Hỏi trẻ về một ngày của con

Mỗi ngày của trẻ đều có rất nhiều câu chuyện.

Có thể hôm nay con được cô giáo khen. Có thể con vừa làm quen với một người bạn mới. Có thể con bị bạn lấy mất món đồ chơi yêu thích. Cũng có thể chẳng có chuyện gì đặc biệt xảy ra cả.

Nhưng dù là chuyện lớn hay nhỏ, đó vẫn là một phần trong thế giới của con.

Vì vậy, đừng chỉ hỏi con:

“Hôm nay được mấy điểm?”

“Hôm nay có ngoan không?”

“Có làm bài đầy đủ không?”

Hãy thử hỏi:

“Hôm nay của con thế nào?”

Một câu hỏi đơn giản nhưng có thể mở ra rất nhiều câu chuyện.

“Hôm nay điều gì làm con vui nhất?”

“Có chuyện gì khiến con buồn không?”

“Hôm nay con chơi với ai?”

“Có điều gì mới mà con học được không?”

“Nếu được chọn một khoảnh khắc trong ngày để kể cho mẹ nghe, con sẽ kể chuyện gì?”

Những câu hỏi như vậy cho trẻ biết rằng cha mẹ không chỉ quan tâm đến điểm số hay thành tích. Cha mẹ muốn biết con đã sống như thế nào, đã cảm thấy ra sao và điều gì đang diễn ra trong thế giới nhỏ bé của con.

Đôi khi con sẽ kể rất nhiều.

Nhưng cũng có những ngày con chỉ trả lời:

“Không có gì.”

“Con không nhớ.”

“Bình thường.”

Đừng vội thất vọng.

Đừng hỏi dồn:

“Có chuyện gì mà không kể?”

“Ở trường có ai bắt nạt con không?”

“Sao mẹ hỏi mà con không nói?”

Hãy để cánh cửa luôn mở.

Cha mẹ có thể nói:

“Ừ, nếu hôm nay con chưa muốn kể thì cũng không sao. Khi nào con muốn nói, mẹ luôn sẵn sàng nghe.”

Khi trẻ biết rằng mình không bị ép buộc, con sẽ dễ mở lòng hơn.

Đặc biệt, khi con kể về một chuyện khiến con buồn, hãy lắng nghe trước khi đưa ra lời khuyên.

Nếu con nói:

“Hôm nay bạn không cho con chơi cùng.”

Đừng vội nói:

“Có gì đâu mà buồn.”

“Họ không chơi với con thì con chơi với người khác.”

“Con phải mạnh mẽ lên.”

Có thể điều con cần trước tiên chỉ là:

“Chuyện đó chắc làm con buồn lắm.”

“Con muốn kể thêm cho mẹ nghe không?”

Khi được lắng nghe và công nhận cảm xúc, trẻ sẽ cảm thấy an toàn hơn để chia sẻ.

Cha mẹ cũng đừng chỉ hỏi con khi có vấn đề.

Hãy hỏi cả những ngày bình thường.

Hỏi khi con vừa đi học về.

Hỏi trong bữa cơm.

Hỏi trên đường về nhà.

Hỏi trước giờ đi ngủ.

Không cần một cuộc trò chuyện dài. Đôi khi chỉ cần vài phút nhưng cha mẹ thật sự đặt điện thoại xuống, nhìn vào mắt con và lắng nghe.

Và hãy nhớ những điều con từng kể.

Nếu hôm qua con nói hôm nay sẽ kiểm tra, hôm sau hãy hỏi:

“Hôm qua bài kiểm tra của con thế nào?”

Nếu con từng kể rằng mình có một người bạn mới, vài ngày sau hãy hỏi:

“Hôm nay con có chơi với bạn ấy không?”

Những câu hỏi nhỏ ấy gửi đến trẻ một thông điệp rất lớn:

“Những điều con kể với bố mẹ là điều quan trọng.”

Khi trẻ lớn lên, có thể những câu chuyện sẽ thay đổi. Con sẽ không còn kể từng chuyện nhỏ trong ngày như trước. Nhưng nếu từ nhỏ con đã quen với việc được cha mẹ lắng nghe, con sẽ biết rằng khi gặp một chuyện thật sự khó khăn, mình vẫn có một nơi để trở về và một người sẵn sàng nghe mình nói.

Đừng chỉ hỏi con về kết quả của một ngày.

Hãy hỏi về cảm xúc, niềm vui, nỗi buồn và những điều con đã trải qua.

Bởi cha mẹ không chỉ cần biết con học được gì ở trường.

Cha mẹ còn cần biết hôm nay trái tim con đã trải qua những gì.

Và đôi khi, một câu hỏi rất đơn giản:

“Hôm nay của con thế nào?”

lại chính là chiếc cầu nối giúp cha mẹ bước gần hơn vào thế giới của con.

 Một cái ôm có thể rất quan trọng

Có những lúc trẻ không cần một bài học dài, không cần những lời giải thích hay những lời khuyên. Điều trẻ cần chỉ đơn giản là một cái ôm.

Một cái ôm có thể nói với trẻ rằng: “Con không một mình. Bố mẹ vẫn ở đây.”

Khi trẻ vui, một cái ôm là cách cha mẹ cùng con chia sẻ niềm vui. Khi trẻ buồn, một cái ôm có thể giúp con cảm thấy được an ủi. Khi trẻ sợ hãi, một vòng tay quen thuộc có thể mang lại cảm giác an toàn. Và khi trẻ mắc lỗi, một cái ôm có thể nhắc con rằng cha mẹ không đồng tình với hành vi sai, nhưng tình yêu dành cho con vẫn còn nguyên vẹn.

Trẻ nhỏ chưa phải lúc nào cũng biết diễn đạt cảm xúc bằng lời. Con có thể khóc vì một chuyện rất nhỏ, cáu gắt vì mệt, im lặng vì thất vọng hoặc bám lấy cha mẹ khi cảm thấy sợ hãi. Đằng sau những hành động ấy có thể là một nhu cầu rất đơn giản: “Con muốn được hiểu và được ở bên.”

Khi con khóc, thay vì ngay lập tức nói “Nín đi”, cha mẹ có thể ngồi xuống bên con, dang tay và hỏi: “Con có muốn mẹ ôm không?”. Nếu con muốn, hãy ôm con thật nhẹ nhàng.

Không cần phải nói quá nhiều.

“Bố ở đây.”

“Mẹ biết con đang buồn.”

“Không sao, con cứ khóc nếu con cần.”

Đôi khi, những câu nói ngắn như vậy lại mang đến cho trẻ sự an toàn mà rất nhiều lời khuyên không thể thay thế.

Một cái ôm cũng không có nghĩa là cha mẹ đồng ý với mọi hành vi của con. Nếu trẻ tức giận và đánh người khác, cha mẹ vẫn cần ngăn hành vi đó. Nhưng sau khi giúp con bình tĩnh, cha mẹ có thể ôm con và nói:

“Mẹ biết con đang rất tức giận. Con có thể tức giận, nhưng con không được đánh người khác. Mẹ sẽ giúp con học cách nói ra điều con muốn.”

Trẻ sẽ hiểu rằng cảm xúc của con được chấp nhận, nhưng hành vi vẫn cần có giới hạn.

Trong cuộc sống bận rộn, đôi khi cha mẹ có quá nhiều việc phải làm. Con đi học, bố mẹ đi làm, rồi cơm nước, bài vở, công việc gia đình. Những khoảng thời gian cả nhà thật sự ngồi bên nhau ngày càng ít.

Vì vậy, đừng xem những cái ôm là điều nhỏ bé.

Một cái ôm trước khi con đi học.

Một cái ôm khi con trở về nhà.

Một cái ôm sau khi con vừa trải qua một ngày khó khăn.

Một cái ôm trước khi con đi ngủ.

Những khoảnh khắc ấy có thể trở thành ký ức rất đẹp trong tuổi thơ của con.

Tất nhiên, mỗi đứa trẻ có một cách khác nhau để đón nhận sự gần gũi. Có trẻ thích được ôm, có trẻ không muốn bị ôm khi đang tức giận hoặc cần một khoảng không riêng. Cha mẹ hãy tôn trọng điều đó. Có thể thay một cái ôm bằng việc ngồi cạnh con, nắm tay, vỗ nhẹ vào vai hoặc đơn giản là ở bên con.

Điều quan trọng không phải là ôm con thật nhiều, mà là để con cảm nhận được sự yêu thương và an toàn trong cách cha mẹ hiện diện bên mình.

Đừng chờ đến khi con buồn mới ôm con.

Hãy ôm con cả khi con vui, khi con thành công, khi con đang cố gắng và cả những ngày chẳng có lý do đặc biệt nào.

Bởi một ngày nào đó, con sẽ lớn lên. Con sẽ có cuộc sống riêng, những mối quan hệ riêng và có thể không còn thường xuyên chạy đến ôm cha mẹ như ngày còn bé.

Khi ấy, những cái ôm của tuổi thơ sẽ trở thành một phần ký ức ấm áp mà con mang theo suốt cuộc đời.

Một cái ôm không giải quyết được mọi vấn đề. Nhưng đôi khi, nó cho trẻ đủ cảm giác an toàn để có thể đối diện với vấn đề.

Vì vậy, nếu hôm nay con vẫn còn nhỏ, hãy ôm con thêm một lần.

Không cần lý do.

