Khi bé nghĩ ba mẹ thiên vị

Một buổi chiều, mẹ dành nhiều thời gian chăm sóc em nhỏ đang bị sốt. Anh trai đứng nhìn rồi bất ngờ nói: “Mẹ chỉ thương em thôi!”. Trong một gia đình khác, bé cảm thấy bất công vì chị được thức khuya hơn, còn mình phải đi ngủ sớm.

Đối với người lớn, những sự khác biệt này thường có lý do rõ ràng. Nhưng trẻ nhỏ có thể đánh giá tình yêu thương thông qua những điều dễ quan sát như thời gian, quà tặng hoặc quyền lợi.

Khi con cho rằng ba mẹ thiên vị, điều cần thiết không phải là chứng minh ngay rằng trẻ đã sai. Trước hết, gia đình nên tìm hiểu điều gì khiến con có cảm giác ấy.

Vì sao trẻ dễ cảm thấy bị thiên vị?

Trẻ thường so sánh những gì mình nhận được với anh chị em.

Nếu em được bế nhiều hơn, con có thể nghĩ mẹ yêu em hơn.

Nếu anh được chơi một trò khó hơn, bé có thể cảm thấy mình bị đối xử bất công.

Trẻ chưa luôn hiểu rằng nhu cầu của mỗi người có thể khác nhau.

Những so sánh này phản ánh mong muốn được quan tâm và công nhận.

Lắng nghe thay vì phủ nhận

Khi bé nói “Bố thương chị hơn”, người lớn thường phản ứng: “Không có chuyện đó!”.

Tuy nhiên, câu trả lời này có thể khiến con cảm thấy ý kiến của mình không được lắng nghe.

Ba mẹ có thể hỏi: “Điều gì làm con nghĩ như vậy?”.

Nếu trẻ nói rằng chị được đi chơi còn mình phải ở nhà, hãy tìm hiểu hoàn cảnh cụ thể trước khi giải thích.

Phân biệt công bằng và giống nhau

Một bài học quan trọng là công bằng không phải lúc nào cũng có nghĩa mọi người nhận được điều giống hệt nhau.

Ví dụ, em bé cần được hỗ trợ ăn uống, trong khi anh lớn đã có thể tự ăn.

Trẻ lớn có thể được tham gia hoạt động phù hợp với độ tuổi mà trẻ nhỏ chưa thể thực hiện.

Ba mẹ nên giải thích bằng những ví dụ cụ thể thay vì chỉ nói “Vì con còn bé”.

Không dùng tuổi để bác bỏ cảm xúc

Câu nói “Con là anh thì phải nhường em” có thể khiến trẻ cảm thấy nhu cầu của mình luôn đứng sau.

Trở thành anh chị không có nghĩa con phải từ bỏ mọi quyền lợi.

Ba mẹ nên phân biệt giữa việc khuyến khích chia sẻ và bắt buộc hy sinh.

Nếu em làm hỏng đồ của anh, người lớn cần xử lý công bằng, không chỉ yêu cầu anh bỏ qua.

Dành thời gian riêng cho từng trẻ

Trong gia đình có nhiều con, thời gian dành riêng cho từng bé có thể tạo cảm giác được quan tâm.

Không nhất thiết phải tổ chức hoạt động tốn kém.

Mười lăm phút cùng đọc sách, trò chuyện hoặc chơi một trò con thích cũng có ý nghĩa.

Điều quan trọng là người lớn thực sự chú ý đến trẻ trong khoảng thời gian ấy.

Không biến mọi thứ thành phép chia bằng nhau

Một số phụ huynh cố gắng mua hai món quà giống hệt nhau để tránh tranh cãi.

Tuy nhiên, trẻ có thể có sở thích và nhu cầu khác nhau.

Thay vì luôn mua giống nhau, ba mẹ có thể lựa chọn theo độ tuổi và hoàn cảnh.

Hãy giải thích rằng gia đình cố gắng quan tâm đến nhu cầu của từng người.

Nhìn lại hành vi của người lớn

Đôi khi cảm giác bị thiên vị của trẻ có cơ sở.

Có thể ba mẹ thường khen một người con học giỏi nhưng ít ghi nhận nỗ lực của người khác.

Hoặc người lớn vô tình đặt kỳ vọng cao hơn lên một bé.

Nếu nhận ra điều này, ba mẹ nên điều chỉnh thay vì chỉ yêu cầu trẻ thay đổi suy nghĩ.

Một lời xin lỗi chân thành cũng có thể giúp khôi phục niềm tin.

Tránh so sánh anh chị em

Những câu như “Sao con không ngoan như chị?” dễ tạo cảm giác cạnh tranh.

Trẻ có thể nghĩ rằng tình yêu thương phụ thuộc vào thành tích hoặc mức độ nghe lời.

Ba mẹ nên nhận xét hành vi cụ thể của từng con mà không lấy anh chị em làm tiêu chuẩn.

Mỗi trẻ có điểm mạnh, khó khăn và tốc độ phát triển riêng.

Giúp trẻ nói rõ điều mình cần

Thay vì chỉ nói “Mẹ thiên vị”, trẻ có thể được hướng dẫn diễn đạt nhu cầu.

Ví dụ: “Con cũng muốn mẹ đọc sách với con” hoặc “Con buồn vì hôm nay bố chưa chơi với con”.

Ba mẹ có thể làm mẫu cách nói bằng những câu ngắn.

Khi trẻ biết diễn đạt cụ thể, gia đình dễ tìm giải pháp hơn.

Không yêu cầu trẻ luôn vui khi em được quan tâm

Con có thể yêu em nhưng vẫn buồn khi ba mẹ dành nhiều thời gian cho em.

Hai cảm xúc này không loại trừ nhau.

Ba mẹ nên giúp trẻ hiểu rằng cảm giác ghen tị đôi khi xuất hiện và có thể được giải quyết bằng cách phù hợp.

Không nên gắn nhãn con là ích kỷ chỉ vì bé muốn được chú ý.

Tạo cơ hội hợp tác thay vì cạnh tranh

Gia đình có thể tổ chức những hoạt động mà mỗi trẻ đóng góp theo khả năng.

Ví dụ, khi xây một thành phố đồ chơi, anh lớn lắp những chi tiết khó, em nhỏ chọn màu hoặc đặt nhân vật.

Không nên biến hoạt động thành cuộc thi xem ai giỏi hơn.

Mục tiêu là giúp trẻ cảm nhận giá trị riêng của mình trong tập thể.

BabyFun và trò chơi gia đình

Các bộ đồ chơi mô hình gia đình, nhà búp bê và khối xây dựng phù hợp tại BabyFun có thể hỗ trợ những hoạt động nhập vai về sự công bằng.

Ba mẹ có thể tạo tình huống hai nhân vật cùng muốn một món đồ hoặc một nhân vật cần được giúp đỡ nhiều hơn.

Hãy để trẻ thử đưa ra cách giải quyết và giải thích lựa chọn của mình.

Mô hình thuê đồ chơi cũng giúp gia đình linh hoạt thay đổi hoạt động phù hợp với từng con.

Khi bé nghĩ ba mẹ thiên vị, điều quan trọng nhất là cảm giác của con được lắng nghe và xem xét nghiêm túc.

Công bằng trong gia đình không đòi hỏi mọi người luôn nhận được những điều giống nhau. Đó là quá trình thấu hiểu nhu cầu, điều chỉnh cách ứng xử và giúp mỗi trẻ biết rằng mình có vị trí riêng, được yêu thương và tôn trọng.