Khi bé nghe hai thứ tiếng

Trong một buổi gặp mặt gia đình, bé nghe mẹ trò chuyện với một người bạn bằng tiếng Nhật. Con ngạc nhiên vì bình thường mẹ vẫn nói tiếng Việt với mình.

Bé kéo tay mẹ và hỏi: “Sao mẹ nói khác mọi ngày? Có phải mẹ đang nói bí mật không?”.

Mẹ mỉm cười giải thích rằng mình đang sử dụng một ngôn ngữ khác. Nhưng bé vẫn thắc mắc: “Nếu hai người nói khác tiếng thì làm sao hiểu nhau?”.

Trong cuộc sống hiện đại, trẻ có thể tiếp xúc với nhiều ngôn ngữ thông qua gia đình, trường học, hàng xóm và các phương tiện truyền thông. Đây là cơ hội để ba mẹ giúp con hiểu rằng con người có nhiều cách diễn đạt suy nghĩ, cảm xúc và trải nghiệm.

Vì sao trẻ ngạc nhiên khi nghe ngôn ngữ khác?

Trẻ nhỏ thường gắn một người với giọng nói và cách sử dụng từ ngữ quen thuộc.

Khi mẹ bất ngờ nói tiếng Nhật, con có thể cảm thấy như mẹ đang làm một điều hoàn toàn mới.

Ba mẹ nên giải thích rằng một người có thể biết và sử dụng nhiều ngôn ngữ.

Điều này không làm thay đổi tình cảm hay vai trò của người ấy trong gia đình.

Ngôn ngữ là công cụ giao tiếp

Ba mẹ có thể nói rằng tiếng Việt, tiếng Nhật, tiếng Anh và nhiều ngôn ngữ khác đều giúp con người trao đổi thông tin.

Mỗi ngôn ngữ có từ vựng, cách phát âm và quy tắc riêng.

Không nên giải thích rằng có ngôn ngữ thông minh hơn hoặc tốt hơn ngôn ngữ khác.

Giá trị của một ngôn ngữ không phụ thuộc vào số người sử dụng.

Giới thiệu cùng một ý nghĩa bằng nhiều cách nói

Mẹ có thể lấy ví dụ đơn giản:

Tiếng Việt: “Xin chào”.

Tiếng Nhật: “こんにちは”.

Tiếng Anh: “Hello”.

Ba mẹ giải thích rằng những câu này đều có thể dùng để chào hỏi, dù cách sử dụng cụ thể còn phụ thuộc vào hoàn cảnh.

Trẻ sẽ nhận ra rằng cùng một mục đích giao tiếp có thể được thể hiện bằng những âm thanh khác nhau.

Không bắt trẻ phải phát âm đúng ngay

Khi thử nói một từ mới, bé có thể phát âm chưa chính xác.

Ba mẹ nên khuyến khích sự tò mò thay vì sửa lỗi liên tục.

Có thể đọc mẫu chậm và để con thử lại nếu muốn.

Không nên biến hoạt động khám phá thành một bài kiểm tra khiến trẻ căng thẳng.

Giải thích vì sao mẹ đổi ngôn ngữ

Một người có thể lựa chọn ngôn ngữ phù hợp với người đang trò chuyện.

Ví dụ, mẹ dùng tiếng Việt với con và tiếng Nhật với người bạn biết tiếng Nhật.

Đôi khi, người nói còn kết hợp từ của nhiều ngôn ngữ trong cùng cuộc trò chuyện.

Đây có thể là một phần bình thường của giao tiếp đa ngôn ngữ.

Không mặc định người nói tiếng khác đang giấu chuyện

Khi không hiểu cuộc trò chuyện, trẻ có thể cảm thấy bị đứng ngoài.

Ba mẹ có thể nói: “Mẹ đang hỏi thăm công việc của cô ấy”.

Không cần dịch toàn bộ cuộc trò chuyện riêng tư.

Nhưng nếu nội dung liên quan trực tiếp đến con, người lớn nên giải thích bằng ngôn ngữ trẻ hiểu.

Tôn trọng người chưa nói tốt tiếng Việt

Nếu gặp một người đang học tiếng Việt, trẻ có thể nghe thấy cách phát âm khác lạ.

Ba mẹ nên hướng dẫn con không nhại giọng hoặc cười chê.

Học một ngôn ngữ mới cần thời gian và luyện tập.

Trẻ có thể giúp bằng cách nói rõ ràng, kiên nhẫn và sử dụng cử chỉ phù hợp khi cần.

Không đánh giá khả năng qua một ngôn ngữ

Một người nói tiếng Việt chưa lưu loát có thể rất giỏi ngôn ngữ khác.

Ba mẹ có thể giải thích rằng khả năng giao tiếp bằng một ngôn ngữ không phản ánh toàn bộ kiến thức hoặc trí thông minh của người đó.

Điều này giúp trẻ tránh những đánh giá thiếu công bằng.

Khi trẻ muốn học nhiều ngôn ngữ

Ba mẹ có thể bắt đầu bằng bài hát, sách tranh hoặc những câu chào hỏi đơn giản.

Không cần yêu cầu trẻ ghi nhớ quá nhiều từ cùng lúc.

Hãy lựa chọn hoạt động phù hợp với độ tuổi và hứng thú.

Việc học nên gắn với giao tiếp có ý nghĩa thay vì chỉ học thuộc từ đơn lẻ.

Không ép trẻ biểu diễn ngoại ngữ

Một số phụ huynh thường yêu cầu con nói tiếng Anh hoặc tiếng Nhật trước khách.

Nếu trẻ không muốn, ba mẹ nên tôn trọng.

Con có thể cần thời gian để cảm thấy tự tin khi sử dụng ngôn ngữ mới.

Khả năng giao tiếp không nên trở thành công cụ để người lớn khoe thành tích.

Dùng hình ảnh để hỗ trợ hiểu nghĩa

Gia đình có thể chuẩn bị thẻ hình các đồ vật quen thuộc như quả táo, con mèo hoặc chiếc xe.

Ba mẹ đọc tên bằng hai ngôn ngữ rồi để trẻ chỉ vào hình tương ứng.

Không cần yêu cầu con dịch mọi từ.

Hình ảnh giúp trẻ kết nối âm thanh với ý nghĩa trong ngữ cảnh cụ thể.

Không lo lắng chỉ vì trẻ dùng lẫn từ

Trong môi trường đa ngôn ngữ, một số trẻ có thể sử dụng từ của hai ngôn ngữ trong cùng câu.

Điều này không tự động có nghĩa trẻ bị rối loạn ngôn ngữ.

Ba mẹ nên quan sát khả năng giao tiếp tổng thể của con ở các ngôn ngữ được sử dụng.

Nếu trẻ có khó khăn rõ rệt, kéo dài về giao tiếp hoặc phát triển ngôn ngữ, gia đình có thể trao đổi với chuyên gia phù hợp.

Tạo cơ hội giao tiếp tự nhiên

Nếu gia đình có người sử dụng tiếng Nhật, ba mẹ có thể cho trẻ nghe những cuộc trò chuyện đơn giản, phù hợp.

Con có thể học cách chào, cảm ơn hoặc gọi tên đồ vật.

Không nên ép trẻ phải trả lời bằng ngôn ngữ mình chưa sẵn sàng sử dụng.

Sự tiếp xúc tích cực và đều đặn thường có ý nghĩa hơn những buổi học gây áp lực.

BabyFun và trò chơi đa ngôn ngữ

Các bộ đồ chơi nhân vật, mô hình gia đình, thẻ hình và hoạt động nhập vai phù hợp tại BabyFun có thể giúp trẻ làm quen với những ngôn ngữ khác nhau.

Ba mẹ có thể tạo một cửa hàng đồ chơi giả định, trong đó các nhân vật chào hỏi bằng tiếng Việt, tiếng Nhật hoặc tiếng Anh.

Mô hình thuê đồ chơi giúp gia đình thay đổi bối cảnh giao tiếp theo sở thích mà không cần mua nhiều sản phẩm.

Khi bé nghe hai thứ tiếng, ba mẹ có thể giúp con hiểu rằng thế giới có rất nhiều cách giao tiếp.

Từ sự tò mò ban đầu, trẻ dần học cách tôn trọng khác biệt ngôn ngữ, kiên nhẫn với người đang học và nhận ra rằng biết thêm một ngôn ngữ cũng là có thêm một cách kết nối với mọi người.