2. 🌿 KỶ LUẬT TÍCH CỰC – ĐẶT GIỚI HẠN NHƯNG KHÔNG LÀM TỔN THƯƠNG TRẺ

Nhiều cha mẹ khi nghe đến hai chữ “kỷ luật” thường nghĩ ngay đến phạt, quát mắng hoặc bắt trẻ phải nghe lời ngay lập tức. Nhưng trên thực tế, kỷ luật không nhất thiết phải đi cùng với sự sợ hãi.

Kỷ luật tích cực là cách cha mẹ đặt ra những giới hạn rõ ràng cho trẻ nhưng vẫn giữ sự tôn trọng, bình tĩnh và an toàn về cảm xúc.

Trẻ nhỏ chưa có khả năng kiểm soát hành vi tốt như người lớn. Vì vậy, việc trẻ giành đồ chơi, ném đồ, la hét, không chịu dọn đồ chơi hay phản ứng mạnh khi bị từ chối là điều khá thường gặp.

Trong những lúc như vậy, điều trẻ cần không chỉ là câu:

“Không được làm thế!”

Mà còn cần biết:

“Tại sao không được?”

“Con nên làm gì thay thế?”

Ví dụ, khi trẻ ném một chiếc xe đồ chơi vào người khác, cha mẹ có thể nói:

“Xe dùng để chơi trên sàn. Ném xe có thể làm đau người khác. Nếu con muốn ném, mình dùng bóng mềm nhé.”

Ở đây, cha mẹ vừa đặt giới hạn, vừa đưa ra một phương án thay thế phù hợp.

Đó chính là tinh thần của kỷ luật tích cực.

Giới hạn cần rõ ràng và nhất quán

Trẻ nhỏ học rất nhiều thông qua việc lặp lại. Nếu hôm nay cha mẹ nói “không được ném đồ chơi”, nhưng ngày mai lại bỏ qua, trẻ sẽ khó hiểu giới hạn thực sự nằm ở đâu.

Vì vậy, nguyên tắc quan trọng là cha mẹ nên thống nhất những quy tắc đơn giản và thực hiện nhất quán.

Chẳng hạn:

“Chơi xong thì mình cùng cất đồ chơi.”

“Không đánh người khác.”

“Không ném đồ cứng.”

“Muốn lấy đồ chơi của bạn thì phải chờ đến lượt.”

Những nguyên tắc này càng ngắn gọn thì trẻ càng dễ nhớ.

Không dùng lời nói làm trẻ tổn thương

Một lỗi khá phổ biến là người lớn vô tình gắn hành vi của trẻ với tính cách của trẻ.

Ví dụ:

“Con hư quá.”

“Con ích kỷ thế.”

“Con lúc nào cũng phá.”

Những câu nói này không chỉ nói về hành vi mà còn có thể khiến trẻ cảm thấy rằng bản thân mình “xấu” hoặc “không tốt”.

Thay vì nói:

“Con hư quá, sao lại ném đồ chơi?”

Cha mẹ có thể nói:

“Mẹ không đồng ý việc con ném đồ chơi.”

Sự khác biệt rất lớn.

Một bên phán xét con người của trẻ.

Một bên chỉ điều chỉnh hành vi cụ thể.

Kỷ luật tích cực tập trung vào hành vi chứ không làm trẻ cảm thấy mình là một đứa trẻ tồi.

Hậu quả nên liên quan trực tiếp đến hành vi

Kỷ luật tích cực không có nghĩa là trẻ làm gì cũng được.

Trẻ vẫn cần hiểu rằng mỗi hành động đều có hậu quả.

Ví dụ, nếu trẻ liên tục ném một món đồ chơi dù đã được nhắc, cha mẹ có thể nói:

“Con đang ném xe nên mẹ sẽ cất xe một lúc. Khi nào con sẵn sàng chơi xe đúng cách thì mình lấy ra chơi tiếp.”

Đây là một hậu quả có liên quan trực tiếp đến hành vi.

Nó khác với việc nói:

“Con ném xe nên tối nay không được ăn kem.”

Hai việc này không liên quan với nhau nên trẻ khó hiểu được bài học cần học là gì.

Cho trẻ quyền lựa chọn trong giới hạn

Trẻ thường phản kháng khi cảm thấy mình hoàn toàn không có quyền quyết định.

Một cách đơn giản để giảm xung đột là cho trẻ lựa chọn giữa hai phương án mà cha mẹ đều có thể chấp nhận.

Ví dụ:

“Con muốn cất ô tô trước hay cất khối xếp hình trước?”

“Con muốn tự cất đồ chơi hay mẹ cất cùng con?”

“Con muốn chơi thêm 5 phút rồi dọn hay dọn ngay bây giờ?”

Trẻ vẫn phải tuân theo giới hạn, nhưng cảm giác được lựa chọn giúp trẻ hợp tác hơn.

Đồ chơi là môi trường rất tốt để trẻ học kỷ luật

Những tình huống xoay quanh đồ chơi xuất hiện gần như mỗi ngày trong gia đình có trẻ nhỏ.

Trẻ có thể:

• Không muốn chia sẻ.
• Tranh đồ chơi với bạn.
• Làm hỏng đồ chơi khi tức giận.
• Không chịu cất đồ sau khi chơi.
• Muốn có thêm đồ chơi dù đang có rất nhiều.

Đây đều là những cơ hội tự nhiên để dạy trẻ về giới hạn.

Ví dụ, khi hai trẻ cùng muốn một món đồ chơi, cha mẹ có thể hướng dẫn:

“Bạn đang chơi trước. Khi bạn chơi xong sẽ đến lượt con.”

Trẻ sẽ dần học được khái niệm chờ đợi và tôn trọng quyền của người khác.

Khi trẻ chơi cùng những món đồ chơi có tính tương tác hoặc cần phối hợp, trẻ cũng có thêm cơ hội luyện tập việc thay phiên, chia sẻ và tuân theo quy tắc.

Tại BabyFun, việc