Khi bé ăn vạ

Một em bé đang vui vẻ có thể bất ngờ khóc lớn khi bị lấy lại món đồ nguy hiểm. Có bé nằm xuống sàn, giãy giụa hoặc liên tục đòi một thứ mà ba mẹ không thể đáp ứng.

Những tình huống như vậy thường khiến người lớn bối rối, đặc biệt khi xảy ra ở nơi đông người.

Nhiều phụ huynh gọi đây là hành vi ăn vạ và lo rằng nếu không xử lý nghiêm khắc, trẻ sẽ trở nên khó bảo.

Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu đời, những phản ứng cảm xúc mạnh thường liên quan đến khả năng tự điều chỉnh còn hạn chế.

Vì sao trẻ dễ bùng nổ cảm xúc?

Trong khoảng 12–18 tháng, trẻ bắt đầu có mong muốn rõ ràng hơn.

Bé muốn tự lấy đồ, di chuyển hoặc thực hiện những hoạt động theo ý mình.

Tuy nhiên, khả năng ngôn ngữ vẫn chưa đủ để diễn đạt đầy đủ nhu cầu.

Khi không được đáp ứng, trẻ có thể cảm thấy thất vọng.

Đồng thời, những kỹ năng kiểm soát cảm xúc và hành vi vẫn đang phát triển.

Vì vậy, tiếng khóc hoặc phản ứng mạnh không nhất thiết là hành động có chủ ý nhằm thao túng người lớn.

Những nguyên nhân thường gặp

Trẻ có thể trở nên cáu kỉnh khi đói, buồn ngủ hoặc quá mệt.

Một môi trường ồn ào, đông người cũng có thể khiến bé bị quá tải.

Ngoài ra, những tình huống như phải ngừng chơi, thay quần áo hoặc rời khỏi nơi yêu thích có thể gây phản ứng mạnh.

Ba mẹ nên quan sát hoàn cảnh trước khi kết luận con đang cố tình chống đối.

Đôi khi, chỉ cần cho bé nghỉ ngơi hoặc chuyển sang không gian yên tĩnh đã giúp tình hình cải thiện.

Giữ bình tĩnh trước phản ứng của con

Khi trẻ khóc lớn, người lớn có thể cảm thấy mất kiên nhẫn.

Tuy nhiên, quát mắng hoặc đe dọa thường không giúp trẻ nhỏ hiểu cách điều chỉnh cảm xúc.

Ba mẹ nên giữ giọng nói bình tĩnh và bảo đảm an toàn.

Nếu bé đang ở gần cầu thang, đường xe chạy hoặc vật sắc nhọn, cần đưa trẻ khỏi khu vực nguy hiểm.

Sau đó, người lớn có thể ở gần và chờ con bình tĩnh hơn.

Không cần giải thích quá dài khi trẻ đang khóc dữ dội.

Công nhận cảm xúc không có nghĩa chiều theo mọi yêu cầu

Ba mẹ có thể nói: “Con đang buồn vì không được cầm điện thoại”.

Câu nói này giúp gọi tên cảm xúc của trẻ.

Tuy nhiên, người lớn vẫn có thể giữ nguyên giới hạn: “Điện thoại không phải đồ chơi của con”.

Điều quan trọng là phân biệt giữa cảm xúc và hành vi.

Trẻ có quyền buồn hoặc thất vọng, nhưng không được đánh người khác hay sử dụng vật nguy hiểm.

Ba mẹ có thể an ủi con trong khi vẫn duy trì quy tắc an toàn.

Cho trẻ lựa chọn đơn giản

Ở giai đoạn bắt đầu hình thành tính tự chủ, trẻ thường thích được tham gia quyết định.

Ba mẹ có thể đưa ra hai lựa chọn đều phù hợp.

Ví dụ: “Con muốn cầm quả bóng đỏ hay quả bóng xanh?”.

Hoặc: “Mình đọc sách trước hay chơi xếp hình trước?”.

Những lựa chọn đơn giản giúp trẻ cảm thấy được tôn trọng.

Tuy nhiên, không nên đưa ra quá nhiều phương án khiến bé khó quyết định.

Những vấn đề liên quan đến an toàn vẫn do người lớn chịu trách nhiệm.

Đừng dùng phần thưởng để chấm dứt mọi tiếng khóc

Khi trẻ khóc ở siêu thị, nhiều ba mẹ lập tức mua đồ chơi hoặc bánh kẹo để bé im lặng.

Cách này có thể giúp giải quyết tình huống trước mắt.

Tuy nhiên, nếu thường xuyên đáp ứng những yêu cầu không phù hợp chỉ để dừng tiếng khóc, trẻ có thể khó học cách chấp nhận giới hạn.

Ba mẹ nên giữ thái độ nhất quán.

Có thể chuyển hướng chú ý sang hoạt động khác hoặc đưa trẻ ra nơi yên tĩnh.

Không nên sử dụng thức ăn như phần thưởng cho mọi hành vi.

Khi trẻ đánh hoặc cắn

Một số trẻ nhỏ có thể đánh, đẩy hoặc cắn khi quá tức giận.

Người lớn cần ngăn hành vi gây đau ngay lập tức.

Có thể giữ khoảng cách an toàn và nói ngắn gọn: “Không cắn. Cắn làm đau”.

Sau đó, giúp trẻ bình tĩnh và hướng dẫn cách thể hiện nhu cầu phù hợp hơn.

Không đánh lại hoặc cắn lại để trẻ hiểu cảm giác đau.

Những hình thức trừng phạt thể chất có thể gây tổn thương và không dạy trẻ kỹ năng điều chỉnh cảm xúc.

Khi nào cần tìm sự hỗ trợ?

Những cơn bùng nổ cảm xúc có thể xuất hiện trong quá trình phát triển bình thường.

Tuy nhiên, nếu trẻ thường xuyên tự gây thương tích, phản ứng rất dữ dội kéo dài hoặc có những khó khăn phát triển đi kèm, ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ.

Cũng cần chú ý nếu trẻ mất kỹ năng giao tiếp đã có hoặc có biểu hiện đau, khó chịu thể chất.

Không nên quy mọi tiếng khóc kéo dài cho tính cách của trẻ.

BabyFun và học cách chờ đợi

Đối với BabyFun, các trò chơi đơn giản có thể giúp trẻ từng bước làm quen với việc chờ đến lượt.

Ví dụ, ba mẹ và bé cùng lăn bóng qua lại, thay phiên thả khối hình vào hộp hoặc chơi ú òa.

Ở giai đoạn đầu, thời gian chờ cần rất ngắn và phù hợp với khả năng của trẻ.

BabyFun có thể chia sẻ những hoạt động tương tác giúp phụ huynh hướng dẫn con bằng sự kiên nhẫn thay vì ép buộc.

Đồ chơi không phải công cụ để dập tắt mọi cảm xúc tiêu cực, mà là phương tiện hỗ trợ trẻ trải nghiệm và học hỏi.

Khi bé ăn vạ, điều con cần không chỉ là một lời từ chối hay sự chiều chuộng. Trẻ cần người lớn giúp hiểu cảm xúc, giữ giới hạn an toàn và từng bước học cách ứng xử phù hợp. Quá trình này cần thời gian, sự nhất quán và nhiều lần thực hành.