Bé tự nói khi chơi

Một em bé ngồi một mình với bộ xếp hình và liên tục nói: “Cái này để ở đây. Không được, phải đổi sang bên kia. Xong rồi!”.

Có lúc, trẻ tự hỏi rồi tự trả lời, thậm chí phát ra những câu giống như đang hướng dẫn một người khác.

Cha mẹ có thể thắc mắc vì sao con nói nhiều dù không có ai cùng chơi.

Trong nhiều trường hợp, việc tự nói thành tiếng khi chơi là một phần tự nhiên của quá trình trẻ sử dụng ngôn ngữ để tổ chức hành động.

Vì sao trẻ tự nói khi chơi?

Khi thực hiện một nhiệm vụ, trẻ có thể diễn đạt suy nghĩ bằng lời.

Ví dụ, bé nói “Lấy khối đỏ trước” rồi tìm đúng khối màu đỏ.

Lời nói giúp trẻ xác định điều mình định làm.

Trong tâm lý học phát triển, hiện tượng này thường được gọi là lời nói riêng tư, tức trẻ nói thành tiếng để hỗ trợ hoạt động của bản thân.

Lời nói có thể giúp trẻ lập kế hoạch

Khi xây một công trình, bé cần quyết định đặt khối nào trước và khối nào sau.

Trẻ có thể nói: “Xây nhà cao, rồi làm cửa”.

Những câu nói ấy phản ánh cách con đang sắp xếp nhiệm vụ.

Không phải lúc nào trẻ cũng có kế hoạch rõ ràng từ đầu, nhưng việc diễn đạt có thể giúp bé điều chỉnh trong quá trình chơi.

Trẻ tự hướng dẫn khi gặp khó khăn

Nếu miếng ghép không vừa, bé có thể nói: “Sai rồi, thử lại”.

Khi xe bị mắc trong đường hầm, con có thể tự nhắc: “Đẩy nhẹ thôi”.

Những lời nói này có thể giúp trẻ duy trì sự chú ý vào vấn đề.

Cha mẹ không cần lập tức can thiệp chỉ vì nghe con nói rằng mình đang gặp khó khăn.

Phân biệt tự nói và trò chuyện với nhân vật

Khi trẻ nói “Bạn gấu ơi, đi ngủ nhé”, bé đang tham gia trò chơi tưởng tượng.

Nhưng khi nói “Mình phải xếp cái này trước”, lời nói có thể đang hỗ trợ việc tổ chức hành động.

Hai hình thức có thể xuất hiện trong cùng một buổi chơi.

Cha mẹ không nhất thiết phải phân loại mọi câu nói của con.

Có nên yêu cầu trẻ chơi im lặng?

Nếu âm lượng không ảnh hưởng đến người khác, cha mẹ không cần ngăn trẻ tự nói.

Những câu như “Con nói một mình làm gì?” có thể khiến bé ngại thể hiện suy nghĩ.

Tuy nhiên, gia đình vẫn có thể đặt quy tắc về âm lượng trong những thời điểm cần yên tĩnh.

Ví dụ: “Em đang ngủ, con có thể nói nhỏ hơn một chút nhé”.

Khi trẻ hỏi rồi tự trả lời

Một số bé tự đặt câu hỏi như “Xe này đi đâu nhỉ?” rồi nói “Đi đến nhà bà”.

Đây có thể là cách trẻ duy trì câu chuyện hoặc thử nhiều ý tưởng.

Người lớn có thể tham gia nếu được mời.

Nếu trẻ đang tập trung, không cần xen vào mọi câu hỏi.

Cha mẹ có thể làm mẫu thế nào?

Khi cùng chơi, người lớn có thể diễn đạt ngắn gọn suy nghĩ của mình.

Ví dụ: “Mẹ muốn xây cầu. Mẹ sẽ tìm hai khối dài trước”.

Sau đó, cha mẹ thực hiện hành động.

Trẻ có cơ hội quan sát cách lời nói và thao tác liên kết với nhau.

Không nên biến việc nói thành tiếng thành yêu cầu bắt buộc.

Khi nào cần quan tâm thêm?

Tự nói khi chơi thường không phải dấu hiệu đáng lo nếu trẻ vẫn giao tiếp và sinh hoạt phù hợp với giai đoạn phát triển.

Nếu gia đình nhận thấy những thay đổi rõ rệt, trẻ có biểu hiện sợ hãi kéo dài hoặc gặp khó khăn đáng kể trong giao tiếp, có thể trao đổi với chuyên gia.

Không nên đưa ra kết luận chỉ dựa trên việc trẻ nói một mình.

Liên hệ với BabyFun

Trong định hướng cho thuê đồ chơi của BabyFun, những bộ lắp ghép, giải đố và mô hình có nhiều bước thực hiện có thể tạo cơ hội để trẻ lập kế hoạch bằng lời nói.

Cha mẹ có thể quan sát cách con tự hướng dẫn khi thử một sản phẩm mới.

Những trải nghiệm ấy giúp gia đình hiểu thêm về quá trình trẻ giải quyết vấn đề, thay vì chỉ chú ý kết quả cuối cùng.

Điều cha mẹ cần hiểu

Khi trẻ tự nói trong lúc chơi, bé không nhất thiết đang tìm người trò chuyện.

Đôi khi, con đang sử dụng lời nói như một công cụ để suy nghĩ và điều chỉnh hành động.

Một góc chơi có tiếng trẻ tự nhắc mình có thể là nơi đang diễn ra rất nhiều hoạt động tư duy thú vị.