Lưu trữ tác giả: Hoang Thoa

🎨 Tò he – đồ chơi từ bột gạo

Nếu muốn tìm một món đồ chơi vừa mang màu sắc tuổi thơ, vừa gắn rõ với nghề thủ công dân gian Việt Nam, tò he là cái tên rất khó bỏ qua.

Tại Xuân La, Phượng Dực, Hà Nội, nghề nặn tò he đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Từ những nguyên liệu giản dị, dưới đôi tay người nghệ nhân xuất hiện:

Con vật.

Hoa lá.

Nhân vật dân gian.

Nhân vật trẻ yêu thích.

Mỗi sản phẩm nhỏ bé nhưng lại chứa trong đó cả câu chuyện về đồ chơi Việt Nam trước thời đại sản xuất công nghiệp.

🌾 Từ bột gạo thành đồ chơi

Điều thú vị đầu tiên của tò he chính là nguyên liệu.

Bột được tạo hình rồi phối màu.

Nhưng vật liệu chưa phải phần hấp dẫn nhất.

Phần hấp dẫn nằm ở đôi bàn tay.

Một viên bột chưa phải con vật.

Nghệ nhân bóp, nặn, kéo, ghép từng phần.

Dần dần một nhân vật xuất hiện.

Đứa trẻ không chỉ nhìn món đồ cuối cùng.

Em còn có thể bị cuốn hút bởi quá trình:

“Từ cục bột này, làm sao lại thành con rồng được?”

👀 Giá trị nằm cả trong quá trình tạo ra

Đây là điểm rất khác với nhiều món đồ chơi công nghiệp hiện nay.

Trẻ thường chỉ nhìn thấy thành phẩm nằm trong hộp.

Nhưng với tò he, việc chứng kiến nghệ nhân tạo hình có thể trở thành một phần của trải nghiệm.

Chính vì vậy, tò he nằm ở một vị trí rất thú vị giữa:

Đồ chơi.

Thủ công.

Trình diễn.

Văn hóa dân gian.

🐉 Hình dáng cũng thay đổi cùng trẻ em

Tò he không nhất thiết chỉ quanh quẩn với một vài mẫu cổ.

Người thợ có thể tạo những hình tượng khác nhau tùy thời kỳ và người xem.

Điều đó cho thấy đồ chơi truyền thống không nhất thiết phải “đóng băng” trong quá khứ.

Nó có thể giữ kỹ thuật cũ nhưng tiếp tục trò chuyện với trẻ em của hiện tại.

👐 Nếu trẻ được tự nặn thì sao?

Lúc này trải nghiệm còn thay đổi nhiều hơn.

Trẻ không chỉ nhận một nhân vật đã hoàn thành.

Em chọn màu.

Nặn hình.

Thử ghép.

Không giống mẫu cũng chẳng sao.

Điểm quan trọng nằm ở cảm giác:

“Cái này do chính tay mình làm.”

🧸 Từ tò he đến đồ chơi tạo hình hiện đại

Đây chính là nơi BabyFun có thể tìm thấy sự kết nối rất tự nhiên.

Ngày nay có rất nhiều nhóm đồ chơi tạo hình, đất nặn, bộ thủ công hay vật liệu sáng tạo được thiết kế phù hợp hơn với nhu cầu sử dụng hiện đại.

Chúng không phải tò he.

Và cũng không nên gọi chúng là phiên bản thay thế tò he.

Nhưng hai thế giới có thể gặp nhau ở một tinh thần:

trẻ tạo ra đồ vật bằng chính đôi tay mình.

💡 BabyFun có thể kể câu chuyện trước khi giới thiệu đồ chơi

Thay vì chỉ nói:

“Đây là bộ tạo hình.”

BabyFun có thể mở rộng nội dung:

“Trẻ em Việt Nam từ lâu đã có những trải nghiệm tạo hình rất thú vị. Một ví dụ đặc sắc là tò he.”

Sau đó mới chuyển sang:

“Ngày nay, trẻ có thêm nhiều vật liệu và bộ đồ chơi để tiếp tục trải nghiệm tạo hình theo cách mới.”

Lúc đó, đồ chơi hiện đại không đứng tách khỏi lịch sử.

Nó trở thành một phần của hành trình.

❤️ Từ đôi tay nghệ nhân đến đôi tay trẻ nhỏ

Nghề tò he Xuân La được các nguồn địa phương ghi nhận đã tồn tại hàng trăm năm và vẫn đang được gìn giữ, truyền dạy cho thế hệ trẻ.

Điều ấy khiến tò he không chỉ là một món đồ để nhớ về quá khứ.

Nó đặt ra một câu hỏi rất hiện đại:

Trẻ hôm nay còn được tạo ra đồ chơi bằng chính đôi tay của mình bao nhiêu lần?

BabyFun có thể không có tò he trong danh mục sản phẩm.

Nhưng BabyFun hoàn toàn có thể học từ tinh thần của tò he khi lựa chọn những trải nghiệm sáng tạo:

Đừng chỉ đưa trẻ sản phẩm hoàn thiện.

Hãy thỉnh thoảng đưa trẻ vật liệu.

Rồi để đôi bàn tay nhỏ tự quyết định…

hôm nay mình sẽ tạo ra thứ gì.

🌿 Khi lá cây cũng thành đồ chơi

Nhắc đến đồ chơi trẻ em ngày nay, chúng ta thường nghĩ đến những món được sản xuất trong nhà máy: xe ô tô, bộ xếp hình, búp bê, đồ chơi nhập vai hay những bộ đồ chơi giáo dục nhiều màu sắc.

Nhưng nếu quay trở lại tuổi thơ của nhiều thế hệ người Việt, “đồ chơi” đôi khi chẳng cần phải được mua.

Một chiếc lá cũng đủ để bắt đầu.

Lá dừa có thể được gấp, đan thành những hình nhỏ. Lá chuối, bẹ cây, cành cây hay những nguyên liệu sẵn có quanh nhà cũng có thể bước vào trò chơi theo trí tưởng tượng của trẻ.

Điều thú vị nằm ở chỗ: trẻ không chỉ chơi với đồ vật – trẻ còn phải tạo ra đồ vật để chơi.

🌱 Đồ chơi từng bắt đầu từ những thứ rất gần

Trong đời sống nông thôn trước đây, trẻ em lớn lên gần cây cối, ruộng đồng, sân vườn và những vật liệu tự nhiên.

Không phải gia đình nào cũng có điều kiện mua nhiều đồ chơi.

Nhưng điều đó không có nghĩa trẻ không có thế giới chơi của mình.

Một chiếc lá có thể trở thành con vật.

Một cành cây có thể trở thành cần câu.

Một chiếc que có thể trở thành thanh kiếm trong câu chuyện tưởng tượng.

Giá trị của món đồ khi ấy không nằm ở giá tiền.

Nó nằm ở câu hỏi:

“Con có thể biến cái này thành gì?”

✋ Đôi tay tham gia ngay từ đầu

Với nhiều món đồ chơi hiện đại, trẻ nhận một sản phẩm đã hoàn thiện.

Nhưng với đồ chơi được tạo từ vật liệu quanh mình, quá trình làm cũng là một phần của cuộc chơi.

Gấp.

Cuốn.

Buộc.

Ghép.

Thử lại.

Có khi làm hỏng rồi bắt đầu lại từ đầu.

Vì vậy, ranh giới giữa “làm đồ chơi” và “chơi đồ chơi” gần như không còn rõ ràng.

👵 Đồ chơi còn được truyền từ người này sang người khác

Một đứa trẻ có thể không tự biết cách gấp ngay.

Em nhìn anh chị.

Nhìn bố mẹ.

Nhìn ông bà.

“Làm thế nào vậy?”

Người lớn làm một lần.

Trẻ thử lại.

Bởi vậy, đồ chơi dân gian không chỉ tồn tại dưới dạng một món đồ. Nó còn tồn tại trong cách làm được truyền lại.

🧸 Đồ chơi hiện đại đã thay đổi rất nhiều

Ngày nay, chúng ta không cần quay trở lại hoàn toàn cách chơi của nhiều thập kỷ trước.

Trẻ sống trong môi trường khác.

Đồ chơi hiện đại cũng mang đến rất nhiều khả năng mà một chiếc lá không thể có.

Nhưng có một tinh thần từ đồ chơi xưa vẫn rất đáng giữ:

Đừng để mọi thứ đến tay trẻ đều đã hoàn thiện.

Trẻ vẫn cần những món cho phép mình xây, ghép, tháo, biến đổi và tưởng tượng.

🔗 Từ chiếc lá tới đồ chơi BabyFun

Nếu liên hệ với BabyFun, điều đáng học không nhất thiết là phải tìm thật nhiều đồ chơi bằng lá.

Điều đáng học là cách trẻ từng chơi với vật liệu mở.

Ngày nay, tinh thần ấy có thể xuất hiện trong các nhóm đồ chơi như khối xây dựng, lắp ghép, đồ chơi tạo hình, mô hình mở hoặc những món không ép trẻ vào duy nhất một cách sử dụng.

Khi lựa chọn đồ chơi cho thuê, BabyFun có thể quan tâm không chỉ đến câu hỏi:

“Đây là món gì?”

mà còn:

“Trẻ có thể biến nó thành bao nhiêu thứ?”

❤️ Đồ chơi thay đổi, nhu cầu sáng tạo thì chưa chắc

Ngày xưa, một chiếc lá có thể khiến trẻ ngồi hàng giờ để biến nó thành thứ gì đó.

Ngày nay, trẻ có thể có trước mặt những bộ đồ chơi đẹp hơn, bền hơn và nhiều chức năng hơn rất nhiều.

Nhưng có lẽ câu hỏi hấp dẫn nhất vẫn giống nhau:

“Con nghĩ cái này có thể trở thành gì?”

Từ một chiếc lá của tuổi thơ Việt Nam xưa đến một bộ đồ chơi hiện đại tại BabyFun là một khoảng cách rất dài.

Nhưng ở giữa hai thời đại ấy vẫn có một sợi dây nối lại:

trí tưởng tượng của trẻ.

🎫 TRẺ ĐƯỢC CHỌN CÁCH THAM GIA

Cùng một hoạt động, không phải đứa trẻ nào cũng muốn tham gia giống nhau.

BabyFun tổ chức một trò chơi xây thành phố.

Có trẻ lập tức ngồi xuống xây.

Có trẻ thích đưa khối cho bạn.

Có trẻ muốn điều khiển ô tô chạy trong thành phố.

Một em khác chỉ đứng nhìn khá lâu rồi mới bước vào.

Nếu người lớn yêu cầu:

“Mỗi bạn xây một ngôi nhà nhé.”

thì tất cả trẻ được đưa về cùng một cách tham gia.

Nhưng trải nghiệm chơi có thể linh hoạt hơn:

Cùng một hoạt động, trẻ có thể chọn cách mình muốn góp mặt.

🏗️ Không phải ai cũng phải xây

Trong một dự án thành phố:

Một trẻ xây nhà.

Một trẻ làm đường.

Một trẻ sắp xe.

Một trẻ đặt nhân vật.

Một trẻ nghĩ tên thành phố.

Tất cả đều đang tham gia.

Không cần mỗi trẻ tạo ra một sản phẩm giống nhau để chứng minh mình đã chơi.

🎭 Hoạt động nhập vai cũng vậy

Trong trò nhà hàng, không phải trẻ nào cũng thích đứng bán hàng và nói nhiều.

Một em có thể nấu.

Một em mang đồ.

Một em ngồi làm khách.

Một em chỉ sắp thức ăn.

Vai nhỏ không đồng nghĩa trải nghiệm nhỏ.

Điều quan trọng là trẻ tìm được vị trí khiến mình muốn ở lại với cuộc chơi.

👧 Cách tham gia có thể thay đổi giữa chừng

Ban đầu trẻ chỉ quan sát.

Một lúc sau bắt đầu đưa đồ.

Sau đó nhập vai.

Rồi lại rời khỏi nhóm.

Không nhất thiết yêu cầu:

“Con đã chọn vai này thì chơi tới cuối.”

Cuộc chơi có thể cho phép trẻ di chuyển giữa nhiều mức độ tham gia.

🧑‍🏫 Người hướng dẫn có thể đưa ra lựa chọn thay vì giao nhiệm vụ

Thay vì:

“Con xây cái này.”

có thể:

“Con muốn xây, chọn đồ hay giúp đặt xe?”

Ba lựa chọn đều dẫn vào cùng một trải nghiệm.

Với trẻ đang do dự, việc có một lối vào nhỏ đôi khi dễ hơn yêu cầu tham gia toàn bộ.

🤝 Điều này đặc biệt hữu ích với hoạt động nhóm

Không phải lúc nào “tham gia tốt” cũng nghĩa:

Nói nhiều.

Làm nhiều.

Đứng ở trung tâm.

Một trẻ lặng lẽ mang các khối cần thiết cho bạn cũng đang góp phần.

BabyFun có thể nhìn vào sự tham gia rộng hơn thay vì chỉ chú ý những trẻ hoạt động nổi bật.

👨‍👩‍👧 Bố mẹ cũng không cần ép con phải tham gia giống trẻ khác

“Bạn kia đang làm mà sao con không làm?”

Câu này rất dễ xuất hiện.

Nhưng có thể con đang quan sát.

Hoặc thích một phần khác.

Bố mẹ có thể hỏi:

“Con muốn tham gia chỗ nào?”

Một câu hỏi mở thường dễ chịu hơn:

“Con phải vào chơi đi.”

🌱 Có nhiều cửa để bước vào một cuộc chơi

Một trẻ bước vào bằng đôi tay.

Một trẻ bằng câu chuyện.

Một trẻ bằng việc quan sát.

Một trẻ bằng việc giúp bạn.

Nếu BabyFun tạo được nhiều “cửa vào”, hoạt động có thể phù hợp với nhiều cách tham gia hơn.

❤️ Một trải nghiệm chung không nhất thiết tạo ra những đứa trẻ làm cùng một việc.

Điều đẹp hơn có thể là:

Mỗi trẻ tìm được một vị trí.

Người xây.

Người kể.

Người sắp xếp.

Người điều khiển.

Người quan sát rồi bất ngờ bước vào.

BabyFun không cần hỏi:

“Tại sao con chưa làm giống các bạn?”

Có thể thử một câu khác:

“Trong trò này, con muốn làm phần nào?”

Và để trẻ tìm ra cách riêng để trở thành một phần của cuộc chơi.

🧸 Đồ chơi cũng có thể “cần giúp”

Một chú gấu nằm cạnh chiếc giường đồ chơi.

Nhân viên không nói:

“Con đặt gấu lên giường nhé.”

Thay vào đó:

“Gấu buồn ngủ quá mà chưa tìm được chỗ ngủ.”

Trẻ nhìn.

Cầm gấu lên.

Đặt vào giường.

Một hành động giống nhau nhưng cách bắt đầu hoàn toàn khác.

Trong trường hợp đầu, trẻ nhận chỉ dẫn.

Trong trường hợp thứ hai, trẻ nhận một tình huống cần phản hồi.

BabyFun có thể tạo nhiều trải nghiệm bằng cách để nhân vật đồ chơi “cần trẻ giúp”.

🚗 Chiếc xe bị lạc

“Xe muốn về gara nhưng không biết đường.”

Trẻ xây đường.

🐘 Con vật chưa có nhà

“Trời sắp tối rồi mà voi chưa có chỗ ngủ.”

Trẻ dùng khối tạo nơi ở.

🍳 Búp bê đang đói

“Bạn này chưa có bữa tối.”

Trẻ bước tới căn bếp.

Chỉ một tình huống rất ngắn đã kết nối nhân vật với bộ đồ chơi khác.

🎭 Nhân vật tạo ra lý do cho cuộc chơi

Trẻ không chỉ xây vì người lớn yêu cầu:

“Con xây nhà đi.”

Trẻ xây vì:

“Bạn thỏ cần nhà.”

Mục tiêu giống nhau nhưng ý nghĩa trong câu chuyện khác.

🧑‍🏫 Đừng giải thích quá nhiều

Người lớn chỉ cần đặt tình huống:

“Ôi, đường bị chặn rồi.”

Sau đó dừng.

Nếu tiếp tục:

“Con lấy khối này, đặt đây rồi cho xe đi qua…”

thì trẻ lại trở thành người thực hiện hướng dẫn.

Hãy để khoảng trống để trẻ phản ứng.

😄 Giải pháp của trẻ có thể rất bất ngờ

“Gấu chưa có giường.”

Người lớn nghĩ trẻ sẽ xây giường.

Nhưng trẻ nói:

“Gấu ngủ với con khủng long.”

Được.

Hoặc:

“Nó chưa buồn ngủ.”

Câu chuyện thay đổi.

Nhân vật chỉ mở đầu, không bắt buộc kết quả.

👨‍👩‍👧 Bố mẹ có thể tham gia bằng giọng của nhân vật

Không cần diễn quá cầu kỳ.

Chỉ cần:

“Xe ơi, bạn đang đi đâu thế?”

Rồi để trẻ trả lời thay chiếc xe.

Một cuộc đối thoại nhỏ có thể kéo dài trò chơi hơn nhiều so với việc người lớn liên tục đưa yêu cầu.

🌱 Trẻ thậm chí có thể tự phát hiện “ai cần giúp”

Sau khi quen kiểu chơi này, bố mẹ không cần tạo tình huống.

Trẻ tự nói:

“Bạn này bị thương.”

“Xe hết xăng.”

“Khủng long bị lạc mẹ.”

Bây giờ câu chuyện và vấn đề đều do trẻ tạo ra.

❤️ Một nhân vật đồ chơi đứng im chỉ là một món đồ.

Nhưng khi trẻ tin rằng:

“Nó đang tìm nhà.”

“Nó bị lạc.”

“Nó cần ăn.”

“Nó muốn sang bên kia.”

nhân vật bỗng có mục đích.

BabyFun không cần viết một kịch bản dài.

Đôi khi chỉ cần đặt một chú gấu xuống và nói:

“Hình như bạn này đang cần một chút giúp đỡ…”

Rồi chờ xem trẻ sẽ đưa câu chuyện đi đâu.