và nhạc.

Một món đồ chơi phù hợp chỉ tạo cơ hội tương tác; chính cách người lớn sử dụng mới quyết định phần lớn trải nghiệm giao tiếp.

Liên hệ với BabyFun

BabyFun có thể phát triển chuỗi nội dung về những âm thanh đầu đời, cách cha mẹ phản hồi tiếng ọ ẹ và hoạt động giao tiếp theo từng tháng tuổi.

Các bài viết có thể giới thiệu sách tranh đơn giản, hình ảnh tương phản hoặc đồ chơi âm thanh nhẹ khi phù hợp.

Thương hiệu nên nhấn mạnh vai trò của cha mẹ thay vì quảng cáo sản phẩm có thể giúp trẻ biết nói sớm.

Ngoài ra, BabyFun có thể hướng dẫn gia đình lựa chọn đồ chơi không phát âm thanh quá lớn và dễ vệ sinh.

Cuộc trò chuyện bắt đầu rất sớm

Trẻ chưa biết nói vẫn có thể tham gia những cuộc tương tác đầy ý nghĩa.

Một ánh mắt, nụ cười hoặc tiếng ọ ẹ nhỏ đều có thể trở thành cơ hội để người lớn đáp lại.

Khi cha mẹ dành thời gian lắng nghe và trò chuyện, bé có thêm những trải nghiệm giao tiếp tự nhiên ngay từ đầu đời.