Lưu trữ danh mục: Chọn đồ chơi an toàn

Chọn đồ chơi an toàn

Biến một món đồ chơi thành một câu chuyện

Đăng vào bởi Admin
13
Th9

Biến một món đồ chơi thành một câu chuyện

Một chiếc ô tô chỉ là chiếc ô tô?

Không nhất thiết.

Hôm nay, nó có thể là chiếc xe đang trên đường về nhà.

Ngày mai, nó trở thành xe cứu hộ đi tìm một người bạn.

Ngày khác, nó vượt qua cây cầu, lạc vào khu rừng rồi bắt đầu một cuộc phiêu lưu.

Món đồ chơi vẫn vậy.

Nhưng câu chuyện của trẻ có thể thay đổi mỗi ngày.

Và chính từ những câu chuyện ấy, trẻ có thêm cơ hội để tưởng tượng, tìm từ, tạo câu và diễn đạt suy nghĩ của mình.

1. Bắt đầu bằng một nhân vật

Không cần chuẩn bị cả một thế giới đồ chơi.

Chỉ cần một chú gấu.

Ba mẹ có thể hỏi:

“Hôm nay bạn gấu muốn đi đâu nhỉ?”

Con:

“Đi công viên.”

Ba mẹ:

“Bạn gấu đến công viên bằng cách nào?”

Con:

“Đi xe.”

Vậy là câu chuyện bắt đầu.

Từ một món đồ chơi, trẻ đã tạo ra:

Nhân vật → Địa điểm → Hành động.

2. Thêm một vấn đề nhỏ

Câu chuyện trở nên thú vị hơn khi có điều gì đó xảy ra.

“Ôi, chiếc xe của bạn gấu bị hỏng rồi. Bây giờ phải làm sao?”

Trẻ có thể nói:

“Sửa xe.”

“Gọi bạn thỏ.”

“Đi bộ.”

“Lấy xe khác.”

Một tình huống nhỏ tạo ra rất nhiều cơ hội để trẻ:

Suy nghĩ → Tìm giải pháp → Diễn đạt bằng lời.

Lúc này, Ngôn ngữ và Tư duy đang cùng xuất hiện trong một cuộc chơi.

3. Để trẻ quyết định chuyện gì xảy ra tiếp theo

Đừng kể toàn bộ câu chuyện thay con.

Hãy dừng lại ở những điểm thú vị và hỏi:

“Rồi chuyện gì xảy ra tiếp theo?”

“Theo con, bạn ấy sẽ làm gì?”

“Bạn ấy sẽ gặp ai?”

“Con muốn câu chuyện kết thúc thế nào?”

Ba mẹ tạo điểm bắt đầu.

Nhưng hãy để trẻ được trở thành người viết tiếp câu chuyện.

4. Thêm đồ vật khi câu chuyện cần

Chiếc xe cần đi qua sông?

Dùng vài khối để xây cầu.

Bạn gấu cần một ngôi nhà?

Lấy khối xếp hình để xây.

Nhân vật cần ăn?

Một vài món đồ chơi nhà bếp có thể xuất hiện.

Từng món đồ mới không chỉ làm cuộc chơi phong phú hơn.

Nó còn mở thêm những nhóm từ mới:

Cầu – sông – vượt qua – cao – thấp.

Nhà – cửa – mái – bên trong – bên ngoài.

Nấu – ăn – đói – ngon – nóng – nguội.

Câu chuyện càng phát triển, thế giới ngôn ngữ càng được mở rộng.

5. Hãy đưa cảm xúc vào câu chuyện

Đừng chỉ hỏi:

“Bạn gấu đang làm gì?”

Hãy thử:

“Bạn gấu bị lạc rồi. Theo con, bạn ấy cảm thấy thế nào?”

“Điều gì sẽ giúp bạn ấy bớt sợ?”

“Khi tìm thấy mẹ, bạn ấy sẽ cảm thấy ra sao?”

Trẻ bắt đầu gặp những từ:

Vui.
Buồn.
Sợ.
Lo lắng.
Bất ngờ.
Yên tâm.

Một câu chuyện lúc này không chỉ hỗ trợ Ngôn ngữ và Sáng tạo, mà còn chạm đến Kỹ năng Cảm xúc.

6. Một món đồ chơi có thể có hàng chục câu chuyện

Một chú khủng long có thể:

Hôm nay đi tìm thức ăn.

Ngày mai bị lạc.

Ngày khác trở thành bác sĩ.

Cuối tuần lại bay lên Mặt Trăng.

Đừng giới hạn trẻ bởi:

“Khủng long đâu có làm như vậy.”

Nếu đang chơi tưởng tượng và tình huống an toàn, chính những điều “không có thật” ấy có thể mở ra một thế giới sáng tạo rất lớn.

Ba mẹ không cần kể chuyện thật hay

Chỉ cần nhớ một công thức đơn giản:

Nhân vật → Đi đâu? → Chuyện gì xảy ra? → Làm thế nào? → Cảm thấy gì? → Kết thúc ra sao?

Ví dụ:

“Bạn thỏ muốn đi thăm bà.”

↓

“Nhưng cây cầu bị hỏng.”

↓

“Bạn ấy sẽ làm gì?”

↓

“Bạn gấu đến giúp.”

↓

“Hai bạn cùng xây lại cây cầu.”

↓

“Cuối cùng bạn thỏ đến được nhà bà.”

Chỉ vài món đồ chơi.

Nhưng trẻ đã có một câu chuyện với:

Nhân vật – địa điểm – vấn đề – giải pháp – cảm xúc – kết thúc.

Và đừng quá quan tâm câu chuyện có “đúng” hay không

Có thể câu chuyện của trẻ thiếu logic.

Có thể đang đi sở thú bỗng xuất hiện tàu vũ trụ.

Có thể chú cá biết lái ô tô.

Không sao.

Trong giờ chơi tưởng tượng, điều quan trọng không phải trẻ tạo ra một câu chuyện hoàn hảo.

Điều đáng quý là con đang học cách:

Có một ý tưởng.
Tìm từ cho ý tưởng ấy.
Kết nối các sự kiện.
Và kể cho người khác hiểu thế giới mình đang tưởng tượng.

BBF nhìn một món đồ chơi không chỉ bằng câu hỏi: “Trẻ có thể làm gì với nó?”

Mà còn muốn hỏi:

“Trẻ có thể kể được bao nhiêu câu chuyện từ món đồ này?”

Bởi một món đồ chơi có thể chỉ có một hình dáng.

Nhưng trong trí tưởng tượng của trẻ, nó có thể có hàng trăm cuộc đời.

Hôm nay là một chiếc xe.

Ngày mai là chiếc xe cứu hộ.

Ngày kia là con tàu khám phá hành tinh mới.

Và mỗi lần câu chuyện thay đổi, trẻ lại có thêm một cơ hội để:

Nghĩ nhiều hơn – tưởng tượng xa hơn – và dùng ngôn ngữ để đưa thế giới trong đầu mình ra bên ngoài.

Đó là lúc món đồ chơi không còn chỉ để chơi.

Nó trở thành điểm bắt đầu của một câu chuyện do chính trẻ tạo nên.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Chọn đồ chơi an toàn

Học từ mới qua đồ vật và trải nghiệm thật

Đăng vào bởi Admin
13
Th9

Học từ mới qua đồ vật và trải nghiệm thật

Trẻ có thể nghe từ:

“Quả cam.”

Nhưng khi được nhìn quả cam, cầm trên tay, ngửi mùi, bóc vỏ, nhìn từng múi và nếm vị chua ngọt…

Hai chữ “quả cam” không còn chỉ là một âm thanh.

Nó gắn với một trải nghiệm.

Đó là một cách rất tự nhiên để trẻ làm quen và hiểu từ mới:

Cho từ ngữ gắn với thế giới thật của con.

1. Trẻ không chỉ cần nghe tên – trẻ cần hiểu ý nghĩa

Ba mẹ chỉ vào chiếc lá:

“Đây là chiếc lá.”

Nhưng chúng ta có thể đi xa hơn:

“Lá màu xanh.”

“Chiếc lá này mềm.”

“Lá khô này giòn.”

“Gió thổi làm lá bay.”

Từ một đồ vật, trẻ có thể tiếp xúc với:

Tên gọi – màu sắc – đặc điểm – hành động – trạng thái.

Vốn từ vì thế không chỉ tăng về số lượng.

Nó dần trở nên phong phú hơn về ý nghĩa.

2. Hãy đưa từ mới vào những việc trẻ đang làm

Không nhất thiết phải có một “giờ học từ vựng”.

Khi tắm:

Nước ấm – nước lạnh – nổi – chìm – đầy – vơi.

Khi nấu ăn:

Cắt – trộn – khuấy – mềm – cứng – thơm.

Khi đi công viên:

Cao – thấp – xa – gần – chạy – leo – trượt.

Khi chơi:

Trên – dưới – bên cạnh – bên trong – phía sau.

Ngôn ngữ có mặt trong gần như mọi hoạt động của trẻ.

Ba mẹ chỉ cần gọi tên thế giới khi cùng con trải nghiệm nó.

3. Đồ chơi cũng có thể trở thành cầu nối

Một chiếc xe đồ chơi không chỉ dạy từ:

“Xe.”

Nó có thể mở ra:

Bánh xe.
Cửa xe.
Nhanh.
Chậm.
Tiến lên.
Lùi lại.
Dừng lại.
Qua cầu.
Vào gara.

Một bộ động vật không chỉ là:

“Voi – hổ – sư tử.”

Ba mẹ có thể thêm:

“Con voi rất lớn.”

“Chú khỉ đang trèo.”

“Sư tử đang nằm dưới cây.”

Một món đồ chơi có thể trở thành một thế giới từ vựng nhỏ.

4. Đừng chỉ dạy danh từ

Khi dạy từ mới, người lớn thường tập trung vào:

“Đây là gì?”

Nhưng trẻ còn cần rất nhiều loại từ khác.

Không chỉ:

“Quả bóng.”

Mà còn:

Lăn – ném – bắt – tròn – mềm – nhanh – xa – gần.

Không chỉ:

“Con mèo.”

Mà còn:

Đi – chạy – ngủ – đói – mềm – nhỏ – bên dưới – phía sau.

Ngôn ngữ phong phú không chỉ là biết nhiều tên gọi.

Mà là có nhiều cách để mô tả và diễn đạt thế giới.

5. Hãy để trẻ sử dụng từ mới

Nghe một từ là bước đầu.

Hiểu từ là bước tiếp theo.

Và khi trẻ bắt đầu sử dụng từ ấy trong tình huống phù hợp, từ mới dần trở thành một phần trong ngôn ngữ của con.

Ví dụ, hôm nay ba mẹ nói:

“Chiếc khăn này ướt.”

Ngày khác, trẻ chạm vào áo và nói:

“Áo con ướt rồi.”

Đó là một khoảnh khắc rất đáng quý.

Con không chỉ nhớ một âm thanh.

Con đã bắt đầu kết nối từ với ý nghĩa và sử dụng nó trong hoàn cảnh mới.

6. Một từ có thể được gặp lại trong nhiều trải nghiệm

Từ “nặng” có thể xuất hiện khi:

Con bê hộp đồ chơi.

Cầm một quả dưa.

Xách chiếc túi.

So sánh hai vật.

Từ “trơn” có thể xuất hiện khi:

Chạm vào bề mặt.

Chơi với nước.

Quan sát đồ vật trượt xuống.

Khi một từ được gặp lại trong những bối cảnh khác nhau, trẻ có thêm cơ hội hiểu nó sâu hơn.

Không cần biến mọi trải nghiệm thành một bài kiểm tra

Đừng liên tục:

“Cái này gọi là gì?”

“Mẹ vừa dạy con rồi mà?”

“Nói lại xem nào.”

Thay vào đó, hãy trò chuyện tự nhiên:

“Ồ, viên đá này nặng thật.”

“Chiếc lá này mềm quá.”

“Nước đang chảy rất nhanh.”

Trẻ vẫn đang tiếp xúc với ngôn ngữ.

Nhưng trong một không khí nhẹ nhàng hơn.

BBF tin rằng từ mới không chỉ nằm trong sách

Từ mới nằm trong:

Căn bếp.
Phòng tắm.
Công viên.
Bữa ăn.
Chuyến đi.
Cuốn sách.
Món đồ chơi.
Và những cuộc trò chuyện hằng ngày.

Hành trình có thể rất đơn giản:

Nhìn thấy → Chạm vào → Trải nghiệm → Nghe từ → Hiểu nghĩa → Gặp lại → Tự sử dụng.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi:

“Hôm nay con học được bao nhiêu từ mới?”

Hãy thử hỏi:

“Hôm nay con đã được trải nghiệm thêm điều gì?”

Bởi với trẻ nhỏ, thế giới xung quanh chính là một kho từ vựng khổng lồ.

Mỗi đồ vật là một cơ hội.

Mỗi trải nghiệm là một câu chuyện.

Và mỗi cuộc trò chuyện cùng ba mẹ có thể giúp con gọi tên thêm một phần của thế giới.

Khi trẻ được chạm vào cuộc sống, ngôn ngữ cũng dần trở nên sống động trong con.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Chọn đồ chơi an toàn

Đừng trả lời thay con quá nhanh

Đăng vào bởi Admin
13
Th9

Đừng trả lời thay con quá nhanh

Có người hỏi:

“Con tên gì?”

Trẻ im lặng vài giây.

Ba mẹ lập tức:

“Con tên Minh.”

Người khác hỏi:

“Con muốn uống gì?”

Con còn đang suy nghĩ.

Ba mẹ đã nói:

“Cho cháu nước cam.”

Những tình huống ấy rất quen thuộc.

Người lớn trả lời thay vì muốn giúp con.

Nhưng đôi khi, điều trẻ cần không phải là một người nói hộ.

Mà là thêm một chút thời gian để tự tìm ra lời của mình.

Trẻ cần thời gian để tạo ra một câu trả lời

Khi nghe một câu hỏi, trẻ có thể cần:

Nghe → Hiểu → Suy nghĩ → Tìm từ → Sắp xếp câu → Nói.

Người lớn có thể thực hiện quá trình này rất nhanh.

Nhưng với trẻ nhỏ, vài giây im lặng không có nghĩa là con không biết.

Có thể con chỉ đang chuẩn bị để nói.

Nếu ba mẹ trả lời ngay, quá trình ấy bị dừng lại.

Hãy thử chờ thêm một chút

Người khác hỏi:

“Hôm nay con chơi gì?”

Đừng vội:

“Hôm nay cháu chơi xếp hình.”

Hãy nhìn con.

Mỉm cười.

Chờ.

Nếu con vẫn chưa biết nói thế nào, ba mẹ có thể gợi ý:

“Con nhớ lúc nãy mình chơi với những khối gì không?”

Đó là hỗ trợ con trả lời, thay vì trả lời thay con.

Khi con nói chưa trọn câu, đừng vội hoàn thành hộ

Con:

“Con muốn cái…”

Ba mẹ:

“Cái xe đúng không?”

Có thể đúng.

Nhưng cũng có thể con đang muốn nói một điều khác.

Hãy thử:

“Ừ, con muốn cái gì?”

