Lưu trữ danh mục: Cẩm nang cho ba mẹ

Đồ chơi càng đơn giản đôi khi càng kích thích trí tưởng tượng

Đồ chơi càng đơn giản đôi khi càng kích thích trí tưởng tượng

Một món đồ chơi có đèn, âm thanh và nhiều chức năng có thể khiến trẻ thích thú ngay lập tức.

Nhưng đôi khi, một món đồ rất đơn giản lại khiến trẻ chơi theo nhiều cách hơn.

Một bộ khối.

Một chiếc khăn.

Một chiếc hộp.

Một vài nhân vật nhỏ.

Chúng không nói cho trẻ phải chơi như thế nào.

Và chính khoảng trống ấy tạo cơ hội để trí tưởng tượng bước vào.

Khi đồ chơi làm ít hơn, trẻ có cơ hội làm nhiều hơn

Một chiếc ô tô mô phỏng rất chi tiết thường nói khá rõ:

“Tôi là một chiếc ô tô.”

Nhưng một chiếc hộp có thể hỏi trẻ:

“Hôm nay con muốn tôi trở thành gì?”

Và trẻ có thể trả lời:

Ô tô.
Con tàu.
Ngôi nhà.
Cửa hàng.
Tên lửa.

Đồ vật không thay đổi.

Ý tưởng của trẻ thay đổi.

Đơn giản không có nghĩa là ít giá trị

Giá trị của đồ chơi không chỉ nằm ở số lượng chức năng được nhà sản xuất tích hợp.

BBF muốn nhìn thêm một câu hỏi:

“Trẻ có thể tạo ra bao nhiêu cách chơi từ món đồ này?”

Một bộ khối không tự phát nhạc.

Nhưng trẻ có thể dùng nó để xây thành phố, tạo cây cầu, phân loại màu sắc, kể chuyện, chơi bán hàng hoặc thiết kế một công trình chưa từng tồn tại.

Mỗi lần chơi, trẻ lại phải tự bổ sung một phần bằng trí tưởng tượng của mình.

Khoảng trống chính là nơi sáng tạo xuất hiện

Nếu mọi thứ đều được làm sẵn, trẻ chủ yếu khám phá:

“Món đồ chơi này làm được gì?”

Nhưng với đồ chơi mở, câu hỏi có thể trở thành:

“Con có thể làm gì với món đồ chơi này?”

Sự khác biệt chỉ vài chữ, nhưng vai trò của trẻ đã thay đổi.

Từ người sử dụng thành người tạo ra cuộc chơi.

Ba mẹ cũng đừng vội hướng dẫn

Khi đưa cho trẻ một món đồ chơi đơn giản, đừng ngay lập tức nói:

“Cái này phải chơi như thế này.”

Hãy thử hỏi:

“Con nghĩ mình có thể làm gì với nó?”

Nếu cách chơi của trẻ khác với điều người lớn tưởng tượng, nhưng vẫn phù hợp và an toàn, hãy để con tiếp tục.

Có thể chính lúc ấy, trẻ đang nhìn thấy một khả năng mà chúng ta chưa nhìn thấy.

BBF không cho rằng đồ chơi càng đơn giản thì lúc nào cũng càng tốt. Mỗi loại đồ chơi có giá trị riêng và cần phù hợp với độ tuổi, mục tiêu phát triển cũng như cách trẻ sử dụng.

Nhưng trong hành trình phát triển Kỹ năng Sáng tạo, những món đồ chơi mở và đơn giản có một lợi thế rất đặc biệt:

Chúng để lại chỗ cho trẻ nghĩ.

Đừng chỉ hỏi một món đồ chơi:

“Nó có bao nhiêu chức năng?”

Hãy thử hỏi thêm:

“Nó mở ra bao nhiêu khả năng trong trí tưởng tượng của trẻ?”

Bởi đôi khi, món đồ chơi không cần làm quá nhiều.

Hãy để đứa trẻ làm phần còn lại.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Ba mẹ nên tham gia hay đứng ngoài khi con sáng tạo?

Ba mẹ nên tham gia hay đứng ngoài khi con sáng tạo?

Câu trả lời không phải là luôn tham gia hay hoàn toàn đứng ngoài.

Mà là:

Có mặt vừa đủ.

Khi trẻ sáng tạo, con cần sự đồng hành của ba mẹ. Nhưng con cũng cần một khoảng không để ý tưởng của mình được tự do hình thành.

Khi nào ba mẹ nên đứng ngoài?

Khi trẻ đang say mê xếp khối, vẽ, đóng vai hay tự tạo ra một cách chơi mới, ba mẹ không nhất thiết phải bước vào ngay.

Hãy quan sát.

Để con tự lựa chọn.
Tự thử.
Tự thay đổi.
Thậm chí tự mắc lỗi.

