Học cách chia sẻ

Khi trẻ khoảng hai tuổi bắt đầu chơi cùng những bạn nhỏ khác, nhiều ba mẹ nhận thấy con thường giữ chặt đồ chơi và không muốn đưa cho ai. Bé có thể nói “của con”, giành lại món đồ hoặc khóc khi người khác chạm vào đồ vật mình đang sử dụng.

Những tình huống này đôi khi khiến phụ huynh ngại ngùng và lo rằng con ích kỷ.

Tuy nhiên, khả năng chia sẻ không tự nhiên xuất hiện ngay khi trẻ bắt đầu biết chơi với bạn. Đây là một kỹ năng xã hội cần thời gian để phát triển.

Vì sao trẻ nhỏ khó chia sẻ?

Ở giai đoạn 18–24 tháng, trẻ đang hình thành nhận thức về bản thân và quyền sở hữu.

Bé bắt đầu hiểu rằng một số đồ vật thuộc về mình hoặc đang được mình sử dụng.

Tuy nhiên, khả năng nhìn nhận mong muốn của người khác vẫn còn hạn chế.

Trẻ cũng chưa có kỹ năng chờ đợi tốt như người lớn.

Vì vậy, khi một bạn khác muốn lấy món đồ yêu thích, bé có thể phản ứng mạnh.

Điều này không nhất thiết chứng tỏ trẻ có tính cách ích kỷ.

Chơi cạnh nhau khác với chơi cùng nhau

Ở độ tuổi này, nhiều trẻ thích chơi gần những bạn khác nhưng chưa thực sự phối hợp trong cùng một trò chơi.

Hiện tượng này thường được gọi là chơi song song.

Ví dụ, hai bé có thể ngồi cạnh nhau, mỗi người xếp một bộ khối hình riêng.

Các bé quan sát nhau nhưng chưa cần chia sẻ mục tiêu hoặc phân chia vai trò.

Đây là một giai đoạn phát triển xã hội bình thường.

Ba mẹ không nên ép trẻ phải liên tục trao đổi đồ chơi chỉ vì có bạn ở gần.

Có nên bắt trẻ nhường đồ chơi?

Một số người lớn yêu cầu trẻ phải đưa ngay món đồ đang chơi cho bạn.

Nếu bé không đồng ý, trẻ có thể bị trách là không ngoan.

Tuy nhiên, việc ép nhường mọi lúc có thể khiến trẻ cảm thấy nhu cầu của mình không được tôn trọng.

Ba mẹ nên phân biệt giữa việc chia sẻ tự nguyện và việc phải dừng sử dụng đồ chơi theo quy tắc chung.

Nếu trẻ đang chơi một món đồ an toàn, người lớn có thể cho bé thêm thời gian trước khi chuyển lượt.

Không nên giật đồ khỏi tay trẻ chỉ để chứng minh rằng con phải biết chia sẻ.

Dạy trẻ chờ đến lượt

Thay phiên thường là kỹ năng dễ bắt đầu hơn so với yêu cầu chia sẻ hoàn toàn.

Ba mẹ có thể cùng con lăn bóng qua lại.

Khi đến lượt người lớn, hãy nói: “Đến lượt mẹ”.

Sau đó đưa bóng cho bé và nói: “Bây giờ đến lượt con”.

Những câu nói ngắn giúp trẻ làm quen với trình tự.

Ban đầu, thời gian chờ nên rất ngắn.

Khi trẻ lớn hơn, có thể tăng dần độ phức tạp của trò chơi.

Không cần kỳ vọng bé hai tuổi sẽ kiên nhẫn chờ lâu như trẻ lớn.

Làm gì khi hai bé tranh đồ chơi?

Khi hai trẻ cùng muốn một món đồ, người lớn nên giữ bình tĩnh.

Trước tiên, cần ngăn hành vi đánh, cắn hoặc kéo giật gây nguy hiểm.

Sau đó, có thể mô tả tình huống: “Hai con đều muốn chơi chiếc xe này”.

Nếu một bé đang sử dụng đồ chơi, người lớn có thể giúp bé còn lại chờ hoặc tìm món khác trong lúc đó.

Khi phù hợp, có thể tổ chức đổi lượt.

Không nên vội kết luận một trẻ ngoan và trẻ kia hư.

Mục tiêu là giúp các bé học cách giải quyết tình huống.

Tôn trọng đồ vật đặc biệt

Một số trẻ có món đồ rất yêu thích, chẳng hạn thú bông hoặc chiếc xe quen thuộc.

Ba mẹ có thể cho phép con giữ riêng món đồ đó trong một số tình huống.

Khi có bạn đến chơi, gia đình có thể cất những vật đặc biệt và chuẩn bị các món đồ dùng chung.

Cách này giúp giảm xung đột không cần thiết.

Trẻ vẫn có cơ hội học chia sẻ thông qua những món đồ phù hợp hơn.

Tôn trọng quyền sở hữu của con không đồng nghĩa với việc cho phép trẻ giành giật đồ của người khác.

Ba mẹ làm gương như thế nào?

Trẻ học nhiều điều bằng cách quan sát người lớn.

Ba mẹ có thể thể hiện hành vi chia sẻ trong sinh hoạt.

Ví dụ: “Mẹ chia cho ba một miếng táo nhé”.

Hoặc: “Ba đang dùng quyển sách này, lát nữa đến lượt mẹ”.

Những tình huống thực tế giúp trẻ dần hiểu rằng mọi người có thể trao đổi và chờ đợi.

Khi con tự nguyện đưa đồ chơi cho người khác, người lớn có thể ghi nhận: “Con đã cho bạn mượn xe. Bạn vui lắm”.

Không cần dùng phần thưởng vật chất sau mỗi lần trẻ chia sẻ.

BabyFun và kỹ năng chia sẻ

Đối với BabyFun, chủ đề chia sẻ có thể được khai thác thông qua những trò chơi có nhiều người tham gia.

Bộ xếp hình lớn, đường ray đơn giản hoặc các trò chơi lăn bóng có thể tạo cơ hội để ba mẹ và trẻ thay phiên.

BabyFun cũng có thể hướng dẫn gia đình sử dụng đồ chơi thuê như một cơ hội thực hành giữ gìn và trả lại vật dụng sau khi sử dụng.

Tuy nhiên, cần giải thích bằng ngôn ngữ phù hợp với độ tuổi.

Không nên tạo áp lực rằng trẻ phải chia sẻ mọi món đồ mới được xem là ngoan.

Học cách chia sẻ là hành trình phát triển sự đồng cảm và khả năng hợp tác. Khi được hướng dẫn bằng những trải nghiệm tích cực, trẻ sẽ dần hiểu rằng chơi cùng người khác có thể mang lại nhiều niềm vui.