Chỉ cần nói:

“Bố mẹ yêu con.”

Cha mẹ hãy làm gương

Trẻ con không chỉ học từ những điều cha mẹ dạy, mà còn học từ những gì cha mẹ làm mỗi ngày. Có những bài học cha mẹ nói đi nói lại nhiều lần nhưng trẻ vẫn chưa làm được. Trong khi đó, chỉ một hành động của cha mẹ cũng có thể khiến trẻ ghi nhớ rất lâu.

Bởi vậy, nếu muốn con trở thành một người tử tế, biết yêu thương, biết trách nhiệm và biết tôn trọng người khác, cha mẹ hãy bắt đầu bằng việc làm gương cho con.

Cha mẹ muốn con biết nói “cảm ơn” và “xin lỗi”, hãy để con nhìn thấy cha mẹ nói những lời ấy. Khi nhận được sự giúp đỡ, hãy nói cảm ơn. Khi mình làm sai, hãy thành thật xin lỗi. Đừng nghĩ rằng người lớn thì không cần xin lỗi trẻ. Một câu “Mẹ xin lỗi vì lúc nãy mẹ đã nóng giận” có thể dạy con nhiều hơn một bài giảng dài về sự chân thành.

Cha mẹ muốn con biết giữ lời hứa, hãy cố gắng giữ lời với con. Nếu không thể thực hiện điều đã hứa, hãy giải thích và xin lỗi. Khi trẻ thấy lời nói của cha mẹ đi cùng với hành động, trẻ sẽ hiểu rằng lời hứa là điều cần được tôn trọng.

Cha mẹ muốn con biết kiểm soát cảm xúc, hãy cho con thấy cách người lớn xử lý cơn giận. Không phải lúc nào cha mẹ cũng phải bình tĩnh tuyệt đối. Cha mẹ cũng có thể mệt mỏi, bực bội và tức giận. Nhưng thay vì la hét hoặc làm tổn thương người khác, hãy học cách dừng lại, hít thở và nói ra cảm xúc của mình.

“Mẹ đang rất mệt nên mẹ cần nghỉ một lát.”

“Bố đang tức giận, bố sẽ bình tĩnh rồi chúng ta nói chuyện.”

Những câu nói ấy giúp trẻ hiểu rằng cảm xúc là điều bình thường, nhưng chúng ta có trách nhiệm với cách mình thể hiện cảm xúc.

Cha mẹ muốn con yêu thích việc đọc sách, hãy để con thấy cha mẹ đọc. Muốn con hạn chế điện thoại, người lớn cũng cần nhìn lại thói quen sử dụng điện thoại của mình. Muốn con chăm chỉ, hãy để con nhìn thấy cha mẹ kiên trì với công việc. Muốn con biết quan tâm người khác, hãy để con chứng kiến những hành động tử tế trong gia đình.

Trẻ quan sát nhiều hơn chúng ta nghĩ.

Có thể con không nhớ lời cha mẹ đã nói vào một buổi tối nào đó, nhưng con sẽ nhớ cách cha mẹ đối xử với nhau. Con sẽ nhớ cách cha mẹ nói chuyện với ông bà, cách cha mẹ đối xử với người phục vụ, cách cha mẹ phản ứng khi gặp một người mắc lỗi.

Vì vậy, trước khi hỏi:

“Tại sao con lại làm như vậy?”

Cha mẹ hãy thử hỏi:

“Con đã nhìn thấy điều này từ đâu?”

Làm gương không có nghĩa là cha mẹ phải trở thành những người hoàn hảo. Không ai có thể hoàn hảo mọi lúc. Điều quan trọng là cha mẹ dám nhận lỗi, dám sửa sai và cho con thấy rằng người lớn cũng luôn học hỏi.

Nếu hôm nay cha mẹ nóng giận và quát con, hãy xin lỗi. Nếu hôm nay cha mẹ thất hứa, hãy thành thật thừa nhận. Nếu hôm nay cha mẹ làm điều chưa đúng, hãy sửa chữa.

Đó không phải là sự yếu đuối của cha mẹ. Đó là cách cha mẹ dạy con về trách nhiệm.

Trẻ có thể không làm đúng tất cả những gì cha mẹ nói, nhưng rất dễ bắt chước những gì cha mẹ làm.

Vì vậy, muốn con trở thành người như thế nào, trước hết hãy sống theo cách mà cha mẹ mong con học được.

Bởi bài học lớn nhất cha mẹ trao cho con không nằm trong những lời dạy, mà nằm trong chính cuộc sống mà con nhìn thấy mỗi ngày.

Cha mẹ hãy làm gương

Trẻ con không chỉ học từ những điều cha mẹ dạy, mà còn học từ những gì cha mẹ làm mỗi ngày. Có những bài học cha mẹ nói đi nói lại nhiều lần nhưng trẻ vẫn chưa làm được. Trong khi đó, chỉ một hành động của cha mẹ cũng có thể khiến trẻ ghi nhớ rất lâu.

Bởi vậy, nếu muốn con trở thành một người tử tế, biết yêu thương, biết trách nhiệm và biết tôn trọng người khác, cha mẹ hãy bắt đầu bằng việc làm gương cho con.

Cha mẹ muốn con biết nói “cảm ơn” và “xin lỗi”, hãy để con nhìn thấy cha mẹ nói những lời ấy. Khi nhận được sự giúp đỡ, hãy nói cảm ơn. Khi mình làm sai, hãy thành thật xin lỗi. Đừng nghĩ rằng người lớn thì không cần xin lỗi trẻ. Một câu “Mẹ xin lỗi vì lúc nãy mẹ đã nóng giận” có thể dạy con nhiều hơn một bài giảng dài về sự chân thành.

Cha mẹ muốn con biết giữ lời hứa, hãy cố gắng giữ lời với con. Nếu không thể thực hiện điều đã hứa, hãy giải thích và xin lỗi. Khi trẻ thấy lời nói của cha mẹ đi cùng với hành động, trẻ sẽ hiểu rằng lời hứa là điều cần được tôn trọng.

Cha mẹ muốn con biết kiểm soát cảm xúc, hãy cho con thấy cách người lớn xử lý cơn giận. Không phải lúc nào cha mẹ cũng phải bình tĩnh tuyệt đối. Cha mẹ cũng có thể mệt mỏi, bực bội và tức giận. Nhưng thay vì la hét hoặc làm tổn thương người khác, hãy học cách dừng lại, hít thở và nói ra cảm xúc của mình.

“Mẹ đang rất mệt nên mẹ cần nghỉ một lát.”

“Bố đang tức giận, bố sẽ bình tĩnh rồi chúng ta nói chuyện.”

Những câu nói ấy giúp trẻ hiểu rằng cảm xúc là điều bình thường, nhưng chúng ta có trách nhiệm với cách mình thể hiện cảm xúc.

Cha mẹ muốn con yêu thích việc đọc sách, hãy để con thấy cha mẹ đọc. Muốn con hạn chế điện thoại, người lớn cũng cần nhìn lại thói quen sử dụng điện thoại của mình. Muốn con chăm chỉ, hãy để con nhìn thấy cha mẹ kiên trì với công việc. Muốn con biết quan tâm người khác, hãy để con chứng kiến những hành động tử tế trong gia đình.

Trẻ quan sát nhiều hơn chúng ta nghĩ.

Có thể con không nhớ lời cha mẹ đã nói vào một buổi tối nào đó, nhưng con sẽ nhớ cách cha mẹ đối xử với nhau. Con sẽ nhớ cách cha mẹ nói chuyện với ông bà, cách cha mẹ đối xử với người phục vụ, cách cha mẹ phản ứng khi gặp một người mắc lỗi.

Vì vậy, trước khi hỏi:

“Tại sao con lại làm như vậy?”

Cha mẹ hãy thử hỏi:

“Con đã nhìn thấy điều này từ đâu?”

Làm gương không có nghĩa là cha mẹ phải trở thành những người hoàn hảo. Không ai có thể hoàn hảo mọi lúc. Điều quan trọng là cha mẹ dám nhận lỗi, dám sửa sai và cho con thấy rằng người lớn cũng luôn học hỏi.

Nếu hôm nay cha mẹ nóng giận và quát con, hãy xin lỗi. Nếu hôm nay cha mẹ thất hứa, hãy thành thật thừa nhận. Nếu hôm nay cha mẹ làm điều chưa đúng, hãy sửa chữa.

Đó không phải là sự yếu đuối của cha mẹ. Đó là cách cha mẹ dạy con về trách nhiệm.

Trẻ có thể không làm đúng tất cả những gì cha mẹ nói, nhưng rất dễ bắt chước những gì cha mẹ làm.

Vì vậy, muốn con trở thành người như thế nào, trước hết hãy sống theo cách mà cha mẹ mong con học được.

Bởi bài học lớn nhất cha mẹ trao cho con không nằm trong những lời dạy, mà nằm trong chính cuộc sống mà con nhìn thấy mỗi ngày.

Kỷ luật không phải trừng phạt

Khi trẻ mắc lỗi, nhiều cha mẹ thường nghĩ rằng phải phạt thì trẻ mới nhớ và không tái phạm. Nhưng thực tế, kỷ luật không phải là trừng phạt. Kỷ luật đúng cách là giúp trẻ hiểu điều gì chưa đúng, nhận ra hậu quả từ hành động của mình và học cách làm tốt hơn trong lần sau.

Một đứa trẻ làm sai không có nghĩa là trẻ hư. Trẻ đang trong quá trình học cách kiểm soát cảm xúc, hiểu các quy tắc và cư xử với mọi người. Vì vậy, khi con mắc lỗi, điều quan trọng không phải là làm con sợ, mà là giúp con hiểu.

Ví dụ, khi trẻ ném đồ chơi, thay vì quát: “Con hư quá! Mẹ phạt con!”, cha mẹ có thể nói:

“Con đang tức giận nên con ném đồ chơi. Nhưng đồ chơi không được ném vì có thể làm người khác bị đau. Bây giờ con cùng mẹ nhặt và cất đồ chơi nhé.”

Trẻ vừa được công nhận cảm xúc, vừa hiểu giới hạn và biết cách chịu trách nhiệm với hành động của mình.

Khi trẻ đánh bạn, cha mẹ có thể nói:

“Mẹ biết con đang rất tức giận, nhưng đánh bạn là không được. Con có thể nói cho bạn biết con không thích điều gì. Bây giờ mình cùng nghĩ cách để xin lỗi bạn nhé.”

Đó mới là kỷ luật: sửa hành vi chứ không làm tổn thương con người.

Cha mẹ cần phân biệt giữa việc nói “Con đã làm sai” và nói “Con là đứa trẻ hư”. Một hành động sai có thể được sửa chữa. Nhưng nếu trẻ thường xuyên bị gắn nhãn “hư”, “lười”, “vụng về”, trẻ có thể dần tin rằng đó chính là con người của mình.

Kỷ luật cũng không nên dựa trên nỗi sợ. Đánh đòn, la mắng, đe dọa hay làm trẻ xấu hổ có thể khiến trẻ ngừng hành vi trong một thời điểm, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc trẻ đã hiểu vì sao hành vi ấy không đúng.

Thay vào đó, hãy giúp trẻ hiểu hậu quả và trách nhiệm.

Con làm đổ nước → con cùng người lớn lau nước.

Con vứt đồ chơi → con cùng dọn lại.

Con làm bạn buồn → con học cách xin lỗi và sửa chữa.

Con quên chuẩn bị đồ dùng → lần sau con học cách tự kiểm tra trước khi đi học.

Những hậu quả phù hợp như vậy giúp trẻ hiểu rằng hành động của mình có trách nhiệm đi kèm.

Cha mẹ cũng cần nhất quán. Nếu cùng một hành vi lúc thì bị quát mắng, lúc lại được bỏ qua, trẻ sẽ khó hiểu giới hạn ở đâu. Những quy tắc quan trọng nên được nói rõ và thực hiện ổn định.

Tuy nhiên, nhất quán không có nghĩa là cứng nhắc. Cha mẹ cũng có thể lắng nghe hoàn cảnh của con. Một đứa trẻ quên làm bài vì mải chơi khác với một đứa trẻ quên vì đang gặp khó khăn mà chưa biết cách giải quyết. Hiểu nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ lựa chọn cách hướng dẫn phù hợp hơn.

Và khi cha mẹ nóng giận, hãy cho mình một khoảng dừng. Không phải lúc nào người lớn cũng bình tĩnh ngay được. Nhưng cha mẹ có thể học cách nói: “Mẹ đang rất tức giận. Mẹ cần bình tĩnh một chút rồi chúng ta sẽ nói chuyện.”

Đó cũng chính là một bài học về kỷ luật cho trẻ: biết dừng lại trước khi hành động theo cảm xúc.

Kỷ luật tốt không khiến trẻ sợ cha mẹ. Kỷ luật tốt giúp trẻ dần biết tự kiểm soát ngay cả khi không có cha mẹ bên cạnh.

Đừng hỏi: “Làm thế nào để phạt con cho nhớ?”

Hãy hỏi:

“Làm thế nào để con hiểu, biết sửa sai và lần sau có thể làm tốt hơn?”

Bởi mục tiêu cuối cùng của kỷ luật không phải là khiến trẻ sợ mắc lỗi, mà là giúp trẻ trở thành một người biết chịu trách nhiệm với chính mình và biết tôn trọng những người xung quanh.

Đặt giới hạn rõ ràng

Yêu thương con không có nghĩa là con muốn gì cũng được. Trẻ cần tình yêu thương, nhưng trẻ cũng cần những giới hạn rõ ràng để biết đâu là điều nên làm, đâu là điều không nên làm.

Nhiều cha mẹ sợ rằng nếu nghiêm khắc với con, con sẽ buồn hoặc xa cách mình. Vì thế, đôi khi cha mẹ dễ dàng nói “thôi được” trước những yêu cầu của trẻ, dù trong lòng biết điều đó không phù hợp. Nhưng sự nuông chiều hôm nay có thể khiến trẻ khó học được cách kiểm soát bản thân vào ngày mai.

Giới hạn không phải là sự áp đặt. Giới hạn là một cách bảo vệ trẻ.

Một đứa trẻ cần biết rằng có những điều không thể thương lượng: không đánh người khác, không xúc phạm người khác, phải giữ an toàn cho bản thân, phải biết tôn trọng những quy tắc chung. Những giới hạn ấy giúp trẻ hiểu rằng mình không thể làm mọi thứ theo ý muốn.

Khi đặt giới hạn, cha mẹ nên nói rõ ràng và ngắn gọn. Thay vì quát: “Con lúc nào cũng nghịch, chẳng bao giờ nghe lời!”, hãy nói: “Con có thể chơi, nhưng không được ném đồ chơi vào người khác.”

Thay vì: “Mẹ nói bao nhiêu lần rồi mà con vẫn không chịu đi ngủ!”, hãy bình tĩnh nói: “Đã đến giờ đi ngủ. Con có thể chọn một quyển truyện để mẹ đọc cho con.”

Một giới hạn rõ ràng sẽ dễ thực hiện hơn một lời trách móc chung chung.

Điều quan trọng tiếp theo là sự nhất quán. Nếu hôm nay cha mẹ nói không được dùng điện thoại trong bữa ăn nhưng ngày mai lại cho con vừa ăn vừa xem điện thoại vì con mè nheo, trẻ sẽ khó hiểu quy tắc thực sự là gì.

Trẻ có thể phản ứng khi cha mẹ đặt giới hạn. Con có thể khóc, giận dữ hoặc nói: “Con không thích!”. Điều đó không có nghĩa cha mẹ đã làm sai. Trẻ có quyền không thích giới hạn, nhưng cha mẹ vẫn có thể giữ giới hạn trong khi công nhận cảm xúc của con.

Cha mẹ có thể nói:

“Bố biết con rất muốn chơi tiếp. Con đang buồn vì phải dừng lại. Nhưng bây giờ đã đến giờ ngủ. Ngày mai con sẽ được chơi tiếp.”

Trong câu nói ấy có cả sự yêu thương và sự kiên định.

Đừng dùng những lời đe dọa để khiến trẻ nghe lời: “Nếu con không làm, mẹ sẽ bỏ con”, “Con hư như thế thì không ai thương đâu.” Những câu nói ấy có thể khiến trẻ sợ hãi nhưng không giúp trẻ hiểu được lý do phía sau giới hạn.

Hãy giúp con hiểu rằng giới hạn được đặt ra vì an toàn và trách nhiệm, không phải vì cha mẹ muốn kiểm soát con.

Cha mẹ cũng nên cho trẻ một số lựa chọn trong phạm vi giới hạn. Ví dụ: “Con muốn đánh răng trước hay chọn quần áo ngủ trước?”; “Con muốn cất đồ chơi ô tô hay xếp lego trước?”. Trẻ vẫn có quyền lựa chọn, nhưng những nguyên tắc quan trọng vẫn được giữ nguyên.

Và hãy nhớ, giới hạn không cần quá nhiều. Một gia đình không cần hàng chục điều cấm đoán. Chỉ cần một số nguyên tắc quan trọng, rõ ràng và được thực hiện nhất quán.

Cha mẹ càng bình tĩnh, giới hạn càng có giá trị.

Trẻ cần biết rằng trong gia đình có những điều mình được tự quyết định, nhưng cũng có những điều cần tuân thủ. Khi hiểu điều đó, trẻ sẽ dần học được cách kiểm soát mong muốn, tôn trọng người khác và chịu trách nhiệm với hành động của mình.

Hãy yêu thương con bằng một vòng tay ấm áp, nhưng cũng hãy đặt cho con những giới hạn đủ rõ ràng.

Bởi một đứa trẻ được yêu thương sẽ cảm thấy an toàn, nhưng một đứa trẻ có giới hạn rõ ràng sẽ biết cách sử dụng sự tự do của mình một cách có trách nhiệm.

Đừng quá bận tâm đến ánh mắt người khác

 Đừng quá bận tâm đến ánh mắt người khác

Trong hành trình nuôi dạy con, đôi khi cha mẹ không chỉ quan tâm đến điều con cần mà còn quá để ý đến ánh mắt và lời nhận xét của những người xung quanh. Con khóc ở nơi công cộng, cha mẹ lo người khác nghĩ con hư. Con học chưa tốt, cha mẹ sợ bị so sánh. Con ăn mặc khác bạn bè, cha mẹ lo con bị đánh giá.

Nhưng tuổi thơ của con không phải là một cuộc thi để làm hài lòng tất cả mọi người.

Mỗi đứa trẻ có một tính cách và tốc độ phát triển riêng. Có trẻ hoạt bát, có trẻ nhút nhát. Có trẻ thích nói chuyện, có trẻ cần nhiều thời gian mới cảm thấy thoải mái. Có trẻ học tốt môn này nhưng lại cần thêm thời gian ở môn khác. Những khác biệt ấy không nhất thiết là điều cha mẹ phải xấu hổ hay tìm cách che giấu.

Khi trẻ khóc ở nơi công cộng, thay vì vội vàng quát: “Nín ngay, mọi người đang nhìn kìa!”, cha mẹ có thể bình tĩnh đưa con ra một nơi phù hợp và giúp con ổn định cảm xúc. Điều trẻ cần lúc đó là sự đồng hành của cha mẹ, không phải cảm giác mình đang làm cha mẹ mất mặt.

Khi người khác nhận xét về con, cha mẹ cũng không nhất thiết phải giải thích hay chứng minh quá nhiều. Có những lời góp ý đáng để lắng nghe, nhưng cũng có những nhận xét chỉ đơn giản là quan điểm cá nhân. Cha mẹ cần biết đâu là điều thực sự có ích cho sự phát triển của con.

Đặc biệt, đừng vì sợ người khác đánh giá mà ép con phải trở thành một đứa trẻ luôn ngoan ngoãn, luôn biết cách làm hài lòng người lớn. Trẻ cần được học cách lễ phép và tôn trọng người khác, nhưng cũng cần được phép có cảm xúc, có chính kiến và biết nói “không” trước những điều không phù hợp.

Cha mẹ cũng không nên so sánh con chỉ vì những lời nói bên ngoài. “Con nhà người ta” có thể học giỏi hơn, nói năng khéo léo hơn hoặc đạt được một thành tích nào đó, nhưng điều đó không có nghĩa con mình phải trở thành giống họ.

Điều quan trọng hơn ánh mắt của người khác là con đang lớn lên như thế nào. Con có cảm thấy an toàn không? Con có biết yêu thương, biết chịu trách nhiệm, biết tôn trọng người khác và biết tin vào bản thân không?

Cha mẹ không thể kiểm soát mọi lời nhận xét bên ngoài. Nhưng cha mẹ có thể lựa chọn cách mình phản ứng và cách mình bảo vệ tuổi thơ của con.

Đừng để ánh mắt của người khác trở thành chiếc khuôn ép trẻ phải sống theo mong muốn của người lớn.

Hãy lắng nghe những góp ý có giá trị, nhưng cũng đủ bình tĩnh để bỏ qua những điều không cần thiết. Bởi người đồng hành với con mỗi ngày là cha mẹ, và người cần được hiểu, được tôn trọng nhất trong hành trình trưởng thành ấy chính là đứa trẻ.

Cho trẻ chơi

Tuổi thơ của một đứa trẻ không chỉ có học tập, bài tập và những yêu cầu phải hoàn thành. Trẻ cần có thời gian để chạy nhảy, khám phá, tưởng tượng và vui chơi. Cho trẻ chơi không phải là nuông chiều hay lãng phí thời gian, mà là tạo cơ hội để trẻ phát triển một cách tự nhiên.

Khi chơi, trẻ học được rất nhiều điều mà đôi khi những bài học trên giấy không thể mang lại. Một trò chơi xếp hình giúp trẻ rèn khả năng tư duy. Một trò chơi đóng vai giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng và học cách giao tiếp. Chơi cùng bạn bè giúp trẻ biết chia sẻ, chờ đến lượt, hợp tác và giải quyết những mâu thuẫn nhỏ.

Đặc biệt, chơi là cách trẻ khám phá thế giới. Một chiếc hộp có thể trở thành ngôi nhà, vài chiếc gối có thể biến thành một lâu đài, những viên đá nhỏ có thể trở thành những món đồ quý giá trong thế giới tưởng tượng của con. Người lớn đôi khi nhìn thấy những thứ rất bình thường, nhưng trẻ lại nhìn thấy cả một thế giới rộng lớn.

Cha mẹ không nhất thiết phải mua thật nhiều đồ chơi cho con. Những món đồ đơn giản, phù hợp và an toàn đôi khi lại tạo ra nhiều cơ hội sáng tạo hơn. Một tờ giấy, vài chiếc bút màu, những khối gỗ hay một khoảng sân nhỏ đều có thể trở thành không gian để trẻ khám phá.

Hãy để trẻ được chơi tự do trong những giới hạn an toàn. Cha mẹ không cần lúc nào cũng hướng dẫn con phải chơi thế nào hay phải tạo ra sản phẩm gì. Đôi khi, hãy ngồi bên cạnh và quan sát. Nếu con muốn cha mẹ tham gia, hãy cùng con chơi. Nhưng cũng hãy để con có những khoảng thời gian tự mình tưởng tượng và khám phá.

Chơi cũng là một cách để trẻ giải tỏa cảm xúc. Sau một ngày học tập, trẻ có thể cần chạy nhảy, cười đùa hoặc chơi một trò chơi yêu thích để thư giãn. Đừng biến mọi khoảng thời gian trong ngày của con thành lịch học kín mít.

Điều quan trọng là cha mẹ cần cân bằng giữa chơi, học, nghỉ ngơi và các hoạt động khác. Trẻ vẫn cần những giới hạn phù hợp về thời gian sử dụng thiết bị điện tử và những quy tắc an toàn khi vui chơi. Nhưng trong những giới hạn ấy, hãy dành cho con một khoảng không đủ rộng để được là một đứa trẻ.

Đừng vội nói: “Chơi gì mà chơi suốt!”

Bởi những năm tháng được chơi, được chạy nhảy, được tưởng tượng và được cười đùa chính là một phần rất đẹp của tuổi thơ. Trẻ không chỉ lớn lên bằng những bài học trong sách vở. Trẻ còn lớn lên qua từng trò chơi, từng lần khám phá và từng niềm vui giản dị mỗi ngày.

Hãy cho con thời gian để chơi. Bởi đôi khi, trong lúc tưởng như con chỉ đang chơi, con lại đang học cách sống, cách giao tiếp và cách trở thành chính mình.

Dạy trẻ yêu việc học

Học tập là một hành trình dài, không chỉ kéo dài trong những năm tháng trẻ đến trường mà còn theo con suốt cuộc đời. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là trẻ đạt được bao nhiêu điểm hay học thuộc được bao nhiêu kiến thức, mà là trẻ có tìm thấy niềm vui trong việc học hay không.

Một đứa trẻ yêu việc học thường không học chỉ vì sợ bị điểm kém hay bị cha mẹ trách phạt. Trẻ học vì tò mò, vì muốn hiểu thế giới xung quanh và vì cảm thấy vui khi khám phá được một điều mới. Đó là động lực bền vững hơn rất nhiều so với áp lực từ điểm số.

Cha mẹ có thể bắt đầu bằng cách khuyến khích sự tò mò của con. Khi trẻ hỏi “Tại sao?”, đừng vội nói “Lớn lên con sẽ biết”. Hãy cùng con tìm câu trả lời. Nếu con muốn biết vì sao trời mưa, hãy cùng con quan sát bầu trời, đọc một cuốn sách hoặc tìm hiểu bằng những cách phù hợp với lứa tuổi.

Hãy giúp trẻ nhận ra rằng việc học không chỉ diễn ra trên bàn học. Nấu ăn có thể giúp con học về đo lường và thời gian. Đi siêu thị có thể giúp con học cách tính toán. Trồng một chậu cây giúp con hiểu về sự sống và trách nhiệm. Đọc một câu chuyện giúp con phát triển ngôn ngữ, trí tưởng tượng và khả năng đồng cảm.

Cha mẹ cũng nên hạn chế biến việc học thành những cuộc ép buộc kéo dài. Khi trẻ mệt mỏi, hãy cho con nghỉ ngơi. Khi con chưa hiểu bài, hãy kiên nhẫn giải thích hoặc tìm một cách tiếp cận khác. Không phải đứa trẻ nào cũng học theo cùng một cách và với cùng một tốc độ.

Đặc biệt, đừng để trẻ nghĩ rằng học tập chỉ có ý nghĩa khi đạt điểm cao. Hãy ghi nhận sự cố gắng, những câu hỏi con đặt ra và sự tiến bộ của con. Khi con làm sai, hãy coi đó là cơ hội để con học thêm một điều mới. Khi con gặp khó khăn, hãy động viên: “Không sao, mình thử lại theo một cách khác nhé.”

Cha mẹ cũng chính là tấm gương quan trọng. Nếu trẻ thường xuyên nhìn thấy cha mẹ đọc sách, tìm hiểu điều mới, đặt câu hỏi và vui vẻ học hỏi, trẻ sẽ hiểu rằng học tập không phải là một nhiệm vụ chỉ dành cho trẻ em.

Hãy tạo cho con một môi trường mà ở đó con được hỏi, được thử, được sai và được khám phá. Đừng vội đưa ra câu trả lời cho mọi câu hỏi; đôi khi hãy hỏi lại: “Con nghĩ sao?” để trẻ có cơ hội tự suy nghĩ.

Dạy trẻ yêu việc học không phải là bắt con học nhiều hơn, mà là giúp con muốn biết nhiều hơn.

Bởi kiến thức có thể thay đổi theo thời gian, nhưng sự tò mò, khả năng tự học và niềm vui khám phá sẽ trở thành hành trang theo con suốt cuộ