Dạy bé biết từ chối

Trong quá trình nuôi dạy con, ba mẹ thường chú trọng việc hướng dẫn trẻ biết nghe lời, chia sẻ và hợp tác. Tuy nhiên, có một kỹ năng quan trọng không kém mà đôi khi ít được nhắc đến: biết nói lời từ chối.

Một đứa trẻ có thể tự tin nói “Con không muốn” hoặc “Con không thích điều đó” trong những tình huống phù hợp sẽ có thêm khả năng bảo vệ ranh giới cá nhân và bày tỏ nhu cầu của mình.

Dạy trẻ biết từ chối không đồng nghĩa với việc khuyến khích con chống đối người lớn. Mục tiêu là giúp trẻ hiểu rằng bản thân có quyền thể hiện ý kiến, đồng thời học cách tôn trọng người khác.

Vì sao trẻ cần học cách từ chối?

Trong cuộc sống, trẻ có thể gặp nhiều tình huống khiến mình không thoải mái.

Một người bạn muốn mượn món đồ chơi mà bé đang sử dụng. Một người quen muốn ôm con dù bé không thích. Hoặc một nhóm bạn rủ trẻ tham gia trò chơi khiến con cảm thấy sợ hãi.

Nếu luôn được yêu cầu phải đồng ý để làm hài lòng người khác, trẻ có thể gặp khó khăn khi cần bảo vệ mong muốn của bản thân.

Vì vậy, ba mẹ nên hướng dẫn con nhận biết những tình huống có thể nói không.

Bắt đầu từ quyền lựa chọn nhỏ

Trong sinh hoạt hằng ngày, ba mẹ có thể cho trẻ lựa chọn giữa hai hoạt động phù hợp.

Ví dụ: “Hôm nay con muốn chơi xếp hình hay tô màu?”.

Khi trẻ lựa chọn, hãy tôn trọng quyết định nếu không ảnh hưởng đến an toàn hoặc những quy tắc cần thiết.

Điều này giúp con hiểu rằng ý kiến của mình có giá trị.

Tuy nhiên, quyền lựa chọn không có nghĩa là trẻ được quyết định mọi việc. Những vấn đề liên quan đến sức khỏe, an toàn và trách nhiệm vẫn cần sự hướng dẫn của người lớn.

Dạy trẻ những câu từ chối lịch sự

Ba mẹ có thể hướng dẫn trẻ sử dụng các câu ngắn như:

• “Mình chưa muốn cho mượn lúc này.”
• “Mình không thích trò đó.”
• “Bạn đừng làm vậy nhé.”
• “Con muốn dừng lại.”

Với trẻ nhỏ, ba mẹ nên làm mẫu bằng giọng nói bình tĩnh và rõ ràng.

Không cần yêu cầu trẻ giải thích quá dài mỗi khi từ chối. Trong những tình huống liên quan đến ranh giới cơ thể hoặc an toàn, lời từ chối của trẻ cần được tôn trọng ngay.

Thực hành qua trò chơi nhập vai

Đồ chơi là phương tiện thuận tiện để ba mẹ tạo các tình huống giả định.

Ví dụ, hai chú thú bông đang chơi. Chú gấu muốn lấy chiếc xe của thỏ nhưng thỏ chưa sẵn sàng chia sẻ.

Ba mẹ có thể hỏi: “Thỏ nên nói thế nào để gấu hiểu?”.

Sau đó, hãy cùng trẻ thử nhiều cách diễn đạt khác nhau.

Một tình huống khác là búp bê không muốn tham gia trò chơi chạy nhảy. Trẻ có thể đóng vai búp bê và luyện nói lời từ chối.

Những hoạt động này giúp trẻ thực hành trong môi trường an toàn.

Tôn trọng ranh giới cơ thể

Ba mẹ cần giải thích rằng trẻ có quyền từ chối những tiếp xúc cơ thể không mong muốn như ôm, hôn hoặc bị cù khi không thích.

Nếu bé không muốn ôm một người thân, người lớn có thể gợi ý cách chào khác như vẫy tay hoặc nói lời chào.

Đồng thời, trẻ cũng cần học cách tôn trọng lời từ chối của người khác.

Nếu bạn không muốn bị ôm hoặc không muốn tiếp tục trò chơi, con cần dừng lại.

Phân biệt từ chối và thiếu hợp tác

Không phải mọi lời từ chối đều có thể được đáp ứng.

Ví dụ, trẻ có thể không muốn đánh răng hoặc ngồi ghế an toàn khi đi ô tô. Trong những tình huống này, ba mẹ vẫn cần duy trì giới hạn cần thiết.

Tuy nhiên, người lớn có thể công nhận cảm xúc và đưa ra lựa chọn trong phạm vi phù hợp.

Chẳng hạn: “Mẹ biết con chưa muốn đánh răng. Con muốn dùng bàn chải màu xanh hay màu vàng?”.

BabyFun và kỹ năng bảo vệ bản thân

Những bộ đồ chơi nhập vai, thú bông và mô hình nhân vật phù hợp tại BabyFun có thể giúp gia đình tổ chức các trò chơi luyện tập giao tiếp.

Thông qua các tình huống giả định, trẻ có cơ hội học cách bày tỏ ý kiến, tôn trọng ranh giới và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần.

Ba mẹ nên lựa chọn nội dung phù hợp với độ tuổi, tránh tạo những tình huống gây sợ hãi không cần thiết.

Một đứa trẻ biết nói không không phải là đứa trẻ thiếu ngoan ngoãn. Đó có thể là một em bé đang học cách hiểu bản thân và giao tiếp rõ ràng hơn.

Khi trẻ biết từ chối đúng lúc, con cũng dần học được cách tôn trọng quyền lựa chọn của người khác.