Khi bé nói thay người khác

Trong một buổi gặp mặt gia đình, khi người lớn hỏi em nhỏ muốn ăn gì, anh hoặc chị lập tức trả lời: “Em thích bánh mì!”. Khi bạn bè đang kể chuyện, bé cũng thường chen vào để nói hộ hoặc giải thích thay.

Có trẻ làm điều này vì muốn giúp đỡ, có bé muốn thể hiện mình hiểu rõ người khác. Tuy nhiên, nếu diễn ra thường xuyên, hành vi nói thay có thể khiến người được hỏi không có cơ hội thể hiện suy nghĩ riêng.

Ba mẹ cần hướng dẫn trẻ hiểu rằng quan tâm đến người khác là điều tích cực, nhưng mỗi người cũng cần được tự nói lên mong muốn của mình.

Vì sao trẻ thích trả lời thay?

Một số trẻ có khả năng diễn đạt tốt và thường nhanh chóng nghĩ ra câu trả lời.

Khi thấy em nhỏ còn chậm nói, bé có thể muốn hỗ trợ.

Có trẻ thích được người lớn chú ý hoặc cảm thấy vui khi mình biết nhiều điều.

Đôi khi, trẻ chưa hiểu rằng một câu hỏi được dành riêng cho người khác.

Ba mẹ nên tìm hiểu động cơ trước khi nhắc nhở.

Phân biệt giúp đỡ và quyết định thay

Việc hỗ trợ người khác có thể rất hữu ích khi được đề nghị.

Ví dụ, nếu em nhỏ nhờ anh giải thích một trò chơi, anh có thể giúp.

Tuy nhiên, khi người lớn hỏi em muốn chơi gì, anh không nên tự quyết định thay.

Ba mẹ có thể nói: “Con biết nhiều về em, nhưng mình để em tự trả lời nhé”.

Cách này vừa ghi nhận thiện ý vừa giúp trẻ hiểu giới hạn.

Dạy trẻ chờ người khác nói xong

Trong cuộc trò chuyện, ba mẹ có thể hướng dẫn con quan sát xem ai đang được hỏi.

Nếu trẻ chen vào, người lớn có thể nhẹ nhàng nhắc: “Câu này cô đang hỏi bạn. Mình nghe bạn trả lời trước nhé”.

Không cần trách mắng trước đám đông.

Sau khi người kia nói xong, trẻ có thể được mời chia sẻ ý kiến của mình.

Việc chờ lượt giúp con học cách tôn trọng cuộc trò chuyện.

Cho trẻ cơ hội thể hiện ý kiến riêng

Một số trẻ thường nói thay vì bản thân ít có cơ hội được lắng nghe.

Ba mẹ có thể tạo những khoảng trò chuyện riêng với con.

Ví dụ, hỏi bé thích hoạt động nào, muốn đọc cuốn sách gì hoặc cảm thấy thế nào về một sự việc.

Khi được người lớn quan tâm đến suy nghĩ của mình, trẻ có thể giảm nhu cầu giành lời trong những cuộc trò chuyện khác.

Không khen trẻ vì luôn biết thay người khác

Khi một bé trả lời nhanh và chính xác, người lớn có thể vô tình khen rằng con rất giỏi vì biết mọi điều về em.

Tuy nhiên, nếu lặp lại thường xuyên, trẻ có thể nghĩ rằng việc nói thay là điều luôn được mong đợi.

Ba mẹ nên ghi nhận sự quan tâm nhưng đồng thời nhắc con tôn trọng lựa chọn của người khác.

Ví dụ: “Con nhớ sở thích của em rất tốt. Bây giờ mình hỏi xem hôm nay em muốn gì nhé”.

Giúp trẻ hiểu mỗi người có thể thay đổi ý thích

Một đứa trẻ có thể thích bánh mì hôm qua nhưng hôm nay lại muốn ăn cơm.

Tương tự, bạn bè có thể thay đổi lựa chọn trò chơi hoặc màu sắc yêu thích.

Ba mẹ có thể giải thích rằng hiểu một người không có nghĩa mình luôn biết chính xác điều họ đang nghĩ.

Vì vậy, hỏi trực tiếp và lắng nghe vẫn là cách tốt nhất.

Luyện tập qua tình huống gia đình

Ba mẹ có thể tổ chức trò chơi đặt câu hỏi.

Mỗi thành viên lần lượt trả lời về sở thích của mình.

Ví dụ: “Hôm nay con muốn chơi trò gì?” hoặc “Con thích màu nào?”.

Người khác chỉ được đoán khi người được hỏi đồng ý.

Trò chơi giúp trẻ nhận ra rằng cùng một câu hỏi có thể có nhiều câu trả lời khác nhau.

Khi trẻ nói thay em nhỏ

Trong gia đình có nhiều con, anh chị lớn đôi khi quen nói hộ em vì em chưa diễn đạt rõ.

Ba mẹ có thể dành thời gian chờ em trả lời bằng lời nói, cử chỉ hoặc cách giao tiếp phù hợp.

Nếu em cần hỗ trợ, người lớn có thể hỏi: “Con có muốn anh giúp không?”.

Không nên ép trẻ chưa đủ khả năng phải trả lời bằng lời nói ngay lập tức.

Điều quan trọng là tôn trọng cách thể hiện của từng bé.

Dạy trẻ lắng nghe chủ động

Ba mẹ có thể hướng dẫn con nhìn về phía người đang nói, chờ họ hoàn thành và hỏi lại khi chưa hiểu.

Không cần yêu cầu trẻ phải giao tiếp bằng mắt liên tục.

Một số bé có thể lắng nghe tốt dù nhìn sang hướng khác.

Điều quan trọng là trẻ chú ý đến nội dung và không tự ý thay người khác đưa ra quyết định.

BabyFun và trò chơi giao tiếp

Các bộ đồ chơi nhập vai gia đình, cửa hàng và trò chơi nhóm phù hợp tại BabyFun có thể giúp trẻ luyện cách đặt câu hỏi, lắng nghe và chờ lượt.

Ví dụ, trong trò chơi bán hàng, mỗi nhân vật tự lựa chọn món đồ mình muốn mua.

Mô hình thuê đồ chơi giúp gia đình thay đổi bối cảnh giao tiếp theo sở thích của trẻ.

Khi bé thường xuyên nói thay người khác, ba mẹ không cần vội xem đó là thói quen xấu.

Hãy giúp con nhận biết ranh giới giữa quan tâm và quyết định thay.

Khi trẻ biết chờ đợi, hỏi ý kiến và lắng nghe, con sẽ có thêm nền tảng để xây dựng những mối quan hệ tôn trọng và bình đẳng.