Nếu trẻ đang tập trung và cuộc chơi vẫn an toàn, đôi khi điều tốt nhất ba mẹ có thể làm là không làm gián đoạn dòng sáng tạo của con.

Khi nào ba mẹ nên tham gia?

Khi trẻ chủ động mời:

“Mẹ chơi với con nhé!”

Hãy bước vào thế giới của trẻ.

Nhưng thay vì trở thành người chỉ huy, hãy trở thành một nhân vật trong câu chuyện của con.

Nếu con nói chiếc ghế là tàu vũ trụ, đừng vội thiết kế lại con tàu.

Hãy hỏi:

“Thuyền trưởng, chúng ta đang bay đến đâu?”

Hãy để trẻ tiếp tục dẫn dắt.

Khi con bí ý tưởng, hãy gợi mở thay vì làm hộ

Con nói:

“Con không biết làm tiếp thế nào.”

Ba mẹ không cần lập tức đưa ra lời giải.

Hãy thử:

“Con muốn công trình này có thêm gì?”

“Có vật nào ở đây con có thể dùng thử không?”

“Nếu cách này chưa được, mình còn cách nào khác?”

Một gợi ý vừa đủ có thể giúp trẻ tiếp tục mà vẫn giữ quyền sở hữu ý tưởng.

Có một ranh giới ba mẹ vẫn phải giữ

Sáng tạo cần tự do, nhưng tự do luôn nằm trong giới hạn an toàn.

Nếu trẻ sử dụng vật liệu không phù hợp, có hành động nguy hiểm hoặc trò chơi ảnh hưởng đến người khác, người lớn cần can thiệp.

Không kiểm soát ý tưởng của trẻ không có nghĩa là bỏ đi giới hạn.

Hãy nhớ: đây là tác phẩm của con

Người lớn thường có kinh nghiệm hơn.

Chúng ta biết xây ngôi nhà cân đối hơn, tô màu đẹp hơn hay làm chiếc máy bay giống thật hơn.

Nhưng mục tiêu của giờ chơi không phải để tạo ra sản phẩm đẹp nhất.

Mục tiêu là để trẻ được trải nghiệm:

“Đây là ý tưởng của con.
Con đã thử.
Con đã thay đổi.
Và con đã tạo ra nó.”

BBF tin rằng ba mẹ đồng hành tốt nhất không phải là người làm thay con, cũng không phải người bỏ mặc con.

Mà là người biết lúc nào nên:

Bước vào – gợi mở – lùi lại – và để con tiếp tục.

Có một nguyên tắc rất đơn giản:

**Khi con cần ba mẹ, hãy có mặt.

Khi con đang tự làm được, hãy cho con khoảng trời.**

Bởi đôi khi, tình yêu trong giờ chơi không nằm ở việc chúng ta làm cùng con bao nhiêu.

Mà nằm ở việc chúng ta biết lùi lại đúng lúc để ý tưởng của con được lớn lên.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Làm sao để tạo một góc sáng tạo tại nhà?

Làm sao để tạo một góc sáng tạo tại nhà?

Một góc sáng tạo cho trẻ không cần thật rộng, thật đẹp hay có thật nhiều đồ chơi.

Điều quan trọng nhất là khi bước vào đó, trẻ cảm nhận được:

“Ở đây, con có thể nghĩ ra điều gì đó của riêng mình.”

1. Bắt đầu từ một không gian nhỏ

Một chiếc bàn thấp, một góc phòng hay một tấm thảm cũng đủ.

Hãy để đồ dùng trong tầm nhìn và tầm với phù hợp của trẻ, để con có thể tự chọn – tự lấy – tự bắt đầu.

Không gian càng đơn giản, trẻ càng dễ tập trung.

2. Ưu tiên vật liệu có nhiều cách chơi

Không cần chất đầy góc chơi bằng những món có sẵn một chức năng.

Có thể chuẩn bị:

Khối xếp hình – giấy – bút màu – đất nặn – hộp carton – sticker – vật liệu thủ công phù hợp độ tuổi – đồ chơi đóng vai.

Một bộ khối có thể xây hàng trăm thứ.

Một tờ giấy trắng có thể chứa hàng trăm câu chuyện.

Một chiếc hộp có thể trở thành cả một thế giới.

Ít vật liệu hơn nhưng nhiều khả năng hơn.

3. Đừng trưng bày quá nhiều cùng lúc

Nhiều đồ chơi chưa chắc tạo ra nhiều sáng tạo hơn.

Khi có quá nhiều lựa chọn, trẻ có thể bị phân tán.

Ba mẹ có thể chỉ để một số vật liệu vừa đủ, sau đó luân phiên thay đổi theo thời gian.

Góc chơi nhờ vậy luôn có cảm giác mới mà không cần liên tục mua thêm đồ.

4. Tạo một nơi được phép “chưa hoàn hảo”

Sáng tạo đôi khi hơi bừa bộn.

