Phản xạ đầu đời

Ngay từ khi chào đời, trẻ sơ sinh đã có những phản ứng đặc biệt với môi trường xung quanh. Khi người lớn chạm nhẹ vào má, bé có thể quay đầu tìm nguồn tiếp xúc. Khi một ngón tay được đặt vào lòng bàn tay, bé có thể nắm lại rất chặt.

Những phản ứng này được gọi là phản xạ sơ sinh. Chúng là một phần quan trọng trong quá trình phát triển của hệ thần kinh và thường được nhân viên y tế kiểm tra sau sinh.

Phản xạ sơ sinh là gì?

Phản xạ là phản ứng tự động của cơ thể trước một kích thích nhất định.

Trẻ không cần chủ động suy nghĩ để thực hiện.

Một số phản xạ xuất hiện từ khi sinh và giảm dần khi hệ thần kinh trưởng thành.

Những phản xạ khác tiếp tục tồn tại hoặc chuyển thành các kỹ năng vận động có chủ đích.

Thời điểm xuất hiện và biến mất có thể khác nhau giữa các trẻ, đặc biệt với bé sinh non.

Phản xạ tìm vú

Khi vùng má hoặc quanh miệng được chạm nhẹ, trẻ có thể quay đầu về phía kích thích và mở miệng.

Đây là phản xạ tìm vú.

Phản xạ này giúp bé định hướng khi bắt đầu bú.

Cha mẹ có thể nhận thấy bé quay đầu tìm vú khi được bế gần người mẹ.

Tuy nhiên, phản xạ tìm vú không phải dấu hiệu duy nhất để xác định bé đói.

Cần quan sát thêm những tín hiệu khác.

Phản xạ mút

Trẻ sơ sinh có phản xạ mút khi vùng miệng được kích thích phù hợp.

Phản xạ này liên quan đến khả năng bú.

Tuy nhiên, để bú hiệu quả, bé còn cần phối hợp mút, nuốt và thở.

Một số trẻ sinh non hoặc có vấn đề sức khỏe có thể gặp khó khăn với sự phối hợp này.

Những trường hợp đó cần được nhân viên y tế đánh giá và hỗ trợ.

Phản xạ nắm tay

Khi người lớn đặt ngón tay vào lòng bàn tay bé, các ngón tay của trẻ có thể tự động khép lại.

Đây là phản xạ nắm bàn tay.

Nhiều cha mẹ cảm thấy xúc động khi lần đầu được con nắm ngón tay.

Tuy nhiên, phản xạ này không có nghĩa bé đã đủ khả năng chủ động giữ đồ vật.

Người lớn không được dùng phản xạ nắm để kéo hoặc nhấc cơ thể bé.

Phản xạ Moro

Phản xạ Moro thường được gọi là phản xạ giật mình.

Khi có kích thích bất ngờ, trẻ có thể dang tay rồi thu tay trở lại.

Phản xạ này thường được nhân viên y tế đánh giá trong quá trình khám.

Cha mẹ không nên cố tình tạo tiếng động lớn hoặc làm bé mất thăng bằng để kiểm tra.

Những thao tác không đúng cách có thể khiến trẻ sợ hãi hoặc bị thương.

Phản xạ bước tự động

Khi được nhân viên y tế nâng đỡ đúng cách và bàn chân tiếp xúc với bề mặt, một số trẻ sơ sinh có thể thực hiện những cử động giống bước chân.

Đây là phản xạ bước tự động.

Nó không có nghĩa trẻ đã sẵn sàng tập đứng hoặc tập đi.

Cha mẹ không nên tự thử bằng cách đặt toàn bộ trọng lượng của bé lên chân.

Khả năng đứng và đi thực sự cần sự phát triển của nhiều nhóm cơ và kỹ năng phối hợp.

Vì sao bác sĩ kiểm tra phản xạ?

Việc kiểm tra phản xạ giúp nhân viên y tế thu thập thông tin về hoạt động của hệ thần kinh.

Bác sĩ có thể đánh giá phản xạ có xuất hiện phù hợp hay không, hai bên cơ thể có phản ứng tương đối cân đối hay không và phản xạ thay đổi thế nào theo tuổi.

Tuy nhiên, một phản xạ riêng lẻ không đủ để chẩn đoán toàn bộ tình trạng phát triển của trẻ.

Kết quả cần được kết hợp với khám lâm sàng và những thông tin khác.

Phản xạ thay đổi theo thời gian

Khi trẻ lớn lên, nhiều phản xạ sơ sinh dần giảm đi.

Đồng thời, bé bắt đầu phát triển những động tác có chủ đích.

Ví dụ, thay vì chỉ nắm tay tự động, trẻ dần học cách đưa tay về phía đồ vật và cầm nắm.

Đây là quá trình phát triển liên tục.

Cha mẹ không nên so sánh quá cứng nhắc thời điểm thay đổi của con với những em bé khác.

Khi nào cần được đánh giá?

Nếu cha mẹ nhận thấy bé cử động hai bên cơ thể rất khác nhau, ít vận động bất thường hoặc có những biểu hiện khiến gia đình lo lắng, nên trao đổi với bác sĩ.

Nếu trẻ có biểu hiện co giật, khó thở, lừ đừ hoặc bú kém nghiêm trọng, cần tìm hỗ trợ y tế ngay.

Không nên tự thực hiện những bài kiểm tra phản xạ phức tạp theo video trên mạng.

Phản xạ và đồ chơi

Trong những tuần đầu, trẻ chưa có khả năng cầm nắm đồ chơi như trẻ lớn.

Cha mẹ có thể sử dụng những vật dụng đơn giản để tương tác khi bé tỉnh táo.

Ví dụ, người lớn có thể cho bé quan sát đồ chơi phù hợp hoặc nghe tiếng nói nhẹ nhàng.

Khi khả năng điều khiển tay phát triển, trẻ mới dần tham gia các hoạt động cầm nắm chủ động.

Việc lựa chọn đồ chơi cần dựa trên khả năng thực tế của bé.

Liên hệ với BabyFun

Phản xạ sơ sinh là chủ đề giúp BabyFun giải thích sự khác biệt giữa phản ứng tự động và kỹ năng vận động có chủ đích.

Thương hiệu có thể xây dựng nội dung về thời điểm trẻ bắt đầu quan sát, với tay, nắm và khám phá đồ vật.

Nhờ vậy, cha mẹ có thêm cơ sở lựa chọn đồ chơi phù hợp từng giai đoạn.

Tuy nhiên, BabyFun không nên quảng cáo sản phẩm có khả năng làm phản xạ biến mất nhanh hơn hoặc thúc đẩy hệ thần kinh phát triển vượt mức tự nhiên.

Những chuyển động đầu tiên

Phản xạ sơ sinh là một phần thú vị của hành trình phát triển đầu đời.

Từ việc tìm vú, mút sữa đến nắm tay và giật mình, mỗi phản ứng đều giúp người lớn hiểu thêm về cơ thể trẻ.

Quan sát nhẹ nhàng, chăm sóc phù hợp và khám sức khỏe đúng lịch là cách tốt để đồng hành cùng bé.