Hỏi trẻ về một ngày của con

Mỗi ngày của trẻ đều có rất nhiều câu chuyện.

Có thể hôm nay con được cô giáo khen. Có thể con vừa làm quen với một người bạn mới. Có thể con bị bạn lấy mất món đồ chơi yêu thích. Cũng có thể chẳng có chuyện gì đặc biệt xảy ra cả.

Nhưng dù là chuyện lớn hay nhỏ, đó vẫn là một phần trong thế giới của con.

Vì vậy, đừng chỉ hỏi con:

“Hôm nay được mấy điểm?”

“Hôm nay có ngoan không?”

“Có làm bài đầy đủ không?”

Hãy thử hỏi:

“Hôm nay của con thế nào?”

Một câu hỏi đơn giản nhưng có thể mở ra rất nhiều câu chuyện.

“Hôm nay điều gì làm con vui nhất?”

“Có chuyện gì khiến con buồn không?”

“Hôm nay con chơi với ai?”

“Có điều gì mới mà con học được không?”

“Nếu được chọn một khoảnh khắc trong ngày để kể cho mẹ nghe, con sẽ kể chuyện gì?”

Những câu hỏi như vậy cho trẻ biết rằng cha mẹ không chỉ quan tâm đến điểm số hay thành tích. Cha mẹ muốn biết con đã sống như thế nào, đã cảm thấy ra sao và điều gì đang diễn ra trong thế giới nhỏ bé của con.

Đôi khi con sẽ kể rất nhiều.

Nhưng cũng có những ngày con chỉ trả lời:

“Không có gì.”

“Con không nhớ.”

“Bình thường.”

Đừng vội thất vọng.

Đừng hỏi dồn:

“Có chuyện gì mà không kể?”

“Ở trường có ai bắt nạt con không?”

“Sao mẹ hỏi mà con không nói?”

Hãy để cánh cửa luôn mở.

Cha mẹ có thể nói:

“Ừ, nếu hôm nay con chưa muốn kể thì cũng không sao. Khi nào con muốn nói, mẹ luôn sẵn sàng nghe.”

Khi trẻ biết rằng mình không bị ép buộc, con sẽ dễ mở lòng hơn.

Đặc biệt, khi con kể về một chuyện khiến con buồn, hãy lắng nghe trước khi đưa ra lời khuyên.

Nếu con nói:

“Hôm nay bạn không cho con chơi cùng.”

Đừng vội nói:

“Có gì đâu mà buồn.”

“Họ không chơi với con thì con chơi với người khác.”

“Con phải mạnh mẽ lên.”

Có thể điều con cần trước tiên chỉ là:

“Chuyện đó chắc làm con buồn lắm.”

“Con muốn kể thêm cho mẹ nghe không?”

Khi được lắng nghe và công nhận cảm xúc, trẻ sẽ cảm thấy an toàn hơn để chia sẻ.

Cha mẹ cũng đừng chỉ hỏi con khi có vấn đề.

Hãy hỏi cả những ngày bình thường.

Hỏi khi con vừa đi học về.

Hỏi trong bữa cơm.

Hỏi trên đường về nhà.

Hỏi trước giờ đi ngủ.

Không cần một cuộc trò chuyện dài. Đôi khi chỉ cần vài phút nhưng cha mẹ thật sự đặt điện thoại xuống, nhìn vào mắt con và lắng nghe.

Và hãy nhớ những điều con từng kể.

Nếu hôm qua con nói hôm nay sẽ kiểm tra, hôm sau hãy hỏi:

“Hôm qua bài kiểm tra của con thế nào?”

Nếu con từng kể rằng mình có một người bạn mới, vài ngày sau hãy hỏi:

“Hôm nay con có chơi với bạn ấy không?”

Những câu hỏi nhỏ ấy gửi đến trẻ một thông điệp rất lớn:

“Những điều con kể với bố mẹ là điều quan trọng.”

Khi trẻ lớn lên, có thể những câu chuyện sẽ thay đổi. Con sẽ không còn kể từng chuyện nhỏ trong ngày như trước. Nhưng nếu từ nhỏ con đã quen với việc được cha mẹ lắng nghe, con sẽ biết rằng khi gặp một chuyện thật sự khó khăn, mình vẫn có một nơi để trở về và một người sẵn sàng nghe mình nói.

Đừng chỉ hỏi con về kết quả của một ngày.

Hãy hỏi về cảm xúc, niềm vui, nỗi buồn và những điều con đã trải qua.

Bởi cha mẹ không chỉ cần biết con học được gì ở trường.

Cha mẹ còn cần biết hôm nay trái tim con đã trải qua những gì.

Và đôi khi, một câu hỏi rất đơn giản:

“Hôm nay của con thế nào?”

lại chính là chiếc cầu nối giúp cha mẹ bước gần hơn vào thế giới của con.

 Một cái ôm có thể rất quan trọng

Có những lúc trẻ không cần một bài học dài, không cần những lời giải thích hay những lời khuyên. Điều trẻ cần chỉ đơn giản là một cái ôm.

Một cái ôm có thể nói với trẻ rằng: “Con không một mình. Bố mẹ vẫn ở đây.”

Khi trẻ vui, một cái ôm là cách cha mẹ cùng con chia sẻ niềm vui. Khi trẻ buồn, một cái ôm có thể giúp con cảm thấy được an ủi. Khi trẻ sợ hãi, một vòng tay quen thuộc có thể mang lại cảm giác an toàn. Và khi trẻ mắc lỗi, một cái ôm có thể nhắc con rằng cha mẹ không đồng tình với hành vi sai, nhưng tình yêu dành cho con vẫn còn nguyên vẹn.

Trẻ nhỏ chưa phải lúc nào cũng biết diễn đạt cảm xúc bằng lời. Con có thể khóc vì một chuyện rất nhỏ, cáu gắt vì mệt, im lặng vì thất vọng hoặc bám lấy cha mẹ khi cảm thấy sợ hãi. Đằng sau những hành động ấy có thể là một nhu cầu rất đơn giản: “Con muốn được hiểu và được ở bên.”

Khi con khóc, thay vì ngay lập tức nói “Nín đi”, cha mẹ có thể ngồi xuống bên con, dang tay và hỏi: “Con có muốn mẹ ôm không?”. Nếu con muốn, hãy ôm con thật nhẹ nhàng.

Không cần phải nói quá nhiều.

“Bố ở đây.”

“Mẹ biết con đang buồn.”

“Không sao, con cứ khóc nếu con cần.”

Đôi khi, những câu nói ngắn như vậy lại mang đến cho trẻ sự an toàn mà rất nhiều lời khuyên không thể thay thế.

Một cái ôm cũng không có nghĩa là cha mẹ đồng ý với mọi hành vi của con. Nếu trẻ tức giận và đánh người khác, cha mẹ vẫn cần ngăn hành vi đó. Nhưng sau khi giúp con bình tĩnh, cha mẹ có thể ôm con và nói:

“Mẹ biết con đang rất tức giận. Con có thể tức giận, nhưng con không được đánh người khác. Mẹ sẽ giúp con học cách nói ra điều con muốn.”

Trẻ sẽ hiểu rằng cảm xúc của con được chấp nhận, nhưng hành vi vẫn cần có giới hạn.

Trong cuộc sống bận rộn, đôi khi cha mẹ có quá nhiều việc phải làm. Con đi học, bố mẹ đi làm, rồi cơm nước, bài vở, công việc gia đình. Những khoảng thời gian cả nhà thật sự ngồi bên nhau ngày càng ít.

Vì vậy, đừng xem những cái ôm là điều nhỏ bé.

Một cái ôm trước khi con đi học.

Một cái ôm khi con trở về nhà.

Một cái ôm sau khi con vừa trải qua một ngày khó khăn.

Một cái ôm trước khi con đi ngủ.

Những khoảnh khắc ấy có thể trở thành ký ức rất đẹp trong tuổi thơ của con.

Tất nhiên, mỗi đứa trẻ có một cách khác nhau để đón nhận sự gần gũi. Có trẻ thích được ôm, có trẻ không muốn bị ôm khi đang tức giận hoặc cần một khoảng không riêng. Cha mẹ hãy tôn trọng điều đó. Có thể thay một cái ôm bằng việc ngồi cạnh con, nắm tay, vỗ nhẹ vào vai hoặc đơn giản là ở bên con.

Điều quan trọng không phải là ôm con thật nhiều, mà là để con cảm nhận được sự yêu thương và an toàn trong cách cha mẹ hiện diện bên mình.

Đừng chờ đến khi con buồn mới ôm con.

Hãy ôm con cả khi con vui, khi con thành công, khi con đang cố gắng và cả những ngày chẳng có lý do đặc biệt nào.

Bởi một ngày nào đó, con sẽ lớn lên. Con sẽ có cuộc sống riêng, những mối quan hệ riêng và có thể không còn thường xuyên chạy đến ôm cha mẹ như ngày còn bé.

Khi ấy, những cái ôm của tuổi thơ sẽ trở thành một phần ký ức ấm áp mà con mang theo suốt cuộc đời.

Một cái ôm không giải quyết được mọi vấn đề. Nhưng đôi khi, nó cho trẻ đủ cảm giác an toàn để có thể đối diện với vấn đề.

Vì vậy, nếu hôm nay con vẫn còn nhỏ, hãy ôm con thêm một lần.

Không cần lý do.

Chỉ cần nói:

“Bố mẹ yêu con.”

Cha mẹ hãy làm gương

Trẻ con không chỉ học từ những điều cha mẹ dạy, mà còn học từ những gì cha mẹ làm mỗi ngày. Có những bài học cha mẹ nói đi nói lại nhiều lần nhưng trẻ vẫn chưa làm được. Trong khi đó, chỉ một hành động của cha mẹ cũng có thể khiến trẻ ghi nhớ rất lâu.

Bởi vậy, nếu muốn con trở thành một người tử tế, biết yêu thương, biết trách nhiệm và biết tôn trọng người khác, cha mẹ hãy bắt đầu bằng việc làm gương cho con.

Cha mẹ muốn con biết nói “cảm ơn” và “xin lỗi”, hãy để con nhìn thấy cha mẹ nói những lời ấy. Khi nhận được sự giúp đỡ, hãy nói cảm ơn. Khi mình làm sai, hãy thành thật xin lỗi. Đừng nghĩ rằng người lớn thì không cần xin lỗi trẻ. Một câu “Mẹ xin lỗi vì lúc nãy mẹ đã nóng giận” có thể dạy con nhiều hơn một bài giảng dài về sự chân thành.

Cha mẹ muốn con biết giữ lời hứa, hãy cố gắng giữ lời với con. Nếu không thể thực hiện điều đã hứa, hãy giải thích và xin lỗi. Khi trẻ thấy lời nói của cha mẹ đi cùng với hành động, trẻ sẽ hiểu rằng lời hứa là điều cần được tôn trọng.

Cha mẹ muốn con biết kiểm soát cảm xúc, hãy cho con thấy cách người lớn xử lý cơn giận. Không phải lúc nào cha mẹ cũng phải bình tĩnh tuyệt đối. Cha mẹ cũng có thể mệt mỏi, bực bội và tức giận. Nhưng thay vì la hét hoặc làm tổn thương người khác, hãy học cách dừng lại, hít thở và nói ra cảm xúc của mình.

“Mẹ đang rất mệt nên mẹ cần nghỉ một lát.”

“Bố đang tức giận, bố sẽ bình tĩnh rồi chúng ta nói chuyện.”

Những câu nói ấy giúp trẻ hiểu rằng cảm xúc là điều bình thường, nhưng chúng ta có trách nhiệm với cách mình thể hiện cảm xúc.

Cha mẹ muốn con yêu thích việc đọc sách, hãy để con thấy cha mẹ đọc. Muốn con hạn chế điện thoại, người lớn cũng cần nhìn lại thói quen sử dụng điện thoại của mình. Muốn con chăm chỉ, hãy để con nhìn thấy cha mẹ kiên trì với công việc. Muốn con biết quan tâm người khác, hãy để con chứng kiến những hành động tử tế trong gia đình.

Trẻ quan sát nhiều hơn chúng ta nghĩ.

Có thể con không nhớ lời cha mẹ đã nói vào một buổi tối nào đó, nhưng con sẽ nhớ cách cha mẹ đối xử với nhau. Con sẽ nhớ cách cha mẹ nói chuyện với ông bà, cách cha mẹ đối xử với người phục vụ, cách cha mẹ phản ứng khi gặp một người mắc lỗi.

Vì vậy, trước khi hỏi:

“Tại sao con lại làm như vậy?”

Cha mẹ hãy thử hỏi:

“Con đã nhìn thấy điều này từ đâu?”

Làm gương không có nghĩa là cha mẹ phải trở thành những người hoàn hảo. Không ai có thể hoàn hảo mọi lúc. Điều quan trọng là cha mẹ dám nhận lỗi, dám sửa sai và cho con thấy rằng người lớn cũng luôn học hỏi.

Nếu hôm nay cha mẹ nóng giận và quát con, hãy xin lỗi. Nếu hôm nay cha mẹ thất hứa, hãy thành thật thừa nhận. Nếu hôm nay cha mẹ làm điều chưa đúng, hãy sửa chữa.

Đó không phải là sự yếu đuối của cha mẹ. Đó là cách cha mẹ dạy con về trách nhiệm.

Trẻ có thể không làm đúng tất cả những gì cha mẹ nói, nhưng rất dễ bắt chước những gì cha mẹ làm.

Vì vậy, muốn con trở thành người như thế nào, trước hết hãy sống theo cách mà cha mẹ mong con học được.

Bởi bài học lớn nhất cha mẹ trao cho con không nằm trong những lời dạy, mà nằm trong chính cuộc sống mà con nhìn thấy mỗi ngày.

Cha mẹ hãy làm gương

Trẻ con không chỉ học từ những điều cha mẹ dạy, mà còn học từ những gì cha mẹ làm mỗi ngày. Có những bài học cha mẹ nói đi nói lại nhiều lần nhưng trẻ vẫn chưa làm được. Trong khi đó, chỉ một hành động của cha mẹ cũng có thể khiến trẻ ghi nhớ rất lâu.

Bởi vậy, nếu muốn con trở thành một người tử tế, biết yêu thương, biết trách nhiệm và biết tôn trọng người khác, cha mẹ hãy bắt đầu bằng việc làm gương cho con.

Cha mẹ muốn con biết nói “cảm ơn” và “xin lỗi”, hãy để con nhìn thấy cha mẹ nói những lời ấy. Khi nhận được sự giúp đỡ, hãy nói cảm ơn. Khi mình làm sai, hãy thành thật xin lỗi. Đừng nghĩ rằng người lớn thì không cần xin lỗi trẻ. Một câu “Mẹ xin lỗi vì lúc nãy mẹ đã nóng giận” có thể dạy con nhiều hơn một bài giảng dài về sự chân thành.

Cha mẹ muốn con biết giữ lời hứa, hãy cố gắng giữ lời với con. Nếu không thể thực hiện điều đã hứa, hãy giải thích và xin lỗi. Khi trẻ thấy lời nói của cha mẹ đi cùng với hành động, trẻ sẽ hiểu rằng lời hứa là điều cần được tôn trọng.

Cha mẹ muốn con biết kiểm soát cảm xúc, hãy cho con thấy cách người lớn xử lý cơn giận. Không phải lúc nào cha mẹ cũng phải bình tĩnh tuyệt đối. Cha mẹ cũng có thể mệt mỏi, bực bội và tức giận. Nhưng thay vì la hét hoặc làm tổn thương người khác, hãy học cách dừng lại, hít thở và nói ra cảm xúc của mình.

“Mẹ đang rất mệt nên mẹ cần nghỉ một lát.”

“Bố đang tức giận, bố sẽ bình tĩnh rồi chúng ta nói chuyện.”

Những câu nói ấy giúp trẻ hiểu rằng cảm xúc là điều bình thường, nhưng chúng ta có trách nhiệm với cách mình thể hiện cảm xúc.

Cha mẹ muốn con yêu thích việc đọc sách, hãy để con thấy cha mẹ đọc. Muốn con hạn chế điện thoại, người lớn cũng cần nhìn lại thói quen sử dụng điện thoại của mình. Muốn con chăm chỉ, hãy để con nhìn thấy cha mẹ kiên trì với công việc. Muốn con biết quan tâm người khác, hãy để con chứng kiến những hành động tử tế trong gia đình.

Trẻ quan sát nhiều hơn chúng ta nghĩ.

Có thể con không nhớ lời cha mẹ đã nói vào một buổi tối nào đó, nhưng con sẽ nhớ cách cha mẹ đối xử với nhau. Con sẽ nhớ cách cha mẹ nói chuyện với ông bà, cách cha mẹ đối xử với người phục vụ, cách cha mẹ phản ứng khi gặp một người mắc lỗi.

Vì vậy, trước khi hỏi:

“Tại sao con lại làm như vậy?”

Cha mẹ hãy thử hỏi:

“Con đã nhìn thấy điều này từ đâu?”

Làm gương không có nghĩa là cha mẹ phải trở thành những người hoàn hảo. Không ai có thể hoàn hảo mọi lúc. Điều quan trọng là cha mẹ dám nhận lỗi, dám sửa sai và cho con thấy rằng người lớn cũng luôn học hỏi.

Nếu hôm nay cha mẹ nóng giận và quát con, hãy xin lỗi. Nếu hôm nay cha mẹ thất hứa, hãy thành thật thừa nhận. Nếu hôm nay cha mẹ làm điều chưa đúng, hãy sửa chữa.

Đó không phải là sự yếu đuối của cha mẹ. Đó là cách cha mẹ dạy con về trách nhiệm.

Trẻ có thể không làm đúng tất cả những gì cha mẹ nói, nhưng rất dễ bắt chước những gì cha mẹ làm.

Vì vậy, muốn con trở thành người như thế nào, trước hết hãy sống theo cách mà cha mẹ mong con học được.

Bởi bài học lớn nhất cha mẹ trao cho con không nằm trong những lời dạy, mà nằm trong chính cuộc sống mà con nhìn thấy mỗi ngày.