Và chờ con hoàn thành.

Khoảng trống nhỏ ấy chính là nơi trẻ tập:

Tìm từ.
Tạo câu.
Diễn đạt nhu cầu.
Và tự tin nói ra lựa chọn của mình.

Đừng biến sự nhanh nhẹn của người lớn thành sự im lặng của trẻ

Nếu mỗi lần trẻ chậm một chút đều có người nói hộ, trẻ có thể có ít cơ hội hơn để tự giao tiếp.

Trong khi cuộc sống sẽ có rất nhiều lúc con cần tự nói:

“Con muốn…”

“Con không thích…”

“Con cần giúp đỡ.”

“Con nghĩ…”

“Con không đồng ý.”

“Đây là ý kiến của con.”

Kỹ năng Ngôn ngữ không chỉ để trẻ nói hay.

Nó còn giúp trẻ thể hiện chính mình.

Khi nào ba mẹ nên hỗ trợ?

Chờ không có nghĩa là để con loay hoay mãi.

Nếu trẻ thật sự khó khăn, ba mẹ có thể giảm độ khó.

Thay vì hỏi:

“Con muốn chơi gì?”

Có thể hỏi:

“Con muốn chơi ô tô hay xếp hình?”

Thay vì trả lời hộ:

“Con đang buồn.”

Có thể gợi mở:

“Con đang cảm thấy buồn hay tức giận?”

Ba mẹ vẫn ở đó.

Nhưng thay vì lấy mất lượt nói của con, chúng ta đang trao cho con một chiếc cầu để tự bước qua.

Và hãy tôn trọng khi con chưa muốn trả lời

Không phải mọi sự im lặng đều cần được lấp đầy.

Trẻ có thể đang ngại.

Chưa sẵn sàng.

Không muốn nói với người lạ.

Hoặc đơn giản là chưa muốn trả lời lúc ấy.

Đừng ép:

“Cô hỏi thì phải trả lời chứ!”

Ba mẹ có thể cho con thêm thời gian và làm mẫu cách giao tiếp phù hợp.

Mục tiêu không phải tạo ra một đứa trẻ luôn phải nói.

Mà là giúp con có khả năng nói khi con có điều muốn diễn đạt.

BBF muốn ba mẹ nhớ một nguyên tắc nhỏ

Khi con được hỏi một câu:

Đừng nhìn người hỏi trước. Hãy nhìn con trước.

Cho con biết:

“Đây là lượt của con.”

Rồi chờ.

Nếu cần, gợi ý.

Nếu con vẫn cần giúp, hãy hỗ trợ.

Một thay đổi rất nhỏ:

Hỏi → Chờ → Gợi mở → Con trả lời → Ba mẹ mở rộng.

Thay vì:

Hỏi → Ba mẹ trả lời thay.

Bởi mỗi lần trẻ tự nói:

“Con muốn…”

“Con nghĩ…”

“Theo con…”

là mỗi lần con đang xây dựng thêm một chút khả năng sử dụng tiếng nói của chính mình.

Và có lẽ một trong những món quà đẹp nhất người lớn có thể trao cho trẻ không phải là:

Nói thay con thật giỏi.

Mà là:

Kiên nhẫn chờ để con học cách tự nói lên điều mình nghĩ.

Hôm nay chỉ là:

“Con muốn chiếc xe màu đỏ.”

Nhưng từ những câu nói nhỏ ấy, một ngày con sẽ đủ tự tin để nói với thế giới:

“Đây là suy nghĩ của con.”

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Chọn đồ chơi an toàn

Khi con kể một câu chuyện chưa hoàn chỉnh

Đăng vào bởi Admin
13
Th9

Khi con kể một câu chuyện chưa hoàn chỉnh

“Mẹ ơi… hôm nay bạn… cái xe… rồi con chạy… xong cô…”

Câu chuyện của trẻ đôi khi:

Thiếu đầu.

Thiếu cuối.

Nhân vật xuất hiện bất ngờ.

Sự việc nhảy từ chỗ này sang chỗ khác.

Người lớn nghe mãi vẫn chưa hiểu:

“Rốt cuộc con đang kể chuyện gì?”

Nhưng đừng quá vội sửa.

Một câu chuyện chưa hoàn chỉnh vẫn là một bước rất đẹp của Ngôn ngữ.

Bởi trong đầu trẻ có thể có rất nhiều điều muốn nói.

Điều con đang học là làm thế nào biến những điều ấy thành lời để người khác hiểu.

1. Kể chuyện khó hơn việc biết nhiều từ

Trẻ có thể biết:

Xe.
Bạn.
Trường.
Ngã.
Khóc.

Nhưng để kể:

“Hôm nay ở trường, bạn đang chạy theo chiếc xe thì bị ngã nên bạn khóc.”

trẻ phải làm nhiều việc cùng lúc.

Nhớ lại sự việc.

Chọn điều quan trọng.

Sắp xếp thứ tự.

Tìm từ.

Ghép câu.

Giữ mạch câu chuyện.

Và quan sát xem người nghe có hiểu không.

Vì vậy, một câu chuyện lộn xộn không nhất thiết có nghĩa trẻ “không biết kể”.

Có thể con đang tập tổ chức suy nghĩ bằng ngôn ngữ.

2. Đừng cắt ngang để sửa từng câu

Con nói:

“Hôm qua con đi công viên ngày mai…”

Ba mẹ có thể muốn sửa ngay:

“Không, phải nói hôm qua chứ không phải ngày mai.”

Nhưng nếu cứ vài giây lại bị ngắt, trẻ có thể quên mất điều mình đang muốn kể.

Hãy ưu tiên:

Nghe câu chuyện trước – chỉnh và mở rộng sau.

Mục tiêu đầu tiên là để trẻ cảm nhận:

“Điều con muốn nói đáng được lắng nghe.”

3. Giúp con bằng những câu hỏi nhỏ

Nếu câu chuyện bị đứt đoạn, đừng kể thay.

Hãy tạo những “chiếc cầu”:

“Chuyện xảy ra ở đâu?”

“Lúc đó có ai ở cùng con?”

“Rồi chuyện gì xảy ra tiếp theo?”

“Sau đó con làm gì?”

“Cuối cùng thế nào?”

Những câu hỏi này giúp trẻ dần nhận ra một câu chuyện thường có:

Ai? → Ở đâu? → Chuyện gì xảy ra? → Tiếp theo? → Kết thúc thế nào?

4. Đừng biến mọi chi tiết sai thành điều quan trọng nhất

Trẻ kể con cá “bay lên trời”.

Một chú gấu “lái xe đến Mặt Trăng”.

Hay câu chuyện hôm qua được thêm một con khủng long mà ba mẹ biết chắc không hề có.

Trước khi sửa, hãy xem trẻ đang:

Kể lại một sự kiện thật hay sáng tạo một câu chuyện tưởng tượng.

Hai việc này có mục tiêu khác nhau.

Nếu đang tưởng tượng, hãy để trí tưởng tượng được tiếp tục.

Nếu đang kể một sự việc thật, ba mẹ có thể nhẹ nhàng giúp con sắp xếp lại.

5. Hãy mở rộng câu nói của trẻ

Con nói:

“Gấu đi rừng.”

Ba mẹ có thể đáp:

“Bạn gấu đi vào khu rừng để tìm bạn thỏ.”

Con nói:

“Rồi mưa.”

Ba mẹ tiếp:

“Sau đó trời bắt đầu mưa nên hai bạn tìm một chỗ trú.”

Ba mẹ không cần yêu cầu trẻ nhắc lại từng câu.

Chỉ cần cho con nghe một phiên bản đầy đủ và mạch lạc hơn từ chính ý tưởng của mình.

6. Hãy để trẻ kể lại bằng đồ chơi

Nếu trẻ khó kể chỉ bằng lời, hãy dùng:

Nhân vật.
Thú đồ chơi.
Ô tô.
Khối xây dựng.
Tranh ảnh.

Con có thể vừa di chuyển nhân vật vừa kể:

“Bạn này đi đây… rồi gặp bạn này…”

Đồ chơi lúc ấy trở thành những điểm tựa giúp trẻ sắp xếp câu chuyện.

Đừng hỏi: “Sao con kể chẳng hiểu gì?”

Hãy thử:

“Ba mẹ đang nghe đây. Con kể tiếp nhé.”

Một câu nói nhỏ nhưng mang lại cho trẻ cảm giác:

Tiếng nói của con có giá trị.

BBF tin rằng hành trình kể chuyện có thể đi từ:

Một từ
↓
Một cụm từ
↓
Một câu
↓
Hai sự việc nối nhau
↓
Câu chuyện có trình tự
↓
Câu chuyện có nhân vật – sự kiện – kết thúc
↓
Tự kể và diễn đạt suy nghĩ.

Không cần vội.

Hôm nay câu chuyện của con có thể chỉ là:

“Gấu… xe… ngã… rồi mẹ…”

Nhưng nếu được lắng nghe, được hỏi đúng lúc và được trao nhiều cơ hội kể chuyện, ngày mai con có thể nói:

“Bạn gấu đang lái xe thì gặp một cây cầu bị hỏng. Bạn ấy phải tìm cách đi sang bên kia…”

Từng câu chuyện sẽ dài hơn.

Từng ý tưởng sẽ rõ hơn.

Và từng chút một, trẻ học được một khả năng vô cùng quan trọng:

Biến những điều đang ở trong đầu mình thành lời để một người khác có thể hiểu.

Vì vậy, khi con kể một câu chuyện chưa hoàn chỉnh, đừng vội hoàn chỉnh nó thay con.

Hãy lắng nghe phần con đã nói – rồi giúp con tìm ra phần tiếp theo.

Bởi đôi khi, điều trẻ cần nhất không phải một người sửa câu chuyện.

Mà là một người đủ kiên nhẫn để nghe con kể đến hết.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Chọn đồ chơi an toàn

Trò chơi đóng vai giúp vốn từ phát triển thế nào?

Đăng vào bởi Admin
13
Th9

Trò chơi đóng vai giúp vốn từ phát triển thế nào?

Một ngày, trẻ là bác sĩ.

Ngày khác, con trở thành đầu bếp.

Rồi người bán hàng, cô giáo, lính cứu hỏa hay người chăm sóc thú cưng.

Mỗi vai chơi mở ra một thế giới khác nhau.

Và mỗi thế giới ấy lại mang theo những từ ngữ khác nhau.

Đó là lý do chơi đóng vai có thể trở thành một môi trường rất tự nhiên để trẻ mở rộng vốn từ.

1. Mỗi vai chơi mang theo một “kho từ” riêng

Khi chơi bác sĩ, trẻ có thể gặp:

Ống nghe – nhiệt độ – bệnh nhân – thuốc – đau – khám – khỏe.

Khi chơi nhà hàng:

Thực đơn – món ăn – gọi món – nấu – phục vụ – thanh toán.

Khi chơi xây dựng:

Công trình – xe tải – nâng – đào – xây – cao – thấp.

Trẻ không học những từ ấy như một danh sách phải ghi nhớ.

Con gặp chúng trong một tình huống có ý nghĩa.

2. Trẻ không chỉ học danh từ

Khi nói đến vốn từ, chúng ta thường nghĩ đến việc trẻ biết gọi tên nhiều đồ vật.

Nhưng ngôn ngữ phong phú hơn rất nhiều.

Trong trò chơi, trẻ có thể gặp:

Danh từ: bác sĩ, bệnh viện, xe cứu thương.

Động từ: khám, chạy, nấu, cắt, xây.

Tính từ: nóng, lạnh, nhanh, chậm, lớn, nhỏ.

Từ chỉ vị trí: trên, dưới, trong, ngoài, bên cạnh.

Từ chỉ cảm xúc: vui, buồn, sợ, lo lắng.

Một cuộc chơi có thể mở ra rất nhiều lớp ngôn ngữ.

3. Từ mới được đặt vào câu

Biết từ “bệnh nhân” là một chuyện.

Biết nói:

“Bệnh nhân đang chờ bác sĩ khám.”

lại là một bước khác.

Chơi đóng vai tạo ra lý do để trẻ kết hợp các từ thành câu:

“Con đang nấu súp.”

“Khách hàng muốn mua bánh.”

“Bạn gấu bị đau chân nên cần bác sĩ.”

Từ đơn lẻ bắt đầu trở thành ngôn ngữ để diễn đạt ý nghĩa.

4. Một từ có thể được lặp lại mà không nhàm chán

Trong trò chơi bán hàng, trẻ có thể sử dụng từ “mua” rất nhiều lần:

“Mẹ mua gì?”

“Con muốn mua táo.”

“Bạn thỏ đến mua bánh.”

Sự lặp lại xuất hiện tự nhiên vì nó phục vụ cuộc chơi.

Đây là điểm rất khác với việc yêu cầu:

“Con nói lại từ này năm lần nhé.”

Trẻ lặp lại bởi vì con cần từ đó để tiếp tục câu chuyện.

5. Trẻ học cách dùng từ theo tình huống

Ngôn ngữ không chỉ là biết một từ có nghĩa gì.

Trẻ còn cần học:

Khi nào dùng?
Nói với ai?
Nói như thế nào?

Khi đóng vai cửa hàng:

“Chào cô, cô muốn mua gì ạ?”

Khi làm bác sĩ:

“Bạn đau ở đâu?”

Khi chơi nhà hàng:

“Món của bạn đây.”

Trẻ đang học ngôn ngữ trong mối quan hệ xã hội cụ thể.

Vì vậy, chơi đóng vai có thể kết nối rất đẹp giữa Kỹ năng Ngôn ngữ và Kỹ năng Xã hội.

6. Ba mẹ có thể “gieo” từ mới vào cuộc chơi

Nếu con đang chơi bác sĩ và chỉ nói:

“Gấu đau.”

Ba mẹ có thể mở rộng:

“Bạn gấu bị đau chân. Bác sĩ sẽ kiểm tra cho bệnh nhân nhé.”

Không cần yêu cầu:

“Con nói lại: bệnh nhân.”

Hãy tiếp tục chơi.

Một lúc sau, ba mẹ có thể hỏi:

“Bệnh nhân tiếp theo là ai nhỉ?”

Từ mới được đưa vào câu chuyện một cách tự nhiên.

Đừng giành vai đạo diễn của con

Ba mẹ có thể thêm từ mới.

Gợi ý câu chuyện.

Đóng một nhân vật.

Nhưng đừng biến trò chơi thành:

“Con phải nói câu này.”

“Không, bác sĩ phải làm như thế này.”

Nếu mọi thứ đều được người lớn quyết định, trẻ sẽ ít có cơ hội tự lựa chọn từ và tạo câu chuyện.

Hãy để con dẫn dắt.

Ba mẹ chỉ cần đi cùng và làm giàu thêm ngôn ngữ.

BBF nhìn một bộ đồ chơi đóng vai theo cách khác

Không chỉ hỏi:

“Bộ này có bao nhiêu chi tiết?”

Mà còn có thể hỏi:

“Nó mở ra bao nhiêu tình huống giao tiếp?”

“Trẻ có thể học những nhóm từ nào?”

“Con có thể tạo bao nhiêu câu chuyện?”

“Món đồ này có khiến trẻ muốn nói chuyện với người khác không?”

Bởi giá trị phát triển không chỉ nằm ở số món trong hộp.

Nó còn nằm ở số cuộc trò chuyện mà chiếc hộp ấy có thể mở ra.

Hành trình có thể bắt đầu rất đơn giản:

Nhìn thấy → Nghe từ → Hiểu nghĩa → Dùng từ → Ghép câu → Hội thoại → Kể chuyện.

Hôm nay, con chỉ cầm chiếc ống nghe và nói:

“Bác sĩ.”

Một thời gian sau:

“Bác sĩ đang khám cho bạn gấu vì bạn ấy bị đau bụng.”

Đó không chỉ là một câu dài hơn.

Đó là dấu hiệu trẻ đang từng bước có thêm công cụ để diễn đạt thế giới trong suy nghĩ của mình.

Và đó chính là một phần rất đẹp của hành trình phát triển Kỹ năng Ngôn ngữ.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Chọn đồ chơi an toàn

Đọc sách và chơi – cách kết hợp hiệu quả

Đăng vào bởi Admin
13
Th9

Đọc sách và chơi – cách kết hợp hiệu quả

Đọc sách cho trẻ rất tốt.

Chơi cũng rất quan trọng.

Nhưng điều thú vị hơn xảy ra khi chúng ta kết nối hai hoạt động ấy với nhau.

Một câu chuyện trong sách có thể bước ra ngoài trang giấy.

Một nhân vật có thể trở thành món đồ chơi trên tay trẻ.

Một tình tiết có thể biến thành trò chơi.

Và những từ trẻ vừa nghe có cơ hội được sử dụng trong một trải nghiệm thật.

Đừng để câu chuyện kết thúc khi cuốn sách đóng lại

Hôm nay ba mẹ đọc câu chuyện về một chú gấu đi tìm nhà.

Sau khi đọc xong, hãy lấy vài khối xếp hình và nói:

“Chúng mình xây nhà cho bạn gấu nhé?”

Trẻ bắt đầu xây.

Ba mẹ có thể hỏi:

“Nhà của bạn gấu cần gì?”

“Cửa ở đâu?”

“Bạn gấu sẽ ngủ chỗ nào?”

Từ một câu chuyện, trẻ chuyển sang:

Nghe → Nhớ → Tưởng tượng → Chơi → Nói.

1. Chọn một chi tiết trong sách để chơi lại

Không cần tái hiện toàn bộ câu chuyện.

Chỉ cần chọn một chi tiết trẻ thích.

Sách có ô tô?

Hãy tạo đường đua.

Có động vật?

Hãy xây sở thú.

Có cửa hàng?

Hãy chơi bán hàng.

Có nhân vật đi tìm kho báu?

Hãy giấu một món đồ và tạo cuộc tìm kiếm nhỏ.

Điều quan trọng là tạo ra cây cầu giữa câu chuyện và cuộc chơi.

2. Dùng đồ chơi để kể lại câu chuyện

Sau khi đọc, hãy đưa cho trẻ các nhân vật hoặc vật liệu phù hợp và hỏi:

“Con có muốn kể lại câu chuyện không?”

Không cần trẻ kể giống hệt sách.

Con có thể quên.

Thay đổi.

Thêm nhân vật.

Hay tạo ra một kết thúc hoàn toàn khác.

Điều đó không làm cuộc chơi “sai”.

Ngược lại, trẻ đang sử dụng ngôn ngữ để tái tạo câu chuyện theo cách của mình.

3. Hãy để trẻ thay đổi câu chuyện

Ba mẹ có thể hỏi:

“Nếu chú thỏ không đi vào rừng thì sao?”

“Nếu hôm nay khủng long trở thành bác sĩ thì chuyện gì xảy ra?”

“Nếu con là nhân vật này, con sẽ làm gì?”

Từ đây, trẻ không chỉ nhớ nội dung.

Con bắt đầu tưởng tượng, dự đoán và diễn đạt ý tưởng.

Đây là nơi Kỹ năng Ngôn ngữ – Tư duy – Sáng tạo gặp nhau.

4. Đưa những từ mới vào cuộc chơi

Nếu trong sách xuất hiện từ:

“Cây cầu.”

Khi chơi, ba mẹ có thể nói:

“Chiếc xe đang đi qua cây cầu.”

Nếu trẻ vừa nghe từ:

“Khổng lồ.”

Hãy thử:

“Con có thể xây một tòa tháp khổng lồ không?”

Từ ngữ lúc này không chỉ được nghe trong sách.

Nó được gặp lại trong một bối cảnh khác.

Trẻ có thêm cơ hội hiểu và sử dụng từ theo cách tự nhiên.

5. Để con trở thành người kể chuyện

Đây là bước rất đẹp.

Ba mẹ đặt các nhân vật trước mặt và nói:

“Hôm nay con kể chuyện cho ba mẹ nghe nhé.”

Có thể câu chuyện của con rất ngắn.

Có thể chẳng theo trình tự người lớn mong đợi.

Không sao.

Hãy lắng nghe.

Thỉnh thoảng hỏi:

“Rồi chuyện gì xảy ra tiếp theo?”

“Bạn ấy cảm thấy thế nào?”

“Cuối cùng các bạn đi đâu?”

Từ người nghe, trẻ dần trở thành người kể.

Một cuốn sách có thể tạo ra nhiều ngày chơi

Ngày đầu:

Đọc câu chuyện.

Ngày thứ hai:

Xây bối cảnh.

Ngày thứ ba:

Đóng vai nhân vật.

Ngày thứ tư:

Kể lại câu chuyện.

Ngày thứ năm:

Tạo một kết thúc mới.

Như vậy, giá trị của một cuốn sách không nhất thiết kết thúc sau 10 phút đọc.

Nó có thể trở thành một chuỗi trải nghiệm.

Ba mẹ không cần biến mọi cuốn sách thành bài học

Có những hôm, chỉ cần ôm con và đọc.

Không câu hỏi.

Không thử thách.

Không hoạt động tiếp theo.

Điều đó cũng rất giá trị.

Hãy kết hợp đọc và chơi khi trẻ hứng thú, thay vì biến mỗi câu chuyện thành một nhiệm vụ phải hoàn thành.

BBF gợi ý một công thức rất đơn giản:

Đọc → Trò chuyện → Chơi lại → Biến đổi → Kể lại.

Một câu chuyện đi vào tai trẻ.

Qua trí tưởng tượng.

Xuống đôi bàn tay.

Rồi quay trở lại bằng chính lời nói của con.

Đó chính là lúc việc đọc không còn chỉ là:

Ba mẹ đọc – trẻ nghe.

Mà trở thành:

Ba mẹ và con cùng bước vào câu chuyện.

BBF tin rằng sách trao cho trẻ những câu chuyện để khám phá.

Đồ chơi trao cho trẻ một thế giới để trải nghiệm.

Và khi hai điều ấy gặp nhau, trẻ có thêm cơ hội để:

Nghe.
Hiểu.
Nói.
Tưởng tượng.
Đặt câu hỏi.
Kể chuyện.
Và kết nối với ba mẹ.

Vì vậy, lần tới khi đóng một cuốn sách lại, đừng vội nghĩ câu chuyện đã kết thúc.

Hãy nhìn những món đồ chơi bên cạnh và hỏi:

“Bây giờ, chúng mình có muốn chơi tiếp câu chuyện này không?”

Có thể chính lúc ấy, câu chuyện thật sự mới bắt đầu.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Chọn đồ chơi an toàn

5 câu hỏi giúp trẻ nói nhiều hơn khi chơi

Đăng vào bởi Admin
13
Th9

5 câu hỏi giúp trẻ nói nhiều hơn khi chơi

Ba mẹ muốn con nói nhiều hơn khi chơi?

Đừng bắt đầu bằng:

“Nói đi con.”

Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi khiến trẻ có điều muốn nói.

Bởi ngôn ngữ phát triển tự nhiên hơn khi trẻ được nói về điều con đang nhìn thấy, đang làm và đang tưởng tượng.

Dưới đây là 5 câu hỏi ba mẹ có thể sử dụng ngay trong giờ chơi.

1. “Con đang làm gì vậy?”

Một câu hỏi rất đơn giản nhưng mở ra cơ hội để trẻ mô tả hành động của mình.

Con có thể trả lời:

“Con xây nhà.”

Ba mẹ đừng dừng lại ở đó.

Có thể mở rộng:

“Ồ, con đang xây một ngôi nhà. Ngôi nhà này dành cho ai vậy?”

Từ một câu trả lời hai, ba từ, cuộc trò chuyện bắt đầu dài hơn.

2. “Theo con, chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?”

Câu hỏi này đặc biệt phù hợp khi trẻ chơi xếp hình, đường đua, nguyên nhân – kết quả hoặc kể chuyện.

“Nếu con đặt thêm khối lên trên, chuyện gì sẽ xảy ra?”

“Bạn thỏ đi vào khu rừng rồi. Theo con, tiếp theo bạn ấy sẽ gặp ai?”

Trẻ phải kết hợp:

Quan sát + Dự đoán + Ngôn ngữ.

Con không chỉ gọi tên sự vật.

Con bắt đầu dùng lời để diễn đạt suy nghĩ của mình.

3. “Tại sao con lại chọn cách này?”

Con vẽ mặt trời màu xanh.

Xây ngôi nhà không có cửa.

Đặt khủng long lên chiếc máy bay.

Đừng vội sửa.

Hãy hỏi:

“Tại sao con lại chọn như vậy?”

Có thể trẻ sẽ kể cho ba mẹ một câu chuyện hoàn toàn bất ngờ.

Câu hỏi này gửi đến trẻ một thông điệp:

“Ba mẹ muốn hiểu ý tưởng của con.”

Và khi cảm thấy mình được lắng nghe, trẻ có thêm lý do để diễn đạt.

4. “Nếu được thay đổi một điều, con muốn thay đổi gì?”

Một tòa tháp đã hoàn thành?

“Nếu xây lại, con muốn thay đổi gì?”

Một bức tranh đã vẽ xong?

“Con muốn thêm điều gì nữa?”

Một câu chuyện đã kết thúc?

“Nếu con được đổi đoạn kết, chuyện gì sẽ xảy ra?”

Câu hỏi này giúp trẻ đi xa hơn việc mô tả những gì đang có.

Con bắt đầu nói về những gì có thể có.

Đó là nơi Ngôn ngữ gặp Sáng tạo và Tư duy.

5. “Con kể cho ba mẹ nghe về trò chơi của con nhé?”

Đây có thể là câu hỏi đẹp nhất.

Không hỏi:

“Con làm đúng chưa?”

Không hỏi:

“Cái này là gì?”

Mà đơn giản:

“Con kể cho ba mẹ nghe nhé.”

Trẻ có quyền quyết định điều gì đáng kể.

Con có thể nói về nhân vật.

Công trình.

Một vấn đề vừa xảy ra.

Hay cả một câu chuyện tưởng tượng.

Ba mẹ lúc này chỉ cần:

Nhìn con.
Lắng nghe.
Phản hồi.
Và để câu chuyện tiếp tục.

Nhưng có một nguyên tắc quan trọng: hỏi xong hãy chờ

Người lớn thường hỏi:

“Con đang xây gì?”

Hai giây sau trẻ chưa trả lời:

“Xây nhà đúng không?”

Vậy là ba mẹ đã vô tình trả lời thay con.

Trẻ cần thời gian để:

Hiểu câu hỏi → Suy nghĩ → Tìm từ → Tạo câu → Trả lời.

Hãy cho con khoảng trống ấy.

Và đừng hỏi cả 5 câu trong 5 phút

Mục tiêu không phải biến giờ chơi thành buổi kiểm tra.

Hãy quan sát điều trẻ đang quan tâm và chọn một câu hỏi phù hợp.

Sau đó, đi theo câu chuyện của con.

Một câu trả lời của trẻ có thể đáng giá hơn mười câu hỏi của người lớn.

BBF gợi ý ba mẹ ghi nhớ 5 câu:

1. Con đang làm gì vậy?

2. Theo con, chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?

3. Tại sao con lại chọn cách này?

4. Nếu được thay đổi một điều, con muốn thay đổi gì?

5. Con kể cho ba mẹ nghe về trò chơi của con nhé?

Nhưng phía sau cả 5 câu hỏi ấy chỉ có một nguyên tắc lớn:

**Đừng hỏi để kiểm tra con biết bao nhiêu.

Hãy hỏi vì chúng ta thật sự muốn biết con đang nghĩ gì.**

Bởi mục tiêu của Kỹ năng Ngôn ngữ không phải tạo ra một đứa trẻ nói thật nhiều.

Mà là giúp con từng bước có khả năng:

Có điều để nghĩ.
Có từ để diễn đạt.
Có người để trò chuyện.
Và có sự tự tin để cất lên tiếng nói của mình.

Một món đồ chơi có thể mở ra cuộc chơi.

Nhưng một câu hỏi đúng lúc có thể mở ra cả thế giới bên trong của trẻ.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Chọn đồ chơi an toàn

Hãy hỏi con nhiều hơn thay vì chỉ hướng dẫn

Đăng vào bởi Admin
13
Th9

Hãy hỏi con nhiều hơn thay vì chỉ hướng dẫn

Trong lúc chơi, người lớn rất dễ trở thành người hướng dẫn:

“Con đặt cái này vào đây.”

“Không phải thế, làm như này.”

“Lấy màu đỏ đi con.”

“Xây cái này trước.”

Trẻ có thể hoàn thành trò chơi nhanh hơn.

Nhưng nếu ba mẹ luôn nói cho con phải làm gì tiếp theo, trẻ sẽ có ít cơ hội hơn để tự suy nghĩ và diễn đạt điều mình muốn làm.

Đôi khi, hãy bớt một lời hướng dẫn.

Và thay bằng một câu hỏi.

Thay “Làm thế này” bằng “Con nghĩ thế nào?”

Khi tòa tháp đổ, thay vì:

“Con phải lấy khối to đặt dưới.”

Hãy hỏi:

“Theo con, vì sao tháp bị đổ?”

Khi con chưa ghép được:

“Con nghĩ miếng nào có thể phù hợp?”

Khi đang chơi giả vờ:

“Hôm nay nhà hàng của con bán món gì?”

Một câu hỏi phù hợp có thể khiến trẻ phải:

Quan sát → Suy nghĩ → Tìm từ → Diễn đạt → Phản hồi.

Đó là lúc Ngôn ngữ và Tư duy cùng được vận động.

Hãy ưu tiên những câu hỏi không chỉ có một đáp án

Có những câu hỏi chỉ cần một từ:

“Đây là màu gì?”

Trẻ trả lời:

“Đỏ.”

Cuộc trò chuyện kết thúc.

Nhưng hãy thử:

“Con muốn dùng màu đỏ để làm gì?”

Hoặc:

“Nếu con được xây bất cứ thứ gì từ những khối này, con sẽ xây gì?”

Lúc này, trẻ có nhiều điều để nói hơn.

Câu hỏi mở không chỉ kiểm tra trẻ biết gì.

Nó tạo cơ hội để trẻ nói con nghĩ gì.

Nhưng đừng biến giờ chơi thành một cuộc phỏng vấn

Hỏi nhiều hơn không có nghĩa là:

Hỏi liên tục.

“Đây là gì?”

“Màu gì?”

“Có mấy cái?”

“Con gì?”

“Ở đâu?”

Nếu trẻ phải trả lời hết câu này đến câu khác, cuộc chơi rất dễ trở thành một bài kiểm tra.

Hãy hỏi một câu.

Rồi chờ.

Cho trẻ thời gian suy nghĩ.

Quan sát điều con đang làm.

Và tiếp tục từ chính câu trả lời của trẻ.

Khi con trả lời ngắn, hãy mở rộng thay vì sửa ngay

Con nói:

“Xe chạy.”

Ba mẹ có thể đáp:

“Ừ, chiếc xe màu xanh đang chạy qua cây cầu.”

Con nói:

“Gấu đói.”

Ba mẹ có thể tiếp:

“Bạn gấu đói rồi. Theo con, mình nên chuẩn bị món gì cho bạn ấy?”

Một câu nói ngắn của trẻ có thể trở thành một cuộc hội thoại dài hơn.

6 câu hỏi ba mẹ có thể dùng khi chơi cùng con

“Con đang làm gì vậy?”

“Theo con, tại sao lại như thế?”

“Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?”

“Con muốn làm cách nào?”

“Nếu mình thay đổi chỗ này thì sao?”

“Con kể cho ba mẹ nghe về công trình của con nhé?”

Không cần sử dụng tất cả.

Chỉ cần chọn đúng câu hỏi vào đúng khoảnh khắc.

Điều quan trọng không phải hỏi thật nhiều

Mà là hỏi để mở ra cuộc trò chuyện.

Có lúc trẻ cần câu hỏi.

Có lúc trẻ cần một lời bình luận.

Và cũng có lúc con chỉ cần ba mẹ ngồi bên cạnh, im lặng quan sát để con tiếp tục cuộc chơi.

BBF tin rằng ba mẹ không cần trở thành người luôn có sẵn đáp án.

Hãy trở thành người biết đặt những câu hỏi giúp trẻ tự tìm ra tiếng nói của mình.

Thay vì chỉ:

“Ba mẹ nói – con làm.”

Hãy dần tạo ra:

Ba mẹ hỏi → Con suy nghĩ → Con diễn đạt → Ba mẹ lắng nghe → Câu chuyện tiếp tục.

Bởi Kỹ năng Ngôn ngữ không chỉ là trẻ biết nhiều từ.

Điều quan trọng hơn là trẻ có thể dùng những từ ấy để:

Nói điều mình muốn.
Kể điều mình thấy.
Giải thích điều mình nghĩ.
Đặt câu hỏi.
Và chia sẻ thế giới bên trong của mình.

Vì vậy, lần tới khi định nói:

“Con phải làm thế này.”

Ba mẹ hãy thử dừng lại một chút và hỏi:

“Còn con, con nghĩ thế nào?”

Có thể câu trả lời của trẻ chưa hoàn chỉnh.

Nhưng chính khoảnh khắc ấy, chúng ta đang trao cho con một điều rất quan trọng:

Quyền được suy nghĩ – và quyền được cất lên tiếng nói của chính mình.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Chọn đồ chơi an toàn

Đồ chơi có thể hỗ trợ phát triển ngôn ngữ như thế nào?

Đăng vào bởi Admin
13
Th9

Đồ chơi có thể hỗ trợ phát triển ngôn ngữ như thế nào?

Một món đồ chơi không thể thay ba mẹ trò chuyện với trẻ.

Nhưng một món đồ chơi phù hợp có thể tạo ra hàng chục lý do để trẻ muốn giao tiếp.

Một con vật đồ chơi có thể khiến trẻ gọi:

“Mèo!”

Một bộ nhà bếp có thể mở ra câu chuyện:

“Con nấu cho mẹ ăn nhé.”

Một bộ xếp hình có thể khiến trẻ nói:

“Con cần khối màu đỏ.”

Giá trị ngôn ngữ đôi khi không nằm trong món đồ chơi.

Nó nằm trong cuộc trò chuyện mà món đồ chơi tạo ra.

1. Đồ chơi giúp trẻ kết nối từ ngữ với vật thật và hành động

Khi chơi với một chiếc ô tô, ba mẹ có thể nói:

“Ô tô.”
“Xe chạy.”
“Xe dừng lại.”
“Xe chạy nhanh.”
“Xe đang ở dưới cây cầu.”

Từ một món đồ, trẻ được nghe nhiều nhóm từ:

Tên gọi – hành động – màu sắc – vị trí – tốc độ.

Ngôn ngữ lúc này không đứng riêng lẻ.

Nó gắn với thứ trẻ đang nhìn, chạm và trải nghiệm.

2. Đồ chơi tạo lý do để trẻ chủ động giao tiếp

Khi chơi, trẻ có nhu cầu thật:

Muốn một món đồ.
Muốn người khác giúp.
Muốn đến lượt.
Muốn kể điều mình vừa làm.

Thay vì chỉ hỏi:

“Đây là gì?”

ba mẹ có thể tạo cơ hội:

“Con muốn chiếc xe nào?”

“Con cần ba mẹ giúp gì?”

“Con muốn chú gấu ngồi ở đâu?”

Trẻ không chỉ học cách trả lời.

Con đang học cách dùng ngôn ngữ để thể hiện nhu cầu và ý tưởng của mình.

3. Đồ chơi giả vờ mở ra những cuộc hội thoại

Một bộ bác sĩ có thể bắt đầu:

“Bác bị đau ở đâu?”

Một bộ bán hàng:

“Cô muốn mua gì ạ?”

Một bộ nhà bếp:

“Hôm nay nhà hàng có món gì?”

Trẻ vừa tưởng tượng, vừa nghe, vừa nói, vừa phản hồi.

Câu chuyện càng phát triển, cơ hội sử dụng ngôn ngữ càng phong phú.

Đây là lúc Ngôn ngữ – Sáng tạo – Xã hội có thể cùng xuất hiện trong một cuộc chơi.

4. Đồ chơi mở giúp trẻ tự tạo câu chuyện

Những món đồ chơi không có một kịch bản duy nhất như khối xây dựng, nhân vật, thú mô hình hay vật liệu chơi mở có thể tạo ra rất nhiều câu chuyện.

Hôm nay:

“Đây là sở thú.”

Ngày mai:

“Các con vật đang đi du lịch.”

Ngày khác:

“Chú voi bị lạc và mọi người phải đi tìm.”

Trẻ không chỉ gọi tên đồ vật.

Con bắt đầu sử dụng ngôn ngữ để kết nối sự kiện và kể lại một thế giới do mình tạo ra.

5. Chơi cùng người khác làm ngôn ngữ trở nên cần thiết

Khi chơi một mình, trẻ có thể không cần giải thích nhiều.

Nhưng khi có ba mẹ hoặc bạn cùng chơi:

“Bạn đưa mình cái đó nhé.”

“Không, cái này phải đặt ở đây.”

“Bây giờ đến lượt bạn.”

“Mình xây ngôi nhà nhé.”

Ngôn ngữ trở thành công cụ để trẻ phối hợp với người khác.

Đây cũng là lý do chơi cùng nhau có thể hỗ trợ đồng thời Kỹ năng Ngôn ngữ và Xã hội.

Nhưng đừng biến món đồ chơi thành một bài kiểm tra

Đây là điểm rất quan trọng.

Ba mẹ không cần liên tục:

“Đây là màu gì?”
“Con gì đây?”
“Có mấy cái?”
“Nói lại cho mẹ nghe.”

Nếu mọi phút chơi đều trở thành hỏi – đáp, trẻ có thể mất đi sự tự nhiên của cuộc chơi.

Hãy thử chuyển sang:

Mô tả.
Bình luận.
Chờ đợi.
Mở rộng câu nói của trẻ.
Đặt câu hỏi mở khi phù hợp.

Con nói:

“Xe.”

Ba mẹ có thể đáp:

“Ừ, chiếc xe màu xanh đang chạy thật nhanh.”

Con nói:

“Gấu ngủ.”

Ba mẹ mở rộng:

“Đúng rồi, bạn gấu đang ngủ trong ngôi nhà.”

Không cần bắt con lặp lại.

Hãy để trẻ được nghe thêm ngôn ngữ trong chính cuộc chơi của mình.

Vì vậy, BBF không chỉ hỏi: “Món đồ chơi này có chức năng gì?”

BBF muốn hỏi thêm:

Nó có khiến trẻ muốn nói không?

Nó có mở ra câu hỏi không?

Nó có tạo ra câu chuyện không?

Nó có khiến trẻ cần giao tiếp với người khác không?

Nó có thể được chơi theo nhiều tình huống khác nhau không?

Đó chính là lý do một món đồ chơi có thể mang giá trị lớn hơn chức năng ghi trên hộp.

BBF tin rằng:

**Đồ chơi tốt không cần nói thay trẻ.

Đồ chơi tốt nên tạo cơ hội để trẻ có điều muốn nói.**

Từ:

Gọi tên → Mô tả → Yêu cầu → Hỏi đáp → Hội thoại → Kể chuyện → Diễn đạt suy nghĩ.

Một món đồ chơi nhỏ có thể mở ra cả một hành trình Ngôn ngữ.

Nhưng điều làm hành trình ấy trở nên sống động vẫn là:

Một đứa trẻ muốn giao tiếp – và một người sẵn sàng lắng nghe, đáp lại con.

Đó cũng chính là tinh thần BBF muốn xây dựng:

Không chỉ đưa đồ chơi đến cho trẻ.
Mà tạo ra những trải nghiệm chơi có chủ đích để kết nối trẻ với thế giới.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc

 

Chọn đồ chơi an toàn

Vì sao nói chuyện với trẻ từ sớm rất quan trọng?

Đăng vào bởi Admin
13
Th9

Vì sao nói chuyện với trẻ từ sớm rất quan trọng?

Một em bé vài tháng tuổi chưa thể trả lời:

“Hôm nay con vui không?”

Nhưng khi ba mẹ nhìn vào mắt con và trò chuyện, trẻ vẫn đang:

Nghe.
Quan sát.
Cảm nhận.
Và học cách giao tiếp.

Vì vậy, đừng chờ đến khi trẻ biết nói mới bắt đầu nói chuyện với con.

1. Trẻ cần được nghe trước khi có thể nói

Trước khi sử dụng được một từ, trẻ cần có cơ hội nghe từ ấy xuất hiện nhiều lần trong những tình huống có ý nghĩa.

Ba mẹ cầm quả bóng và nói:

“Quả bóng.”

Khi bóng lăn:

“Bóng lăn rồi!”

Khi con đưa tay:

“Con muốn lấy bóng à?”

Dần dần, âm thanh “quả bóng” không còn chỉ là âm thanh.

Nó bắt đầu gắn với một vật, một hành động và một trải nghiệm.

2. Trò chuyện giúp trẻ hiểu giao tiếp là hai chiều

Trẻ phát ra:

“A… a…”

Ba mẹ đáp:

“Con đang nói chuyện với mẹ à?”

Trẻ cười.

Ba mẹ cười lại.

Những khoảnh khắc rất nhỏ ấy giúp trẻ trải nghiệm:

Con phát tín hiệu → Người khác phản hồi → Con tiếp tục phản hồi.

Đó chính là nhịp điệu cơ bản của một cuộc trò chuyện.

3. Hãy nói về những gì đang xảy ra

Ba mẹ không cần chuẩn bị một “giờ học ngôn ngữ”.

Hãy biến cuộc sống hằng ngày thành cơ hội trò chuyện.

Khi mặc áo:

“Mình đưa tay vào đây nhé.”

Khi ăn:

“Chuối mềm và ngọt.”

Khi đi ngoài đường:

“Con nghe thấy tiếng xe không?”

Khi chơi:

“Con vừa đặt khối màu xanh lên trên.”

Ngôn ngữ lúc này gắn với trải nghiệm thật của trẻ, thay vì trở thành những từ riêng lẻ cần học thuộc.

4. Đừng chỉ nói với con – hãy nói cùng con

Có một khác biệt giữa việc người lớn nói liên tục và một cuộc giao tiếp có qua có lại.

Hãy để khoảng dừng.

Quan sát ánh mắt.

Chờ cử chỉ.

Nghe tiếng bập bẹ.

Khi trẻ phản hồi, hãy tiếp tục câu chuyện.

Ngay cả khi trẻ chưa có từ ngữ, con vẫn có thể tham gia bằng:

Ánh mắt.
Nét mặt.
Âm thanh.
Cử chỉ.
Chỉ tay.

Hãy coi đó là lượt nói của con.

5. Mở rộng điều trẻ đang muốn nói

Khi trẻ bắt đầu có từ:

Con nói:

“Xe.”

Ba mẹ có thể mở rộng:

“Đúng rồi, chiếc xe màu đỏ.”

Con nói:

“Mèo ngủ.”

Ba mẹ có thể nói:

“Ừ, chú mèo đang ngủ trên ghế.”

Không cần ép con lặp lại ngay.

Ba mẹ chỉ đang cho trẻ nghe một phiên bản ngôn ngữ phong phú hơn từ chính điều con quan tâm.

6. Trò chuyện cũng là một cách gắn kết

Ngôn ngữ không chỉ dùng để gọi tên đồ vật.

Nó còn giúp trẻ dần diễn đạt:

Con muốn gì.
Con không thích gì.
Con đang nghĩ gì.
Con cảm thấy thế nào.

Và trước khi trẻ có thể nói:

“Con buồn.”

con cần rất nhiều trải nghiệm được người lớn lắng nghe và phản hồi.

Vì vậy, những cuộc trò chuyện đầu đời không chỉ nuôi dưỡng vốn từ.

Chúng còn góp phần xây dựng sự kết nối giữa trẻ và người chăm sóc.

Ba mẹ không cần nói những điều thật phức tạp

Không cần biến mọi khoảnh khắc thành bài học.

Hãy:

Nói điều con đang nhìn thấy.
Gọi tên điều con đang làm.
Đọc sách cùng con.
Hát cùng con.
Đặt câu hỏi phù hợp.
Và quan trọng nhất – chờ con phản hồi.

BBF tin rằng hành trình Ngôn ngữ có thể bắt đầu từ những cuộc trò chuyện tưởng như rất nhỏ:

Ba mẹ nói → Con lắng nghe → Con phản hồi → Ba mẹ đáp lại → Cuộc giao tiếp tiếp tục.

Ngày hôm nay, trẻ có thể chỉ trả lời bằng một ánh mắt.

Ngày mai là một tiếng bập bẹ.

Rồi một từ.

Một câu.

Một câu chuyện.

Và một ngày, con có thể dùng chính ngôn ngữ ấy để nói với chúng ta về ước mơ, suy nghĩ và thế giới bên trong của mình.

Vì vậy, đừng chờ con biết nói mới bắt đầu trò chuyện.

**Hãy nói với con từ sớm.

Hãy lắng nghe con từ sớm.
Và hãy để con lớn lên trong những cuộc trò chuyện đầy yêu thương.**

Bởi trước khi trẻ học cách nói cho cả thế giới nghe, con cần biết rằng:

Ở nhà luôn có một người muốn nghe con nói.

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc