Hãy hỏi con nhiều hơn thay vì chỉ hướng dẫn
Trong lúc chơi, người lớn rất dễ trở thành người hướng dẫn:
“Con đặt cái này vào đây.”
“Không phải thế, làm như này.”
“Lấy màu đỏ đi con.”
“Xây cái này trước.”
Trẻ có thể hoàn thành trò chơi nhanh hơn.
Nhưng nếu ba mẹ luôn nói cho con phải làm gì tiếp theo, trẻ sẽ có ít cơ hội hơn để tự suy nghĩ và diễn đạt điều mình muốn làm.
Đôi khi, hãy bớt một lời hướng dẫn.
Và thay bằng một câu hỏi.
Thay “Làm thế này” bằng “Con nghĩ thế nào?”
Khi tòa tháp đổ, thay vì:
“Con phải lấy khối to đặt dưới.”
Hãy hỏi:
“Theo con, vì sao tháp bị đổ?”
Khi con chưa ghép được:
“Con nghĩ miếng nào có thể phù hợp?”
Khi đang chơi giả vờ:
“Hôm nay nhà hàng của con bán món gì?”
Một câu hỏi phù hợp có thể khiến trẻ phải:
Quan sát → Suy nghĩ → Tìm từ → Diễn đạt → Phản hồi.
Đó là lúc Ngôn ngữ và Tư duy cùng được vận động.
Hãy ưu tiên những câu hỏi không chỉ có một đáp án
Có những câu hỏi chỉ cần một từ:
“Đây là màu gì?”
Trẻ trả lời:
“Đỏ.”
Cuộc trò chuyện kết thúc.
Nhưng hãy thử:
“Con muốn dùng màu đỏ để làm gì?”
Hoặc:
“Nếu con được xây bất cứ thứ gì từ những khối này, con sẽ xây gì?”
Lúc này, trẻ có nhiều điều để nói hơn.
Câu hỏi mở không chỉ kiểm tra trẻ biết gì.
Nó tạo cơ hội để trẻ nói con nghĩ gì.
Nhưng đừng biến giờ chơi thành một cuộc phỏng vấn
Hỏi nhiều hơn không có nghĩa là:
Hỏi liên tục.
“Đây là gì?”
“Màu gì?”
“Có mấy cái?”
“Con gì?”
“Ở đâu?”
Nếu trẻ phải trả lời hết câu này đến câu khác, cuộc chơi rất dễ trở thành một bài kiểm tra.
Hãy hỏi một câu.
Rồi chờ.
Cho trẻ thời gian suy nghĩ.
Quan sát điều con đang làm.
Và tiếp tục từ chính câu trả lời của trẻ.
Khi con trả lời ngắn, hãy mở rộng thay vì sửa ngay
Con nói:
“Xe chạy.”
Ba mẹ có thể đáp:
“Ừ, chiếc xe màu xanh đang chạy qua cây cầu.”
Con nói:
“Gấu đói.”
Ba mẹ có thể tiếp:
“Bạn gấu đói rồi. Theo con, mình nên chuẩn bị món gì cho bạn ấy?”
Một câu nói ngắn của trẻ có thể trở thành một cuộc hội thoại dài hơn.
6 câu hỏi ba mẹ có thể dùng khi chơi cùng con
“Con đang làm gì vậy?”
“Theo con, tại sao lại như thế?”
“Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?”
“Con muốn làm cách nào?”
“Nếu mình thay đổi chỗ này thì sao?”
“Con kể cho ba mẹ nghe về công trình của con nhé?”
Không cần sử dụng tất cả.
Chỉ cần chọn đúng câu hỏi vào đúng khoảnh khắc.
Điều quan trọng không phải hỏi thật nhiều
Mà là hỏi để mở ra cuộc trò chuyện.
Có lúc trẻ cần câu hỏi.
Có lúc trẻ cần một lời bình luận.
Và cũng có lúc con chỉ cần ba mẹ ngồi bên cạnh, im lặng quan sát để con tiếp tục cuộc chơi.
BBF tin rằng ba mẹ không cần trở thành người luôn có sẵn đáp án.
Hãy trở thành người biết đặt những câu hỏi giúp trẻ tự tìm ra tiếng nói của mình.
Thay vì chỉ:
“Ba mẹ nói – con làm.”
Hãy dần tạo ra:
Ba mẹ hỏi → Con suy nghĩ → Con diễn đạt → Ba mẹ lắng nghe → Câu chuyện tiếp tục.
Bởi Kỹ năng Ngôn ngữ không chỉ là trẻ biết nhiều từ.
Điều quan trọng hơn là trẻ có thể dùng những từ ấy để:
Nói điều mình muốn.
Kể điều mình thấy.
Giải thích điều mình nghĩ.
Đặt câu hỏi.
Và chia sẻ thế giới bên trong của mình.
Vì vậy, lần tới khi định nói:
“Con phải làm thế này.”
Ba mẹ hãy thử dừng lại một chút và hỏi:
“Còn con, con nghĩ thế nào?”
Có thể câu trả lời của trẻ chưa hoàn chỉnh.
Nhưng chính khoảnh khắc ấy, chúng ta đang trao cho con một điều rất quan trọng:
Quyền được suy nghĩ – và quyền được cất lên tiếng nói của chính mình.
BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc


