3. 💛 TÔN TRỌNG CẢM XÚC CỦA TRẺ – CÔNG NHẬN CẢM XÚC TRƯỚC KHI HƯỚNG DẪN HÀNH VI

Trẻ nhỏ có rất nhiều cảm xúc nhưng chưa phải lúc nào cũng biết cách gọi tên hoặc kiểm soát chúng.

Khi bị lấy mất đồ chơi, trẻ có thể khóc.

Khi không được mua món mình thích, trẻ có thể nằm ăn vạ.

Khi xếp mãi một mô hình nhưng không thành công, trẻ có thể tức giận rồi ném đồ.

Khi phải dừng chơi để đi ngủ, trẻ có thể phản ứng dữ dội.

Trong những tình huống như vậy, người lớn thường có xu hướng tập trung ngay vào hành vi:

“Không được khóc.”

“Có gì đâu mà tức.”

“Đừng có ăn vạ.”

“Con phải ngoan chứ.”

Nhưng trước khi hướng dẫn trẻ điều chỉnh hành vi, có một bước rất quan trọng mà cha mẹ thường bỏ quên: công nhận cảm xúc của trẻ.

Công nhận cảm xúc không có nghĩa là đồng ý với mọi hành vi.

Cha mẹ hoàn toàn có thể hiểu rằng trẻ đang tức giận nhưng vẫn không cho phép trẻ đánh người.

Có thể hiểu rằng trẻ đang buồn nhưng vẫn giữ nguyên quyết định không mua thêm đồ chơi.

Có thể hiểu rằng trẻ thất vọng nhưng vẫn yêu cầu trẻ không ném đồ.

Ví dụ, khi trẻ khóc vì bạn đang chơi món đồ chơi mà mình muốn, thay vì nói:

“Có gì đâu mà khóc.”

Cha mẹ có thể nói:

“Con rất muốn chơi món đó nên khi chưa được chơi con cảm thấy buồn đúng không?”

Sau khi trẻ cảm thấy mình được hiểu, cha mẹ mới tiếp tục:

“Nhưng bạn đang chơi trước. Mình sẽ chờ đến lượt nhé.”

Chỉ một thay đổi nhỏ trong cách nói cũng có thể tạo ra sự khác biệt lớn.

Khi cảm xúc được gọi tên, trẻ dễ bình tĩnh hơn

Trẻ nhỏ thường chưa biết chính xác mình đang cảm thấy gì.

Có lúc trẻ chỉ biết rằng “trong người rất khó chịu”.

Cha mẹ có thể giúp trẻ gọi tên cảm xúc:

“Con đang tức giận.”

“Con đang thất vọng.”

“Con đang buồn vì trò chơi bị hỏng.”

“Con đang khó chịu vì phải dừng chơi.”

Qua nhiều lần như vậy, trẻ sẽ dần xây dựng được vốn từ về cảm xúc.

Thay vì phản ứng bằng việc khóc, hét hoặc ném đồ, trẻ có thể dần học cách nói:

“Con đang tức.”

“Con buồn.”

“Con chưa muốn dừng chơi.”

Đây là một bước rất quan trọng trong quá trình hình thành khả năng tự điều chỉnh cảm xúc.

Không phủ nhận cảm xúc của trẻ

Một số câu nói tưởng như để an ủi nhưng lại có thể khiến trẻ cảm thấy mình không được thấu hiểu.

Ví dụ:

“Có gì đâu mà sợ.”

“Chuyện nhỏ thế cũng khóc.”

“Em bé mới khóc như vậy.”

“Con trai không được khóc.”

Đối với người lớn, một việc có thể rất nhỏ.

Nhưng với trẻ, cảm xúc ở thời điểm đó là hoàn toàn có thật.

Một tòa tháp xếp hình bị đổ có thể chỉ là chuyện bình thường đối với cha mẹ, nhưng với trẻ đã dành rất nhiều thời gian để xây, đó có thể là một thất bại rất lớn.

Thay vì nói:

“Đổ thì xây lại, khóc gì.”

Cha mẹ có thể nói:

“Con xây lâu rồi mà bị đổ nên con tiếc lắm đúng không?”

Sau đó mới hướng dẫn:

“Con muốn mẹ giúp xây lại hay con tự thử lần nữa?”

Trẻ vừa được thấu hiểu, vừa được khuyến khích tìm cách giải quyết vấn đề.

Cảm xúc nào cũng được chấp nhận, nhưng hành vi cần có giới hạn

Đây là một nguyên tắc rất quan trọng.

Trẻ có quyền tức giận.

Nhưng không được đánh người.

Trẻ có quyền thất vọng.

Nhưng không được phá đồ chơi.

Trẻ có quyền buồn.

Nhưng không thể vì vậy mà làm tổn thương người khác.

Ví dụ khi trẻ tức giận và ném đồ chơi, cha mẹ có thể nói:

“Mẹ biết con đang rất tức. Con được phép tức, nhưng mình không ném đồ chơi.”

Sau đó có thể hướng dẫn trẻ một lựa