Một bức tranh chưa xong.

Một tòa lâu đài đang xây dở.

Một con robot trông chẳng giống bất kỳ con robot nào người lớn từng thấy.

Nếu điều kiện cho phép, đừng vội dọn ngay.

Hãy dành một vị trí nhỏ cho:

“Công trình con đang làm.”

Điều đó nói với trẻ rằng:

“Ý tưởng của con đáng để tiếp tục.”

5. Ba mẹ hãy đặt câu hỏi, đừng đưa mẫu quá sớm

Thay vì:

“Con làm giống cái này nhé.”

hãy thử:

“Hôm nay con muốn tạo ra gì?”

“Con cần những gì để làm nó?”

“Nếu cách này chưa được, con còn ý tưởng nào khác?”

Một góc sáng tạo tốt không chỉ cần vật liệu.

Nó cần một người lớn không vội đưa đáp án.

6. An toàn phải là nền của sự tự do

Trẻ được tự do sáng tạo trong giới hạn phù hợp.

Vật liệu cần phù hợp độ tuổi; trẻ nhỏ cần tránh các chi tiết nhỏ có nguy cơ hóc, vật sắc nhọn, dây dài hoặc vật liệu không phù hợp. Những hoạt động cần kéo, keo hoặc dụng cụ đặc biệt nên có người lớn giám sát theo độ tuổi và hướng dẫn sử dụng.

Tự do sáng tạo không có nghĩa là bỏ đi ranh giới an toàn.

Góc sáng tạo BBF không cần thật nhiều đồ

Nếu xây theo tinh thần 6 Kỹ năng Vàng, BBF có thể gói góc sáng tạo thành một công thức rất đơn giản:

**Không gian vừa đủ

  • Vật liệu mở
  • Ít đồ nhưng nhiều cách chơi
  • Câu hỏi mở
  • Quyền được thử
  • Quyền được làm lại
  • Giới hạn an toàn.**

Đừng cố xây cho con một góc chơi khiến người lớn nhìn vào phải nói:

“Đẹp quá!”

Hãy xây một góc khiến trẻ bước vào và nghĩ:

“Hôm nay mình sẽ tạo ra điều gì?”

Bởi một góc sáng tạo thực sự không được đo bằng có bao nhiêu món đồ chơi.

Nó được đo bằng có bao nhiêu ý tưởng được sinh ra từ đó.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Sáng tạo bắt đầu từ quyền được thử

Sáng tạo bắt đầu từ quyền được thử

Trước khi một đứa trẻ có thể tạo ra điều gì mới, con cần được trao một quyền rất đơn giản:

Quyền được thử.

Thử xếp theo cách của mình.
Thử dùng một màu khác.
Thử biến chiếc hộp thành con tàu.
Thử một ý tưởng mà người lớn chưa chắc hiểu ngay.

Bởi sáng tạo không bắt đầu từ việc “Con phải làm đúng.”

Sáng tạo thường bắt đầu bằng:

“Nếu con thử thế này thì sao?”

Muốn sáng tạo, trẻ phải được phép chưa hoàn hảo

Một ý tưởng mới hiếm khi hoàn chỉnh ngay từ lần đầu.

Tòa tháp có thể đổ.

Bức vẽ có thể khác mẫu.

Chiếc cầu có thể chưa đứng vững.

Cách chơi mới có thể chưa hợp lý.

Nhưng mỗi lần như vậy, trẻ lại có cơ hội:

Quan sát → Điều chỉnh → Thử lại → Tạo ra một phiên bản mới.

Nếu người lớn sửa quá sớm, trẻ có thể học được cách làm đúng của người lớn.

Nhưng con lại mất đi cơ hội tìm ra cách làm của chính mình.

Đừng để trẻ sợ sai trước khi dám nghĩ

Nếu mỗi ý tưởng đều nhận lại:

“Không phải thế.”
“Sai rồi.”
“Làm giống mẫu đi.”

trẻ có thể dần chuyển từ câu hỏi:

“Con có thể tạo ra gì?”

sang:

“Con phải làm thế nào để không bị sai?”

Và khi quá sợ sai, trẻ sẽ ít muốn thử những điều mới.

Ba mẹ hãy tạo một vùng an toàn cho sự thử nghiệm

Khi hoạt động phù hợp và an toàn, hãy cho trẻ được thử.

Thay vì:

“Không được, làm thế này.”

hãy hỏi:

“Con muốn thử cách đó à? Mình xem chuyện gì xảy ra nhé.”

Nếu chưa thành công:

“Con muốn thay đổi điều gì?”

Nếu con nghĩ ra cách khác:

“Ý tưởng mới của con là gì?”

Ba mẹ không cần khen mọi ý tưởng là tuyệt vời.

Điều quan trọng hơn là cho trẻ cảm nhận:

Ý tưởng của con đáng được lắng nghe và thử nghiệm.

Quyền được thử cũng là quyền được thất bại

Một đứa trẻ được phép thử sẽ dần hiểu:

Không thành công lần đầu không có nghĩa là mình không sáng tạo.

Con có thể làm lại.

Đổi cách.

Thêm một chi tiết.

Bỏ một chi tiết.

Hay bắt đầu từ đầu.

Đó là lúc Sáng tạo và Tư duy gặp nhau.

BBF tin rằng muốn nuôi dưỡng một thế hệ biết tạo ra điều mới, chúng ta không thể chỉ trao cho trẻ những đáp án có sẵn.

Hãy trao cho con:

Không gian để tưởng tượng.
Thời gian để thử.
Quyền được sai.
Cơ hội để làm lại.
Và sự tự tin để nói: “Con có một ý tưởng.”

Bởi trước mọi phát minh, tác phẩm hay ý tưởng lớn trong tương lai…

thường có một khoảnh khắc rất nhỏ:

Một đứa trẻ dám thử điều mình vừa nghĩ ra.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

Đừng chỉ dạy trẻ cách làm đúng.
Hãy giữ cho con lòng can đảm để thử điều mới.

#BabyFun #BBF #6KyNangVang #KyNangSangTao #QuyenDuocThu #TriTuongTuong #HocQuaChoi #TuDuySangTao #PhatTrienTre #GanKetYeuThuong

Khi trẻ tự nghĩ ra luật chơi mới

Khi trẻ tự nghĩ ra luật chơi mới

Một trò chơi vốn có luật rất rõ ràng.

Nhưng đang chơi, trẻ bỗng nói:

“Bây giờ mình chơi cách khác nhé!”

Người lớn đôi khi sẽ đáp:

“Không, trò này phải chơi đúng luật.”

Nhưng trước khi sửa con, hãy quan sát xem điều gì đang xảy ra.

Bởi khi trẻ tự nghĩ ra một luật chơi mới, con có thể đang thực hiện một hoạt động sáng tạo rất thú vị.

Từ người làm theo luật đến người tạo ra luật

Khi chơi theo hướng dẫn, trẻ học cách hiểu và tuân theo quy tắc.

Điều đó rất cần thiết.

Nhưng khi tự tạo luật mới, trẻ phải suy nghĩ thêm:

“Nếu thay đổi điều này thì sao?”
“Làm thế nào để trò chơi vẫn chơi được?”
“Điều gì được phép và điều gì không?”

Trẻ không chỉ tham gia trò chơi.

Con bắt đầu thiết kế trò chơi.

Sáng tạo không phải lúc nào cũng là tạo ra một món đồ

Sáng tạo còn có thể là:

Một cách chơi mới.
Một câu chuyện mới.
Một quy tắc mới.
Một cách giải quyết mới.

Ví dụ, thay vì chỉ xếp các khối thật cao, trẻ đặt luật:

“Chỉ được dùng khối màu đỏ và xanh.”

Hoặc:

“Mỗi người chỉ được đặt một khối trong một lượt.”

Một trò chơi quen thuộc bỗng trở thành một thử thách hoàn toàn mới.

Hãy hỏi trẻ giải thích luật của mình

Ba mẹ có thể hỏi:

“Luật mới của con là gì?”
“Tại sao con muốn đổi luật này?”
“Nếu mọi người cùng chơi thì làm thế nào để công bằng?”
“Nếu xảy ra trường hợp này thì tính thế nào?”

Những câu hỏi ấy giúp trẻ phải diễn đạt ý tưởng, dự đoán tình huống và điều chỉnh quy tắc.

Lúc này, Sáng tạo bắt đầu kết nối với Tư duy, Ngôn ngữ và Kỹ năng Xã hội.

Nhưng sáng tạo không có nghĩa là muốn đổi luật lúc nào cũng được

Đây cũng là điều trẻ cần học.

Nếu cả nhóm đã thống nhất một luật chơi, trẻ không nên tự ý thay đổi giữa chừng chỉ để mình thắng.

Hãy dạy con phân biệt:

“Sáng tạo một phiên bản trò chơi mới”

với

“Thay đổi luật để có lợi cho mình.”

Muốn đổi luật khi chơi cùng người khác?

Hãy đề xuất – cùng thảo luận – cùng thống nhất – rồi mới bắt đầu.

Đó cũng là một bài học rất đẹp về sự công bằng và hợp tác.

BBF tin rằng chúng ta cần những đứa trẻ biết tôn trọng quy tắc.

Nhưng cũng cần những đứa trẻ đủ sáng tạo để đôi khi tự hỏi:

“Liệu có một cách chơi khác hay hơn không?”

Bởi hôm nay con đang thay đổi luật của một trò chơi.

Ngày mai, khả năng ấy có thể trở thành tư duy:

Nhìn thấy điều quen thuộc – đặt câu hỏi – thử một cách mới – và tạo ra điều tốt hơn.

Đó chính là một bước tiến rất đẹp của Kỹ năng Sáng tạo.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Một món đồ chơi – 5 cách chơi khác nhau

Một món đồ chơi – 5 cách chơi khác nhau

Một món đồ chơi tốt không nhất thiết phải có thật nhiều nút bấm hay chức năng.

Đôi khi, giá trị của nó nằm ở một điều đơn giản hơn:

Trẻ có thể nghĩ ra bao nhiêu cách để chơi với nó?

Hãy lấy một bộ khối xếp hình làm ví dụ.

Cách 1 – Xây thật cao

Thử thách trẻ:

“Con có thể xây một tòa tháp cao đến đâu?”

Trẻ phải lựa chọn khối, giữ cân bằng, quan sát và điều chỉnh khi công trình bị đổ.

Một trò chơi vừa phát triển Sáng tạo, vừa kích thích Tư duy.

Cách 2 – Xây thế giới của riêng con

Đừng đưa mẫu.

Hãy hỏi:

“Nếu những khối này trở thành một thành phố, con sẽ xây gì?”

Ngôi nhà, cây cầu, trường học hay tàu vũ trụ đều có thể xuất hiện.

Lúc này, trẻ đang biến ý tưởng trong đầu thành một sản phẩm có thật.

Cách 3 – Phân loại theo cách của con

Yêu cầu trẻ chia các khối thành từng nhóm.

Có thể theo:

Màu sắc – Hình dạng – Kích thước.

Nhưng thú vị hơn, hãy hỏi:

“Con còn nghĩ ra cách chia nào khác không?”

Trẻ bắt đầu học rằng cùng một tập hợp có thể được nhìn theo nhiều góc độ khác nhau.

Cách 4 – Biến khối thành đạo cụ chơi giả vờ

Một khối chữ nhật có thể trở thành:

Điện thoại.
Chiếc bánh.
Ô tô.
Giường của búp bê.
Hay kho báu bí mật.

Không cần món đồ chơi thay đổi.

Chỉ cần trí tưởng tượng của trẻ thay đổi.

Cách 5 – Tạo thử thách mới

Ba mẹ có thể hỏi:

“Con xây được cây cầu để chiếc xe đi qua không?”

Hoặc:

“Con có thể xây một ngôi nhà chỉ bằng 8 khối không?”

Trẻ phải tưởng tượng, lên ý tưởng, thử nghiệm rồi thay đổi cách làm nếu chưa thành công.

Lúc này, Sáng tạo và Tư duy giải quyết vấn đề cùng hoạt động.


Điều BBF muốn hướng tới không chỉ là:

“Món đồ chơi này có chức năng gì?”

Mà còn là:

“Món đồ chơi này mở ra được bao nhiêu cách chơi cho trẻ?”

Một món đồ chơi có thể chỉ có một hình dạng.

Nhưng trong trí tưởng tượng của trẻ, nó có thể có 5, 10 hay hàng chục cuộc đời khác nhau.

Hôm nay là tòa tháp.

Ngày mai là thành phố.

Ngày kia là chiếc điện thoại trong cửa hàng tưởng tượng.

Và mỗi lần trẻ nghĩ ra một cách chơi mới, con đang học một điều rất quan trọng:

Không phải mọi thứ đều chỉ có một cách sử dụng.
Không phải mọi vấn đề đều chỉ có một lời giải.

Đó chính là nền móng của Kỹ năng Sáng tạo.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

Một món đồ chơi – nhiều cách chơi – nhiều kỹ năng – nhiều trải nghiệm.

 

Vì sao trẻ thích chơi giả vờ?

Vì sao trẻ thích chơi giả vờ?

Một chiếc thìa trở thành micro.

Một chiếc hộp biến thành ô tô.

Gấu bông bỗng bị “ốm” và cần được bác sĩ khám.

Còn con hôm nay có thể là đầu bếp, ngày mai là bác sĩ, phi hành gia hay siêu anh hùng.

Người lớn gọi đó là chơi giả vờ.

Nhưng với trẻ, đó là cách con tái hiện, khám phá và hiểu thế giới theo cách của mình.

Trẻ đang biến điều đã thấy thành câu chuyện

Trẻ quan sát cuộc sống mỗi ngày.

Con nhìn ba mẹ nấu ăn.
Thấy bác sĩ khám bệnh.
Nghe người lớn gọi điện.
Nhìn nhân viên bán hàng tính tiền.

Sau đó, những trải nghiệm ấy xuất hiện trong trò chơi:

“Con là bác sĩ, mẹ là bệnh nhân nhé.”

Trẻ đang lấy những gì mình quan sát được, ghi nhớ rồi tái tạo thành một thế giới mới.

Đây là sự kết hợp rất tự nhiên giữa trí nhớ và trí tưởng tượng.

Một vật có thể trở thành thứ khác

Khi trẻ cầm một khối gỗ lên tai và nói:

“Alo!”

con biết đó không thực sự là điện thoại.

Nhưng con có khả năng tưởng tượng rằng vật này có thể đại diện cho một vật khác.

Đây là một bước phát triển quan trọng của tư duy biểu tượng và sáng tạo.

Trẻ bắt đầu hiểu rằng thế giới không chỉ có những gì đang ở trước mắt.

Con có thể tưởng tượng ra điều chưa tồn tại.

Chơi giả vờ còn giúp trẻ thử những vai trò khác nhau

Khi làm bác sĩ, trẻ chăm sóc “bệnh nhân”.

Khi chơi cửa hàng, trẻ hỏi – đáp, mua – bán và chờ đến lượt.

Khi chơi gia đình, trẻ có thể bắt chước cách người lớn chăm sóc nhau.

Vì vậy, chơi giả vờ không chỉ nuôi dưỡng Kỹ năng Sáng tạo mà còn tạo cơ hội phát triển Ngôn ngữ, Xã hội và Cảm xúc.

Ba mẹ không cần viết sẵn kịch bản

Nếu con nói:

“Chiếc ghế này là tàu vũ trụ.”

Đừng vội nói:

“Đó là cái ghế mà.”

Hãy thử bước vào thế giới của con:

“Tàu của chúng ta sẽ bay đến đâu?”

Rồi để trẻ dẫn câu chuyện.

Ba mẹ có thể thêm những câu hỏi mở:

“Chuyện gì xảy ra tiếp theo?”
“Ai đang sống trên hành tinh đó?”
“Nếu tàu hết nhiên liệu thì mình làm thế nào?”

Một trò chơi tưởng tượng lúc này còn trở thành một bài tập nhỏ về kể chuyện và giải quyết vấn đề.

BBF tin rằng khi trẻ chơi giả vờ, con không hề “chỉ đang chơi”.

Con đang thử làm người khác.

Thử nhìn thế giới từ một vai trò khác.

Thử tạo ra những tình huống chưa từng xảy ra.

Và thử tìm cách giải quyết chúng trong một thế giới an toàn do chính mình tưởng tượng.

Hôm nay con giả vờ trở thành phi hành gia.

Điều quan trọng không phải con có thực sự bay vào vũ trụ hay không.

Mà là trong khoảnh khắc ấy, trí tưởng tượng của con đã đủ lớn để đưa một chiếc ghế đi xa hơn rất nhiều so với nơi nó đang đứng.

Đó chính là một phần vẻ đẹp của Kỹ năng Sáng tạo.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

5 trò chơi mở giúp trẻ phát triển sáng tạo

5 trò chơi mở giúp trẻ phát triển sáng tạo

Trò chơi mở là những trò chơi không chỉ có một cách chơi, một kết quả hay một đáp án duy nhất.

Thay vì hỏi trẻ:

“Con có làm đúng không?”

Trò chơi mở đặt ra một câu hỏi thú vị hơn:

“Con có thể nghĩ ra điều gì?”

Dưới đây là 5 trò chơi đơn giản giúp trẻ nuôi dưỡng Kỹ năng Sáng tạo.

1. Xếp khối – “Hôm nay con muốn xây gì?”

Đừng đưa mẫu ngay từ đầu.

Hãy đặt các khối trước mặt trẻ và để con tự quyết định.

Một khối có thể là viên gạch.
Cũng có thể là chiếc điện thoại.
Một chiếc bánh.
Hay động cơ của tàu vũ trụ.

Ba mẹ có thể hỏi:

“Nếu những khối này trở thành một thành phố, thành phố của con sẽ có gì?”

Một bộ đồ chơi nhưng có thể tạo ra hàng chục thế giới khác nhau.

2. Chiếc hộp kỳ diệu – “Nếu đây không phải chiếc hộp?”

Chuẩn bị một chiếc hộp carton sạch, an toàn và hỏi:

“Nếu đây không phải chiếc hộp, con muốn nó trở thành gì?”

Hôm nay là ô tô.

Ngày mai là lâu đài.

Ngày kia là tên lửa.

Trẻ có thể vẽ, dán giấy và trang trí để biến ý tưởng trong đầu thành một sản phẩm của riêng mình.

3. Vẽ tiếp câu chuyện

Ba mẹ vẽ một hình đơn giản: một vòng tròn, đường cong hoặc vài nét ngẫu nhiên.

Sau đó hỏi:

“Con có thể biến nó thành thứ gì?”

Một vòng tròn có thể trở thành:

Mặt trời – khuôn mặt – hành tinh – chiếc bánh – bánh xe…

Không cần giống mẫu.

Mục tiêu là giúp trẻ nhận ra:

Một hình ảnh có thể dẫn đến rất nhiều ý tưởng.

4. Xây thế giới tưởng tượng

Dùng khối, thú đồ chơi, xe, nhân vật hoặc các vật liệu chơi phù hợp độ tuổi để trẻ tự tạo nên một thế giới.

Sau đó hỏi:

“Ai sống ở đây?”
“Họ đang đi đâu?”
“Chuyện gì xảy ra tiếp theo?”

Lúc này trẻ không chỉ xây dựng.

Con đang tưởng tượng nhân vật, tạo tình huống và kể câu chuyện.

Sáng tạo bắt đầu kết nối với cả Ngôn ngữ và Kỹ năng Xã hội.

5. Một món đồ – 10 cách chơi

Chọn một vật đơn giản, an toàn như một chiếc khăn và hỏi:

“Con nghĩ chiếc khăn này có thể biến thành những gì?”

Nó có thể là:

Áo choàng siêu nhân.
Tấm chăn cho búp bê.
Dòng sông.
Lều nhỏ.
Cánh buồm.
Hay bất cứ điều gì trẻ nghĩ ra.

Không cần thực sự đạt đủ 10 cách.

Điều quan trọng là khuyến khích trẻ tiếp tục hỏi:

“Còn gì nữa?”


Điểm chung của 5 trò chơi này là người lớn không quyết định trước kết quả cuối cùng.

Ba mẹ chuẩn bị môi trường.

Trẻ tạo ra cuộc chơi.

Và hãy nhớ: trò chơi mở không có nghĩa là không có giới hạn. Vật liệu vẫn cần phù hợp độ tuổi, tránh chi tiết nhỏ hoặc các vật có nguy cơ gây thương tích, và trẻ nhỏ vẫn cần được giám sát phù hợp.

BBF tin rằng sáng tạo không nhất thiết bắt đầu bằng những món đồ chơi phức tạp.

Đôi khi chỉ cần:

Một vài khối.
Một chiếc hộp.
Một tờ giấy.
Một câu chuyện.
Và một người lớn không vội nói trẻ phải làm thế nào.

Hãy cho con một khoảng trống.

Rồi hỏi:

“Con nghĩ mình còn có thể tạo ra điều gì nữa?”

Bởi phát triển sáng tạo không phải dạy trẻ tạo ra thứ giống chúng ta nhất.

Mà là giúp con đủ tự tin để tạo ra thứ mang ý tưởng của chính mình.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Đừng nói “Con làm sai rồi” khi con đang sáng tạo

Đừng nói “Con làm sai rồi” khi con đang sáng tạo

Con vẽ mặt trời màu xanh.

Con xây một ngôi nhà không có cửa.

Con đặt bánh xe lên nóc lâu đài.

Người lớn nhìn thấy và rất dễ nói:

“Sai rồi con, phải làm thế này mới đúng.”

Nhưng hãy thử dừng lại một chút.

Nếu trẻ đang làm một nhiệm vụ có quy tắc, đúng – sai có thể cần thiết. Nhưng nếu con đang tưởng tượng và sáng tạo, đôi khi thứ người lớn gọi là “sai” chỉ đơn giản là:

Con đang nhìn thế giới theo một cách khác.

Sáng tạo cần một khoảng trời không có đáp án mẫu

Nếu mọi bức tranh đều phải giống thật.

Mọi công trình đều phải giống mẫu.

Mọi món đồ đều phải được sử dụng theo đúng một cách.

Trẻ sẽ dần học cách hỏi:

“Con phải làm thế nào mới đúng?”

thay vì:

“Con muốn tạo ra điều gì?”

Hai câu hỏi ấy dẫn trẻ đến hai hành trình rất khác nhau.

Hãy hỏi trước khi sửa

Khi con vẽ một cái cây màu tím, thay vì nói:

“Cây phải màu xanh.”

Hãy thử hỏi:

“Kể cho mẹ nghe về cái cây màu tím của con nhé?”

Có thể trẻ sẽ nói:

“Đây là cây phép thuật, ban đêm nó phát sáng.”

Chỉ một câu hỏi mở đã biến một điều tưởng như “sai” thành cả một câu chuyện.

Điều trẻ cần không phải lời khen cho mọi thứ

Khuyến khích sáng tạo không có nghĩa là mọi điều trẻ làm đều đúng.

Trẻ vẫn cần học quy tắc, giới hạn và đặc biệt là an toàn.

Nhưng ba mẹ có thể phân biệt:

Khi nào con đang học một quy tắc cần chính xác?

Khi nào con đang ở trong không gian tự do sáng tạo?

Trong không gian thứ hai, hãy cho trí tưởng tượng của trẻ thêm một chút tự do.

Thay “Sai rồi” bằng những câu hỏi

“Tại sao con lại chọn cách này?”

“Con đang tạo ra thứ gì vậy?”

“Nếu làm khác đi thì chuyện gì xảy ra?”

“Con còn ý tưởng nào nữa không?”

Những câu hỏi ấy không đóng cánh cửa.

Chúng mở thêm cánh cửa cho suy nghĩ của trẻ.

BBF tin rằng trẻ không chỉ cần học cách tìm ra đáp án đúng.

Trẻ còn cần được bảo vệ khả năng nghĩ ra những đáp án khác.

Bởi sáng tạo không bắt đầu từ việc:

“Con có làm giống mẫu không?”

Sáng tạo bắt đầu khi trẻ đủ tự tin để nói:

“Con biết mọi người thường làm như vậy. Nhưng con muốn thử cách này.”

Đừng vội sửa một ý tưởng chỉ vì nó khác với cách người lớn nghĩ.

Có những lúc, hãy để con được vẽ mặt trời màu xanh, xây lâu đài không cửa và tạo ra một thế giới chưa từng tồn tại.

Bởi trước khi một ý tưởng trở thành điều mới mẻ…

Nó thường bắt đầu bằng việc trông hơi “khác”.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Xếp khối giúp trí tưởng tượng phát triển thế nào?

Xếp khối giúp trí tưởng tượng phát triển thế nào?

Trước mặt trẻ chỉ là vài khối gỗ đơn giản.

Nhưng trong trí tưởng tượng của con, chúng có thể trở thành:

Một ngôi nhà.
Một cây cầu.
Một con robot.
Một thành phố.
Hay một con tàu đang bay giữa vũ trụ.

Đó chính là điều đặc biệt của xếp khối:

Đồ chơi càng mở, trí tưởng tượng của trẻ càng có nhiều không gian để hoạt động.

Trẻ phải “nhìn thấy” trước khi xây

Khi trẻ nói:

“Con sẽ xây một lâu đài.”

Lâu đài ấy chưa tồn tại.

Nó mới chỉ xuất hiện trong suy nghĩ của con.

Trẻ phải hình dung nó trông như thế nào, chọn những khối phù hợp rồi từng bước biến ý tưởng trong đầu thành một thứ có thể nhìn thấy và chạm vào.

Đó là một quá trình sáng tạo rất tự nhiên:

Tưởng tượng → Lựa chọn → Xây dựng → Quan sát → Điều chỉnh → Hoàn thiện.

Một bộ khối không nói trước trẻ phải tạo ra điều gì

Đây là giá trị lớn của trò chơi mở.

Cùng một bộ khối, hôm nay trẻ xây nhà.

Ngày mai con làm sở thú.

Ngày kia, các khối trở thành thức ăn trong cửa hàng tưởng tượng.

Đồ chơi vẫn vậy. Nhưng câu chuyện luôn thay đổi.

Trẻ đang học rằng một vật có thể mang nhiều ý nghĩa và một vấn đề có thể có nhiều cách tiếp cận.

Khi công trình đổ, sáng tạo vẫn tiếp tục

Tòa tháp đổ không nhất thiết là kết thúc trò chơi.

Trẻ có thể nghĩ:

“Con sẽ xây lại.”
“Con làm chân rộng hơn.”
“Hay con biến đống này thành một con robot?”

Chính lúc đó, Sáng tạo và Tư duy bắt đầu kết nối.

Trẻ không chỉ tưởng tượng điều mới mà còn học cách thay đổi ý tưởng khi thực tế không diễn ra như dự kiến.

Ba mẹ đừng vội đưa mẫu

Xây theo mẫu có giá trị riêng, nhưng không phải cuộc chơi nào cũng cần một hình mẫu hoàn chỉnh.

Đôi khi hãy đặt những khối trước mặt trẻ và chỉ hỏi:

“Hôm nay con muốn xây gì?”

Khi con hoàn thành, thay vì nhận xét:

“Sao ngôi nhà trông lạ thế?”

hãy hỏi:

“Con kể cho ba mẹ nghe về công trình này nhé?”

Có thể thứ người lớn nhìn thấy chỉ là vài khối xếp chồng lên nhau.

Nhưng trong đầu trẻ, đó là một thành phố có nhân vật, câu chuyện và những quy luật riêng.

BBF tin rằng giá trị của xếp khối không nằm ở việc trẻ xây được công trình đẹp giống mẫu đến đâu.

Mà nằm ở khả năng trẻ nhìn những khối đơn giản và nghĩ:

“Con có thể biến chúng thành một điều chưa từng có.”

Hôm nay con xây bằng những khối đồ chơi.

Ngày mai, con có thể dùng chính khả năng ấy để tạo ra ý tưởng, nhìn thấy khả năng mới và tìm những con đường mà người khác chưa nghĩ tới.

Đó chính là một phần của Kỹ năng Sáng tạo.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc