Đồ chơi và môi trường

Mỗi năm, nhiều món đồ chơi được sản xuất, mua bán và sử dụng trong các gia đình. Khi trẻ lớn lên hoặc không còn nhu cầu chơi, một phần sản phẩm có thể được chuyển cho người khác, trong khi những món đã hư hỏng trở thành rác thải.

Đồ chơi có thể chứa nhựa, kim loại, vải, linh kiện điện tử hoặc pin. Vì vậy, việc xử lý sản phẩm sau khi hết thời gian sử dụng không chỉ là vấn đề sinh hoạt mà còn liên quan đến pháp luật bảo vệ môi trường.

Trách nhiệm môi trường là gì?

Trong hoạt động sản xuất và kinh doanh, trách nhiệm môi trường bao gồm những nghĩa vụ được pháp luật quy định nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.

Tại Việt Nam, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và các văn bản hướng dẫn đặt ra những yêu cầu đối với việc quản lý chất thải và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.

Tuy nhiên, không phải mọi doanh nghiệp kinh doanh đồ chơi đều có nghĩa vụ giống nhau.

Trách nhiệm cụ thể phụ thuộc vào loại sản phẩm, bao bì, hoạt động kinh doanh và những quy định áp dụng.

Đồ chơi thải bỏ được quản lý thế nào?

Một món đồ chơi bằng nhựa đã hỏng có thể trở thành chất thải sinh hoạt khi bị loại bỏ tại hộ gia đình.

Trong khi đó, đồ chơi điện tử có pin hoặc linh kiện điện có thể đặt ra những yêu cầu xử lý khác.

Việc phân loại và chuyển giao chất thải cần tuân thủ quy định áp dụng tại địa phương và đối với từng loại chất thải.

Không nên mặc định rằng tất cả đồ chơi cũ đều có thể bỏ chung vào một loại rác.

Trách nhiệm tái chế của nhà sản xuất

Pháp luật Việt Nam có cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu, thường được gọi là EPR.

Theo cơ chế này, những tổ chức thuộc đối tượng điều chỉnh có thể phải thực hiện trách nhiệm tái chế hoặc trách nhiệm xử lý chất thải theo quy định.

Tuy nhiên, không phải mọi món đồ chơi đều tự động thuộc danh mục sản phẩm phải thực hiện trách nhiệm tái chế.

Doanh nghiệp cần xác định sản phẩm, bao bì và nghĩa vụ tương ứng theo danh mục và quy định đang có hiệu lực.

Bao bì đồ chơi

Nhiều sản phẩm đồ chơi được đóng trong hộp giấy, túi nhựa hoặc bao bì kết hợp nhiều vật liệu.

Bao bì giúp bảo vệ hàng hóa trong quá trình vận chuyển và trưng bày.

Tuy nhiên, sau khi sản phẩm được mở, phần lớn bao bì có thể trở thành chất thải.

Một số loại bao bì thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về trách nhiệm tái chế.

Vì vậy, doanh nghiệp sản xuất hoặc nhập khẩu cần xem xét nghĩa vụ pháp lý liên quan đến loại bao bì và quy mô hoạt động của mình.

Đồ chơi điện tử và rác thải điện tử

Những món đồ chơi có bảng mạch, động cơ hoặc pin có thể tạo ra dòng chất thải phức tạp hơn đồ chơi cơ học thông thường.

Khi sản phẩm hết khả năng sử dụng, việc tháo dỡ và xử lý không phù hợp có thể gây nguy cơ đối với môi trường.

Tuy nhiên, cách phân loại pháp lý cần dựa trên đặc điểm cụ thể của chất thải.

Không nên tự động kết luận mọi đồ chơi điện tử bị hỏng đều thuộc cùng một nhóm chất thải nguy hại.

Pin đã qua sử dụng

Pin là bộ phận cần được quan tâm riêng khi đồ chơi bị thải bỏ.

Một số loại pin có thể chứa những thành phần cần được quản lý theo quy định về chất thải.

Phụ huynh nên tìm hiểu điểm thu gom phù hợp tại địa phương và không tự ý đốt hoặc tháo phá pin.

Đối với doanh nghiệp, việc thu gom và chuyển giao chất thải phát sinh từ hoạt động kinh doanh cần được thực hiện theo nghĩa vụ pháp luật tương ứng.

Tái chế và tái sử dụng khác nhau thế nào?

Tái sử dụng là việc tiếp tục sử dụng một sản phẩm hoặc bộ phận khi còn phù hợp.

Ví dụ, một bộ xếp hình vẫn bảo đảm tình trạng sử dụng có thể được chuyển cho gia đình khác.

Trong khi đó, tái chế thường liên quan đến quá trình xử lý chất thải để thu hồi nguyên liệu hoặc tạo ra sản phẩm mới.

Hai hoạt động này có ý nghĩa khác nhau về kỹ thuật và pháp lý.

Việc tái sử dụng đồ chơi cũng cần chú ý đến tình trạng sản phẩm và các yêu cầu an toàn liên quan.

Doanh nghiệp có thể quảng cáo đồ chơi thân thiện môi trường không?

Những cụm từ như “xanh”, “thân thiện môi trường” hoặc “có thể tái chế” thường xuất hiện trong hoạt động quảng bá sản phẩm.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần bảo đảm thông tin quảng cáo chính xác và có căn cứ.

Ví dụ, nếu chỉ một bộ phận của đồ chơi có thể tái chế, việc quảng cáo khiến khách hàng hiểu rằng toàn bộ sản phẩm đều có thể tái chế có thể gây nhầm lẫn.

Những tuyên bố về môi trường cần được xem xét theo quy định pháp luật về quảng cáo và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trách nhiệm của đơn vị kinh doanh đồ chơi

Cửa hàng và đơn vị cho thuê đồ chơi có thể phát sinh chất thải từ bao bì, sản phẩm hỏng hoặc linh kiện thay thế.

Việc phân loại, lưu giữ và chuyển giao chất thải cần phù hợp với quy định áp dụng.

Nếu doanh nghiệp tổ chức hoạt động thu gom đồ chơi cũ, cũng cần xác định rõ phương thức xử lý và những nghĩa vụ liên quan.

Không nên quảng bá hoạt động thu gom như một chương trình tái chế hoàn chỉnh nếu chưa có căn cứ về quá trình xử lý thực tế.

BabyFun và kéo dài vòng đời đồ chơi

Với mô hình cho thuê như BabyFun, một món đồ chơi có thể được nhiều gia đình sử dụng trong những khoảng thời gian khác nhau.

Điều này tạo cơ hội khai thác giá trị sử dụng của sản phẩm thay vì mỗi gia đình đều phải sở hữu một món đồ riêng.

Tuy nhiên, không thể mặc định mọi mô hình cho thuê đều có tác động môi trường thấp hơn trong mọi trường hợp. Việc vận chuyển, vệ sinh và quản lý sản phẩm cũng tạo ra những tác động cần được xem xét.

Đối với BabyFun, hướng tiếp cận có trách nhiệm là quan tâm đến tuổi thọ sản phẩm, tình trạng an toàn và phương án xử lý khi đồ chơi không còn sử dụng được.

Pháp luật môi trường giúp xác định nghĩa vụ của các chủ thể trong quá trình sản xuất, kinh doanh và xử lý chất thải. Khi kết hợp tuân thủ pháp luật với việc sử dụng tài nguyên hợp lý, ngành đồ chơi có thể hướng đến mô hình phát triển bền vững hơn.