Lưu trữ danh mục: Cẩm nang cho ba mẹ

Hành trình Ngôn ngữ: từ lắng nghe đến kể câu chuyện của riêng mình

Trước khi trẻ nói:

“Con yêu mẹ.”

Con đã nghe giọng mẹ hàng nghìn lần.

Trước khi trẻ kể:

“Hôm nay ở trường con đã…”

Con đã trải qua một hành trình dài của lắng nghe, quan sát, bập bẹ, gọi tên, ghép câu và trò chuyện.

Ngôn ngữ không xuất hiện trong một ngày.

Nó được hình thành từng chút một.

Từ việc lắng nghe thế giới…

…đến một ngày trẻ có thể dùng lời để kể thế giới của chính mình.

1. Lắng nghe – “Con đang nghe thấy thế giới”

Hành trình Ngôn ngữ bắt đầu trước cả những từ đầu tiên.

Trẻ nghe:

Giọng nói của ba mẹ.

Tiếng hát.

Những câu chuyện.

Tên của đồ vật.

Những cuộc trò chuyện hằng ngày.

Con dần làm quen với âm thanh, nhịp điệu và cách mọi người sử dụng lời nói.

Vì vậy, hãy nói chuyện với trẻ ngay cả khi con chưa thể trả lời bằng lời.

2. Giao tiếp không lời – “Con muốn nói với ba mẹ điều gì đó”

Trước khi nói được nhiều từ, trẻ đã có thể giao tiếp bằng:

Ánh mắt.
Nét mặt.
Tiếng bập bẹ.
Chỉ tay.
Đưa đồ vật.
Cử chỉ.

Con nhìn món đồ rồi nhìn ba mẹ.

Con đưa tay muốn được bế.

Con chỉ vào chú chó ngoài đường.

Đó đã là giao tiếp.

Khi người lớn nhận ra và phản hồi, trẻ dần hiểu:

“Tín hiệu của con có thể được người khác hiểu.”

3. Những từ đầu tiên – “Con có thể gọi tên thế giới”

Một ngày:

“Mẹ.”

“Xe.”

“Mèo.”

“Bóng.”

Những âm thanh bắt đầu mang ý nghĩa rõ ràng hơn.

Trẻ dần nhận ra:

Mỗi người.

Mỗi đồ vật.

Mỗi hành động.

Mỗi trải nghiệm.

Đều có thể được gọi tên.

Thế giới rộng lớn bắt đầu có những cái tên.

4. Ghép từ thành câu – “Con có thể nói điều mình muốn”

Từ:

“Nước.”

Dần thành:

“Con uống nước.”

Từ:

“Xe.”

Dần thành:

“Xe đỏ chạy nhanh.”

Ngôn ngữ không còn chỉ dùng để gọi tên.

Trẻ bắt đầu dùng lời để:

Yêu cầu.
Mô tả.
Từ chối.
Đặt câu hỏi.
Bày tỏ cảm xúc.
Chia sẻ điều mình nghĩ.

Đây là một bước chuyển rất quan trọng.

Từ biết từ sang dùng từ để giao tiếp.

5. Hội thoại – “Con nói và con cũng biết lắng nghe”

Giao tiếp không chỉ là nói.

Trẻ dần học:

Người khác nói → Con lắng nghe → Con phản hồi → Người kia tiếp tục.

Trong giờ chơi:

“Con muốn khối nào?”

“Khối màu đỏ.”

“Con định xây gì?”

“Con xây nhà cho bạn gấu.”

“Bạn gấu sẽ sống với ai?”

“Với bạn thỏ.”

Một câu hỏi dẫn đến một câu trả lời.

Một câu trả lời lại mở ra câu hỏi khác.

Ngôn ngữ trở thành cây cầu giữa hai người.

6. Kể chuyện – “Con có thể kết nối những điều đã xảy ra”

Một ngày, trẻ bắt đầu kể:

“Hôm nay con đi công viên…”

Ban đầu có thể:

Thiếu đầu.

Thiếu cuối.

Lộn xộn.

Nhảy từ chuyện này sang chuyện khác.

Không sao.

Con đang học một kỹ năng khó hơn:

Nhớ → Chọn thông tin → Sắp xếp → Tìm từ → Tạo câu → Kể cho người khác hiểu.

Mỗi câu chuyện chưa hoàn chỉnh là một bước trên hành trình để trẻ kể ngày càng rõ hơn.

7. Kể câu chuyện của riêng mình – “Đây là điều con nghĩ”

Đây là một bước rất đẹp của Ngôn ngữ.

Trẻ không chỉ kể lại điều đã nhìn thấy.

Con bắt đầu:

Tưởng tượng nhân vật.
Tạo tình huống.
Đặt vấn đề.
Nghĩ ra giải pháp.
Thêm cảm xúc.
Tạo kết thúc.

Một chú gấu đồ chơi có thể trở thành nhà thám hiểm.

Một chiếc hộp có thể trở thành tàu vũ trụ.

Một vài khối gỗ có thể trở thành cả thành phố.

Và trẻ dùng ngôn ngữ để đưa thế giới tưởng tượng ấy ra bên ngoài.

Hành trình Ngôn ngữ có thể được nhìn như thế này:

Lắng nghe

↓

Ánh mắt – cử chỉ – âm thanh

↓

Hiểu từ

↓

Những từ đầu tiên

↓

Ghép từ và tạo câu

↓

Đặt câu hỏi – trả lời

↓

Duy trì hội thoại

↓

Mô tả trải nghiệm

↓

Kể lại sự việc

↓

Kể câu chuyện của riêng mình

Nhưng đừng biến hành trình này thành một chiếc thước để so sánh trẻ.

Không phải đứa trẻ nào cũng đi qua các bước với cùng tốc độ hay theo một đường thẳng giống nhau.

Điều ba mẹ có thể làm là tạo ra một môi trường giàu cơ hội giao tiếp:

Nói chuyện với con.
Đọc sách cùng con.
Chơi cùng con.
Đặt câu hỏi mở.
Cho con thời gian trả lời.
Không nói thay quá nhanh.
Lắng nghe những câu chuyện còn vụng về của con.

BBF không muốn Kỹ năng Ngôn ngữ chỉ được hiểu là “trẻ nói được bao nhiêu từ”

BBF muốn nhìn xa hơn.

Liệu trẻ có thể dùng ngôn ngữ để:

Nói điều mình cần?

Diễn đạt điều mình nghĩ?

Đặt câu hỏi khi chưa hiểu?

Nói về cảm xúc của mình?

Lắng nghe người khác?

Kể lại điều mình trải qua?

Và một ngày, tự kể câu chuyện của chính mình?

Bởi ngôn ngữ không chỉ giúp trẻ nói.

Ngôn ngữ giúp trẻ:

**Được hiểu.

Hiểu người khác.
Và kết nối với thế giới.**

Hôm nay, con có thể chỉ nói:

“Gấu.”

Ngày mai:

“Gấu đi chơi.”

Rồi một ngày:

“Bạn gấu đi vào khu rừng để tìm người bạn bị lạc…”

Đừng chỉ nhìn vào việc câu nói ấy dài thêm bao nhiêu từ.

Hãy nhìn điều lớn hơn:

Thế giới bên trong của con đang dần có một tiếng nói.

Và có lẽ đích đến đẹp nhất của hành trình Ngôn ngữ không phải là một đứa trẻ nói thật nhiều.

Mà là một đứa trẻ có thể tự tin nói:

**“Đây là điều con nhìn thấy.

Đây là điều con cảm nhận.
Đây là điều con suy nghĩ.
Và đây là câu chuyện của con.”**

Ba mẹ hãy lắng nghe.

Bởi mỗi đứa trẻ đều có một câu chuyện của riêng mình.

Và trước khi con đủ tự tin kể câu chuyện ấy với thế giới, con cần biết rằng:

Ở nhà luôn có một người thật sự muốn nghe con kể.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc