Hành trình Xã hội: từ “của con” đến “chúng ta cùng chơi”

Hành trình Xã hội: từ “của con” đến “chúng ta cùng chơi”

“Của con!”

Có lẽ đây là một trong những câu quen thuộc nhất của trẻ nhỏ.

Con ôm món đồ chơi vào lòng.

Không muốn bạn chạm vào.

Không muốn chờ.

Càng không muốn chia sẻ.

Ba mẹ đôi khi lo lắng:

“Sao con ích kỷ thế?”

Nhưng hãy nhìn hành trình dài hơn.

Bởi trước khi trẻ có thể nói:

“Chúng ta cùng chơi nhé!”

con cần đi qua rất nhiều bước nhỏ.

Bước 1 – “Của con”

Trước khi hiểu về chia sẻ, trẻ cần dần hiểu về bản thân và quyền sở hữu.

Đây là món con đang chơi.

Đây là điều con muốn.

Đây là nhu cầu của con.

Vì vậy, câu:

“Của con!”

không nhất thiết là điểm xấu cần loại bỏ.

Nó có thể là một phần trong quá trình trẻ nhận biết:

“Con là một cá thể riêng.”

Bước 2 – “Có một người khác ở đây”

Dần dần, trẻ bắt đầu chú ý đến bạn.

Con nhìn bạn chơi.

Bắt chước bạn.

Ngồi cạnh bạn.

Có thể hai đứa chưa thực sự chơi cùng nhau.

Nhưng thế giới của trẻ đã bắt đầu mở rộng.

Từ:

“Con và món đồ chơi.”

thành:

“Con – món đồ chơi – và một người khác.”

Bước 3 – “Đến lượt con”

Khi có người khác, trẻ bắt đầu gặp một bài học mới:

Không phải lúc nào con cũng được trước.

Con cần chờ.

Bạn chơi rồi đến con.

Con chơi rồi đến bạn.

Từ những lượt chơi rất ngắn, trẻ dần hiểu:

Chờ không có nghĩa là mất phần.

Đó là một bước quan trọng để trẻ có thể sống và chơi trong một tập thể.

Bước 4 – “Bạn cũng muốn”

Đây là một bước chuyển rất đẹp.

Trẻ bắt đầu nhận ra:

Mình có mong muốn.
Nhưng người khác cũng có mong muốn.

Con muốn chiếc xe.

Bạn cũng muốn chiếc xe.

Con muốn làm bác sĩ.

Bạn cũng muốn làm bác sĩ.

Từ đây xuất hiện những bài học về:

Lắng nghe.
Thương lượng.
Đổi lượt.
Tìm giải pháp.

Trẻ đang dần bước ra khỏi góc nhìn chỉ có mình.

Bước 5 – “Mình chia nhau nhé”

Khi cảm thấy an toàn hơn, trẻ có thể bắt đầu chia sẻ.

Không phải vì người lớn giật món đồ khỏi tay và nói:

“Con phải nhường bạn.”

Mà vì trẻ dần hiểu:

Mình có thể cho bạn một lượt và món đồ vẫn quay lại.

Mình có thể đưa bạn một khối và cả hai cùng xây được nhiều hơn.

Chia sẻ lúc này không còn chỉ là một mệnh lệnh.

Nó bắt đầu trở thành một cách để kết nối.

Bước 6 – “Chúng mình làm thế nào?”

Khi chơi cùng nhau lâu hơn, bất đồng chắc chắn xuất hiện.

Bạn muốn xây cầu.

Con muốn xây nhà.

Bạn muốn đi trước.

Con cũng muốn đi trước.

Đây chính là lúc trẻ học:

Nói điều mình muốn.
Nghe điều bạn muốn.
Chấp nhận khác biệt.
Và tìm một phương án chung.

Trẻ bắt đầu hiểu rằng:

Khác ý không có nghĩa là không thể chơi cùng nhau.

Bước 7 – “Chúng ta cùng chơi”

Đây là một cột mốc đẹp.

Trẻ không còn chỉ đứng cạnh nhau với hai cuộc chơi riêng biệt.

Các con bắt đầu có:

Một câu chuyện chung.
Một công trình chung.
Một luật chơi chung.
Một mục tiêu chung.

Một bạn xây.

Một bạn tìm khối.

Một bạn nghĩ ra câu chuyện.

Một bạn đưa thêm ý tưởng.

Từ “Con làm”, trẻ bắt đầu hiểu sức mạnh của:

“Chúng ta cùng làm.”

Đó chính là hành trình của Kỹ năng Xã hội

BBF có thể nhìn hành trình ấy như một con đường:

“Của con”
↓
“Có bạn ở đây”
↓
“Đến lượt con”
↓
“Bạn cũng muốn”
↓
“Mình chia nhau nhé”
↓
“Chúng mình tìm cách”
↓
“Chúng ta cùng chơi.”

Không phải đứa trẻ nào cũng đi qua con đường này với cùng tốc độ.

Có trẻ kết nối nhanh.

Có trẻ cần quan sát lâu hơn.

Có trẻ dễ chia sẻ một số món nhưng rất khó chia sẻ món mình yêu thích.

Có ngày con làm rất tốt.

Ngày khác con lại hét:

“Của con!”

Điều đó không có nghĩa hành trình quay về điểm xuất phát.

Trẻ vẫn đang học.

Vì vậy, đừng chỉ nhìn vào một khoảnh khắc

Đừng đánh giá Kỹ năng Xã hội của trẻ chỉ vì hôm nay con chưa muốn chia sẻ.

Hãy nhìn cả hành trình:

Con có chú ý đến người khác hơn không?
Con có biết chờ thêm một chút không?
Con có bắt đầu dùng lời nói thay vì giằng co không?
Con có biết quay lại chơi sau một bất đồng không?
Con có từng chủ động nói: “Bạn chơi với mình nhé” không?

Đó mới là những dấu hiệu của sự trưởng thành.

BBF tin rằng mục tiêu của Kỹ năng Xã hội không phải biến trẻ thành một người luôn nhường mình cho người khác.

Mà là giúp con biết:

Tôn trọng bản thân nhưng cũng tôn trọng người khác.
Biết nói nhu cầu nhưng cũng biết lắng nghe.
Biết giữ ranh giới nhưng cũng biết chia sẻ.
Biết độc lập nhưng cũng biết hợp tác.

Hôm nay, con có thể vẫn ôm món đồ chơi và nói:

“Của con!”

Không sao.

Hãy tiếp tục đồng hành.

Bởi một ngày, cũng chính đứa trẻ ấy có thể quay sang người bên cạnh, đưa ra một món đồ chơi và nói:

“Bạn chơi với mình nhé.”

Và rồi xa hơn:

“Chúng ta cùng làm nhé.”

Từ “của con” đến “của chúng ta” không chỉ là hành trình của một món đồ chơi.

Đó là hành trình một đứa trẻ từng bước học cách bước ra khỏi thế giới của riêng mình để kết nối với những con người khác.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc