Khi bé cảm thấy mình không giỏi

Trong giờ vẽ ở lớp, bé nhìn bức tranh của bạn rồi buồn bã nói: “Bạn vẽ đẹp hơn con. Con chẳng giỏi gì cả!”. Một lần khác, khi xếp hình không thành công, con lập tức bỏ cuộc và khẳng định mình không thể làm được.

Những câu nói như vậy có thể khiến ba mẹ lo lắng. Người lớn thường muốn động viên ngay bằng cách nói: “Con giỏi nhất mà!”. Tuy nhiên, lời khen chung chung chưa chắc giúp trẻ hiểu và vượt qua cảm giác thất vọng.

Điều quan trọng là giúp con nhìn nhận khả năng của bản thân một cách thực tế, biết ghi nhận nỗ lực và hiểu rằng kỹ năng có thể phát triển thông qua luyện tập.

Vì sao trẻ nghĩ mình không giỏi?

Khi lớn lên, trẻ bắt đầu chú ý nhiều hơn đến kết quả của mình so với bạn bè.

Con có thể nhận thấy bạn chạy nhanh hơn, hát hay hơn hoặc hoàn thành trò chơi sớm hơn.

Nếu chỉ tập trung vào sự khác biệt, bé dễ kết luận rằng mình kém cỏi.

Trẻ chưa luôn hiểu rằng mỗi người có thế mạnh và tốc độ học tập khác nhau.

Lắng nghe cảm xúc trước khi động viên

Khi bé nói “Con chẳng làm được gì”, ba mẹ có thể hỏi: “Con đang buồn vì bức tranh chưa giống điều con muốn phải không?”.

Không nên lập tức phủ nhận cảm xúc bằng câu “Có gì đâu mà buồn”.

Trẻ cần được hiểu rằng thất vọng là cảm giác bình thường khi kết quả chưa như mong đợi.

Tránh lời khen không cụ thể

Những câu như “Con giỏi nhất thế giới” có thể khiến trẻ vui trong chốc lát.

Tuy nhiên, khi gặp người làm tốt hơn, con có thể càng bối rối.

Ba mẹ nên ghi nhận điều cụ thể: “Hôm nay con đã thử ghép lại phần khó ba lần”.

Lời nhận xét rõ ràng giúp trẻ nhận ra những hành động mình có thể tiếp tục thực hiện.

Phân biệt chưa làm được và không thể làm được

Ba mẹ có thể giới thiệu từ “chưa”.

Thay vì “Con không biết buộc dây giày”, trẻ có thể nói: “Con chưa biết buộc dây giày”.

Sự thay đổi nhỏ trong cách diễn đạt giúp con nhìn thấy khả năng học hỏi.

Tuy nhiên, không nên hứa rằng chỉ cần cố gắng thì mọi mục tiêu đều chắc chắn đạt được.

Chia nhiệm vụ thành bước nhỏ

Khi một hoạt động quá khó, trẻ có thể cảm thấy bất lực.

Ba mẹ nên xem xét liệu nhiệm vụ có phù hợp với độ tuổi và kỹ năng hiện tại không.

Nếu con gặp khó khi ghép tranh nhiều mảnh, có thể bắt đầu từ bộ ít mảnh hơn.

Những thành công vừa sức giúp trẻ xây dựng sự tự tin.

Không so sánh với anh chị em

Một số phụ huynh vô tình nói: “Ngày xưa chị con làm được từ lâu rồi”.

Những câu này dễ khiến trẻ nghĩ giá trị của mình phụ thuộc vào việc vượt qua người khác.

Ba mẹ nên so sánh tiến bộ của con với chính những gì con từng làm.

Ví dụ: “Tuần trước con cần mẹ giúp, hôm nay con đã tự làm được một phần”.

Giúp trẻ nhận ra điểm mạnh đa dạng

Không phải mọi thế mạnh đều thể hiện qua điểm số hoặc thành tích.

Có trẻ biết quan sát, có bé kiên nhẫn, có bé thích kể chuyện hoặc quan tâm đến người khác.

Ba mẹ có thể cùng con tìm những việc mình yêu thích và làm tốt.

Không cần biến mọi sở thích thành cuộc thi.

Dạy trẻ xin hỗ trợ

Tự tin không có nghĩa là phải làm mọi thứ một mình.

Khi gặp khó khăn, con có thể hỏi người lớn hoặc bạn bè.

Ba mẹ nên hướng dẫn trẻ nói rõ mình cần giúp ở bước nào.

Việc xin hỗ trợ phù hợp là một kỹ năng, không phải dấu hiệu yếu kém.

Để trẻ trải nghiệm sai sót

Nếu người lớn luôn sửa ngay khi con làm chưa đúng, trẻ ít có cơ hội tự tìm giải pháp.

Ba mẹ có thể chờ một lúc và hỏi: “Con muốn thử cách khác không?”.

Tuy nhiên, không nên để bé tiếp tục một hoạt động vượt quá khả năng đến mức quá mệt mỏi.

Sự hỗ trợ cần cân bằng giữa thử thách và cảm giác an toàn.

Làm gương khi người lớn thất bại

Ba mẹ có thể chia sẻ những khó khăn nhỏ của mình.

Ví dụ: “Hôm nay mẹ nấu món này chưa ngon. Lần sau mẹ sẽ thử điều chỉnh”.

Trẻ sẽ thấy rằng người lớn cũng có lúc làm chưa tốt.

Quan trọng là cách nhìn nhận và học hỏi từ trải nghiệm.

Không biến mọi hoạt động thành đánh giá

Nếu sau mỗi lần chơi, ba mẹ đều hỏi ai thắng, ai giỏi nhất, trẻ có thể cảm thấy áp lực.

Hãy dành thời gian cho những hoạt động không cần chấm điểm.

Vẽ tranh, xây mô hình hoặc sáng tạo câu chuyện có thể mang lại niềm vui ngay cả khi không có kết quả hoàn hảo.

Khi cảm giác tự ti kéo dài

Nếu trẻ thường xuyên nói mình vô dụng, mất hứng thú với nhiều hoạt động hoặc có biểu hiện buồn bã kéo dài ảnh hưởng đến sinh hoạt, ba mẹ nên tìm hiểu kỹ và cân nhắc trao đổi với chuyên gia phù hợp.

Không nên xem mọi lời tự chê của trẻ là chuyện nhỏ.

Sự quan tâm sớm có thể giúp gia đình hiểu rõ nhu cầu của con.

BabyFun và trải nghiệm vừa sức

Các bộ đồ chơi lắp ghép, giải đố và sáng tạo phù hợp tại BabyFun có thể giúp trẻ thử những thử thách với mức độ khác nhau.

Ba mẹ có thể lựa chọn hoạt động vừa sức, sau đó tăng dần độ khó khi con đã sẵn sàng.

Mô hình thuê đồ chơi giúp gia đình linh hoạt thay đổi sản phẩm theo sự phát triển của trẻ.

Điều quan trọng không phải là hoàn thành nhanh nhất, mà là giúp con nhận ra mình có thể học hỏi và tiến bộ.

Khi bé cảm thấy mình không giỏi, ba mẹ nên lắng nghe, ghi nhận nỗ lực cụ thể và giúp con nhìn nhận bản thân cân bằng hơn.

Sự tự tin bền vững không đến từ việc luôn được khen là giỏi nhất, mà từ trải nghiệm được thử, được sai, được hỗ trợ và từng bước làm tốt hơn.