Đồ chơi học từ chỉ khả năng

Khi trẻ chơi với một bộ lắp ghép, con có thể nói: “Con làm được”, “Con chưa biết cách lắp” hoặc “Con có thể thử lại”. Những câu nói này thể hiện nhận thức của trẻ về khả năng thực hiện một hoạt động.

Trong tiếng Việt, các từ và cụm từ như “có thể”, “biết cách”, “làm được”, “chưa thể” hoặc “cần hỗ trợ” được sử dụng để nói về khả năng trong những hoàn cảnh khác nhau.

Đồ chơi có thể giúp trẻ làm quen với các cách diễn đạt ấy thông qua những nhiệm vụ phù hợp với độ tuổi.

Khả năng là gì?

Cha mẹ chuẩn bị một bộ xếp hình đơn giản.

Trẻ thử ghép các mảnh để tạo thành bức tranh.

Người lớn hỏi: “Con đã biết cách ghép phần này chưa?”.

Trẻ có thể trả lời: “Con biết rồi” hoặc “Con chưa biết”.

Cha mẹ giải thích rằng khả năng có thể thay đổi khi mình học hỏi và luyện tập.

Không cần yêu cầu trẻ phải hoàn thành nhiệm vụ ngay lập tức.

Từ “chưa” mở ra cơ hội

Khi trẻ gặp khó khăn, con có thể nói: “Con không làm được”.

Cha mẹ có thể phản hồi: “Con chưa làm được theo cách này. Mình thử xem có cách khác không nhé”.

Cách nói giúp trẻ hiểu rằng khó khăn hiện tại không nhất thiết kéo dài mãi mãi.

Tuy nhiên, người lớn không nên hứa rằng mọi nhiệm vụ đều có thể hoàn thành chỉ cần cố gắng.

Một số hoạt động cần kỹ năng, công cụ hoặc sự hỗ trợ phù hợp.

Trò chơi thử thách xây dựng

Gia đình có thể đưa ra ba nhiệm vụ với mức độ khác nhau.

Nhiệm vụ đầu tiên là xếp ba khối gỗ thành tháp.

Nhiệm vụ thứ hai là xây một cây cầu nhỏ.

Nhiệm vụ cuối cùng là tạo một công trình có nhiều tầng.

Trẻ lựa chọn nhiệm vụ phù hợp.

Cha mẹ hỏi: “Con nghĩ mình có thể thực hiện nhiệm vụ nào?”.

Trẻ được thực hành đánh giá khả năng trước khi bắt đầu.

Phân biệt khả năng và sự cho phép

Trong tiếng Việt, câu “Con có thể lấy chiếc xe này không?” đôi khi được dùng để xin phép.

Trong khi đó, câu “Con có thể tự lắp chiếc xe này” nói về khả năng thực hiện.

Cha mẹ có thể tạo hai tình huống để trẻ nghe sự khác biệt.

Một nhân vật hỏi người lớn trước khi sử dụng đồ chơi.

Nhân vật khác giới thiệu kỹ năng lắp ghép của mình.

Qua đó, trẻ được hiểu rằng cùng một cụm từ có thể mang ý nghĩa khác nhau tùy ngữ cảnh.

Trò chơi nhân vật có kỹ năng riêng

Gia đình chuẩn bị nhiều nhân vật đồ chơi.

Bạn thỏ có thể nhảy qua chướng ngại vật trong câu chuyện.

Bạn gấu có thể mang những khối hàng mô phỏng.

Bạn mèo có thể leo lên mô hình nhà phù hợp.

Trẻ giới thiệu khả năng của từng nhân vật.

Người lớn hỏi: “Bạn nào có thể thực hiện nhiệm vụ này?”.

Hoạt động giúp trẻ sử dụng ngôn ngữ để liên kết khả năng với nhiệm vụ.

Khi cần hỗ trợ

Một trẻ có thể chưa tự lắp được mô hình phức tạp.

Cha mẹ gợi ý câu: “Con cần giúp một chút”.

Người lớn có thể hỗ trợ phần khó rồi để trẻ tiếp tục những thao tác phù hợp.

Qua đó, con được hiểu rằng có khả năng thực hiện một phần công việc và cần hỗ trợ phần khác là điều bình thường.

Khả năng thay đổi theo điều kiện

Một chiếc xe đồ chơi có thể chạy tốt trên sàn phẳng nhưng khó di chuyển trên thảm dày.

Cha mẹ hỏi: “Xe có thể chạy trên mọi bề mặt không?”.

Trẻ quan sát và thử nghiệm trong điều kiện an toàn.

Người lớn giải thích rằng khả năng hoạt động của một đồ vật có thể phụ thuộc vào môi trường sử dụng.

Đây là cơ hội để trẻ sử dụng những câu như “Xe có thể chạy trên sàn này” thay vì khẳng định quá rộng.

Không so sánh trẻ theo hướng hơn thua

Mỗi trẻ có tốc độ phát triển và sở thích khác nhau.

Cha mẹ không nên nói: “Bạn làm được mà sao con không làm được?”.

Thay vào đó, người lớn có thể tập trung vào tiến bộ của chính trẻ.

Ví dụ: “Hôm trước con cần mẹ giúp lắp bánh, hôm nay con đã tự làm được phần đó”.

Cách phản hồi giúp trẻ nhận ra sự thay đổi trong khả năng của mình.

BabyFun và trải nghiệm phù hợp

Những bộ đồ chơi xếp hình, lắp ghép, vận động hoặc xây dựng có thể tạo ra nhiều tình huống nói về khả năng.

Thông qua BabyFun, phụ huynh có thể cân nhắc lựa chọn sản phẩm phù hợp với độ tuổi, mức độ phát triển và sở thích của con.

Gia đình có thể điều chỉnh nhiệm vụ để trẻ có cơ hội trải nghiệm thành công, đồng thời thử sức với những hoạt động mới.

Khi biết diễn đạt điều mình có thể làm, chưa thể làm hoặc cần hỗ trợ, trẻ có thêm khả năng giao tiếp về nhu cầu và năng lực của bản thân. Đồ chơi giúp con hiểu rằng khả năng không phải một nhãn cố định, mà có thể thay đổi theo trải nghiệm, điều kiện và quá trình học hỏi.