Đôi mắt khám phá

Ngay từ khi chào đời, trẻ đã bắt đầu tiếp nhận thông tin từ thế giới xung quanh bằng thị giác. Tuy nhiên, khả năng nhìn của trẻ sơ sinh chưa giống người lớn. Trong những tháng đầu, bé dần học cách tập trung vào khuôn mặt, theo dõi vật chuyển động và nhận biết màu sắc.

Những thay đổi này diễn ra từng bước và có liên quan đến sự phát triển của mắt, não bộ cũng như trải nghiệm hằng ngày.

Hiểu quá trình phát triển thị giác giúp ba mẹ lựa chọn hoạt động tương tác phù hợp mà không cần sử dụng quá nhiều đồ chơi kích thích.

Thị giác của trẻ mới sinh

Khi mới chào đời, trẻ có thể nhìn thấy nhưng hình ảnh chưa sắc nét như người lớn.

Bé thường dễ chú ý đến những vật ở khoảng cách gần, chẳng hạn khuôn mặt người đang bế hoặc cho bú.

Khoảng cách này cũng phù hợp với nhiều hoạt động chăm sóc hằng ngày.

Khi ba mẹ nhìn vào mắt con và trò chuyện, bé có cơ hội quan sát những đường nét trên khuôn mặt.

Đây là một trong những trải nghiệm thị giác quan trọng đầu tiên.

Không cần sử dụng thiết bị điện tử hoặc hình ảnh chuyển động liên tục để kích thích mắt trẻ.

Vì sao bé thích hình tương phản?

Trong những tháng đầu, hình ảnh có độ tương phản rõ thường dễ thu hút sự chú ý của trẻ.

Những họa tiết đen trắng, đường sọc lớn hoặc hình dạng đơn giản có thể giúp bé tập trung quan sát.

Vì vậy, tranh tương phản thường được giới thiệu cho trẻ nhỏ.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa trẻ chỉ nhìn thấy hai màu đen và trắng.

Khả năng phân biệt màu sắc phát triển dần theo thời gian.

Ba mẹ có thể sử dụng những hình ảnh đơn giản và thay đổi vị trí vừa phải để bé quan sát.

Không nên đặt quá nhiều tranh hoặc đồ chơi cùng lúc trước mặt trẻ.

Khi bé bắt đầu nhìn theo đồ vật

Trong những tháng tiếp theo, trẻ dần cải thiện khả năng phối hợp chuyển động của mắt.

Bé có thể chú ý đến một món đồ rồi nhìn theo khi nó di chuyển chậm.

Ba mẹ có thể sử dụng một vật có màu sắc dễ nhận biết để tương tác.

Hãy giữ vật ở khoảng cách phù hợp và di chuyển nhẹ nhàng sang hai bên.

Nếu bé quay đầu hoặc nhìn theo, đó có thể là dấu hiệu bé đang chú ý.

Tuy nhiên, không nên di chuyển quá nhanh hoặc cố ép trẻ theo dõi trong thời gian dài.

Khi bé quay mặt đi, nhắm mắt hoặc tỏ ra khó chịu, nên cho bé nghỉ.

Khuôn mặt ba mẹ quan trọng thế nào?

Một trong những hình ảnh hấp dẫn nhất đối với trẻ nhỏ chính là khuôn mặt người chăm sóc.

Bé có thể quan sát miệng, mắt và biểu cảm của ba mẹ khi trò chuyện.

Những tương tác này kết hợp thông tin thị giác với âm thanh và cảm xúc.

Khi ba mẹ mỉm cười, nói chuyện hoặc thay đổi nét mặt, trẻ có cơ hội học cách nhận biết những tín hiệu giao tiếp.

Điều này cho thấy phát triển thị giác không chỉ liên quan đến việc nhìn đồ vật.

Nó còn góp phần vào quá trình xây dựng mối quan hệ giữa trẻ và người thân.

Có nên cho bé xem màn hình?

Nhiều gia đình sử dụng điện thoại hoặc máy tính bảng để mở video nhiều màu sắc cho trẻ.

Tuy nhiên, với trẻ dưới 18 tháng tuổi, các hướng dẫn nhi khoa thường khuyến nghị tránh sử dụng màn hình, ngoại trừ trò chuyện video cùng người thân.

Trẻ nhỏ học hỏi hiệu quả thông qua tương tác trực tiếp với người thật và đồ vật trong môi trường.

Thay vì cho bé xem video liên tục, ba mẹ có thể đọc sách tranh, trò chuyện hoặc cho bé quan sát những vật dụng an toàn.

Những hoạt động đơn giản này tạo cơ hội để trẻ vừa nhìn vừa tương tác.

Dấu hiệu thị giác cần chú ý

Trong những tháng đầu, mắt trẻ đôi khi có thể chưa phối hợp hoàn toàn ổn định.

Tuy nhiên, nếu một mắt thường xuyên lệch hướng sau khoảng bốn tháng tuổi, cần được bác sĩ kiểm tra.

Ba mẹ cũng nên chú ý nếu bé không nhìn theo vật thể phù hợp với độ tuổi, mắt có đốm trắng bất thường ở đồng tử hoặc xuất hiện những chuyển động mắt lạ.

Không nên tự kết luận trẻ có vấn đề chỉ dựa vào một biểu hiện thoáng qua.

Việc đánh giá cần được thực hiện bởi nhân viên y tế có chuyên môn.

Đồ chơi hỗ trợ quan sát

Những món đồ chơi đơn giản có thể tạo cơ hội để trẻ luyện khả năng quan sát.

Ví dụ, tranh tương phản, bóng mềm có màu rõ hoặc đồ chơi treo được lắp đặt an toàn có thể thu hút sự chú ý.

Tuy nhiên, đồ chơi treo cần được đặt ngoài tầm với nếu có dây hoặc bộ phận gây nguy cơ vướng, siết.

Khi trẻ bắt đầu có khả năng với và nắm, cần điều chỉnh hoặc tháo bỏ những sản phẩm không còn phù hợp.

Không đặt đồ chơi treo hoặc vật mềm trong khu vực ngủ của trẻ.

BabyFun và phát triển thị giác

Đối với BabyFun, sự phát triển thị giác gợi ra cách giới thiệu đồ chơi theo khả năng thực tế của trẻ.

Thay vì ưu tiên những sản phẩm có đèn nhấp nháy liên tục, dịch vụ có thể giới thiệu tranh tương phản, sách vải hoặc đồ chơi có hình dạng đơn giản.

BabyFun cũng có thể hướng dẫn phụ huynh sử dụng mỗi món đồ trong thời gian ngắn và quan sát phản ứng của bé.

Khi trẻ lớn hơn, có thể thay đổi màu sắc, hình dạng và cách tương tác để tạo trải nghiệm mới.

Sự phát triển thị giác diễn ra tự nhiên qua nhiều tháng. Điều ba mẹ cần làm không phải là kích thích mắt trẻ càng nhiều càng tốt, mà là tạo ra môi trường an toàn, vừa sức và có những tương tác gần gũi mỗi ngày.