0. Trẻ cũng có cảm xúc

Người lớn thường nghĩ rằng trẻ con còn nhỏ, chưa hiểu chuyện nên đôi khi dễ bỏ qua những cảm xúc của trẻ. Một đứa trẻ khóc có thể bị nhắc “Đừng khóc”, một đứa trẻ tức giận có thể bị mắng “Con hư quá”, một đứa trẻ sợ hãi có thể được nói rằng “Có gì đâu mà sợ”. Nhưng thực tế, trẻ cũng có cảm xúc, và những cảm xúc ấy hoàn toàn có ý nghĩa đối với trẻ.

Trẻ có thể vui, buồn, tức giận, thất vọng, lo lắng, sợ hãi hay ghen tị. Điều khác biệt là trẻ chưa có đủ vốn từ và khả năng kiểm soát cảm xúc như người lớn. Vì vậy, khi cảm thấy khó chịu, trẻ có thể khóc, la hét, cáu gắt hoặc im lặng. Đó đôi khi là cách duy nhất trẻ biết để nói rằng: “Con đang không ổn.”

Thay vì lập tức yêu cầu trẻ ngừng khóc hoặc phải bình tĩnh, cha mẹ có thể ngồi xuống bên con và hỏi: “Con đang buồn phải không?”, “Có chuyện gì làm con khó chịu?”. Khi cảm xúc của trẻ được gọi tên và công nhận, trẻ sẽ dần học được cách hiểu chính mình.

Công nhận cảm xúc không có nghĩa là cha mẹ đồng ý với mọi hành vi của trẻ. Một đứa trẻ có quyền tức giận, nhưng không có nghĩa là trẻ được đánh người khác. Trẻ có quyền buồn, nhưng vẫn cần học cách nói ra cảm xúc thay vì làm tổn thương người khác. Cha mẹ có thể nói: “Mẹ hiểu con đang rất tức giận, nhưng mình không được đánh bạn. Con có thể nói cho mẹ biết điều gì khiến con tức giận.”

Đó chính là cách giúp trẻ phân biệt giữa cảm xúc và hành vi. Cảm xúc không phải là điều xấu. Điều quan trọng là trẻ học được cách thể hiện cảm xúc một cách phù hợp.

Cha mẹ cũng nên tránh dùng những câu nói khiến trẻ cảm thấy cảm xúc của mình không quan trọng như “Có mỗi chuyện đó mà cũng khóc”, “Con trai không được khóc” hay “Chuyện nhỏ thế mà cũng sợ”. Những lời nói ấy có thể khiến trẻ dần che giấu cảm xúc thay vì học cách đối diện với chúng.

Hãy cho con biết rằng con được phép buồn, được phép sợ, được phép tức giận và được phép có những ngày không vui. Khi con cảm thấy an toàn để bộc lộ cảm xúc, con sẽ dễ dàng học cách điều chỉnh cảm xúc hơn.

Trẻ cũng có cảm xúc. Hãy lắng nghe cảm xúc của con thay vì chỉ nhìn vào hành vi của con. Bởi khi một đứa trẻ được thấu hiểu, trẻ sẽ học được cách thấu hiểu chính mình và biết đồng cảm với những người xung quanh.