Bé tập tự ăn

Khi bước vào giai đoạn khoảng 9–18 tháng tuổi, nhiều em bé bắt đầu muốn tự cầm thức ăn, giữ thìa hoặc đưa đồ ăn lên miệng. Đây là dấu hiệu cho thấy trẻ đang phát triển khả năng phối hợp tay mắt và mong muốn tự mình thực hiện những hoạt động quen thuộc.

Tuy nhiên, quá trình tập tự ăn thường đi kèm những chiếc bàn bừa bộn, quần áo dính thức ăn và không ít lần bé làm rơi cả bát xuống sàn.

Thay vì xem đây là hành vi nghịch ngợm, ba mẹ có thể coi những bữa ăn đầu tiên là cơ hội để con luyện kỹ năng tự lập.

Khi nào bé bắt đầu tự ăn?

Nhiều trẻ bắt đầu cầm thức ăn bằng tay khi đã sẵn sàng ăn dặm, thường vào khoảng sáu tháng tuổi.

Đến khoảng 9–12 tháng, khả năng phối hợp ngón tay của bé phát triển hơn. Trẻ có thể nhặt những miếng thức ăn phù hợp và đưa lên miệng.

Trong giai đoạn 12–18 tháng, nhiều bé bắt đầu thử sử dụng thìa, dù việc xúc thức ăn còn vụng về.

Mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau.

Ba mẹ không cần ép con sử dụng thìa thành thạo quá sớm.

Vì sao bé thích dùng tay?

Khi cầm thức ăn, trẻ không chỉ học cách ăn mà còn khám phá kết cấu, nhiệt độ và hình dạng.

Một miếng rau mềm có cảm giác khác với miếng trái cây chín.

Bé có thể bóp, xoay hoặc đưa thức ăn lên quan sát trước khi ăn.

Những hành động này giúp trẻ luyện vận động tinh và khả năng phối hợp tay mắt.

Tuy nhiên, ba mẹ cần phân biệt việc khám phá thức ăn với những hành vi gây nguy hiểm.

Không nên để bé chơi với thực phẩm có nguy cơ hóc nghẹn hoặc những vật dụng sắc nhọn.

Chuẩn bị không gian ăn

Một chiếc ghế ăn chắc chắn, phù hợp với kích thước cơ thể có thể giúp trẻ giữ tư thế ổn định.

Bé cần ngồi thẳng, có hỗ trợ phù hợp và được cài dây an toàn theo thiết kế của ghế.

Ba mẹ nên đặt ghế trên bề mặt phẳng, tránh gần mép bàn hoặc những vật mà trẻ có thể đạp để làm ghế đổ.

Không bao giờ để trẻ một mình trong ghế ăn.

Có thể sử dụng yếm và tấm lót sàn dễ vệ sinh để giảm áp lực dọn dẹp.

Không gian ăn nên hạn chế những yếu tố gây xao nhãng như tivi hoặc điện thoại.

Chọn thức ăn phù hợp

Khi bé tập tự ăn, kết cấu thức ăn cần phù hợp với khả năng nhai và nuốt.

Những món mềm, được cắt hoặc chế biến đúng cách thường dễ sử dụng hơn.

Ba mẹ cần tránh các loại hạt nguyên, bỏng ngô, nho nguyên quả, cà rốt sống dạng cứng và những miếng thức ăn tròn, khó nhai.

Không nên nghĩ rằng trẻ đã có nhiều răng thì sẽ không bị hóc.

Nguy cơ phụ thuộc vào hình dạng, độ cứng và cách chế biến thực phẩm.

Người chăm sóc cần luôn ngồi gần và quan sát bé trong suốt bữa ăn.

Khi bé liên tục làm rơi thức ăn

Một số trẻ thích thả thức ăn xuống sàn rồi nhìn phản ứng của người lớn.

Hành động này có thể liên quan đến việc khám phá nguyên nhân và kết quả.

Bé đang tìm hiểu điều gì xảy ra khi buông một vật khỏi tay.

Ba mẹ có thể phản hồi bình tĩnh và nhất quán.

Ví dụ: “Thức ăn để trên khay nhé”.

Không cần quát mắng hoặc biến mỗi lần làm rơi thành một cuộc tranh cãi.

Nếu trẻ bắt đầu ném thức ăn liên tục và không còn hứng thú ăn, có thể bé đã no hoặc muốn kết thúc bữa.

Có nên ép bé ăn hết?

Nhiều phụ huynh lo rằng con ăn quá ít nên cố đút thêm dù bé đã quay mặt đi.

Tuy nhiên, trẻ cần được học cách nhận biết cảm giác đói và no.

Ba mẹ có trách nhiệm lựa chọn thực phẩm phù hợp, tổ chức bữa ăn và bảo đảm an toàn.

Trẻ có thể được khuyến khích quyết định lượng ăn trong giới hạn phù hợp với nhu cầu.

Nếu bé tăng cân không tốt, thường xuyên từ chối ăn hoặc có khó khăn khi nhai nuốt, cần trao đổi với nhân viên y tế.

Không nên dùng đồ chơi hoặc màn hình để đánh lạc hướng nhằm ép trẻ ăn nhiều hơn.

Luyện dùng thìa như thế nào?

Khi bé bắt đầu quan tâm đến thìa, ba mẹ có thể cho con cầm một chiếc thìa nhỏ, chất liệu phù hợp.

Người lớn có thể sử dụng một chiếc thìa khác để hỗ trợ nếu cần.

Ban đầu, bé có thể cầm ngược thìa hoặc làm rơi thức ăn.

Đây là một phần bình thường của quá trình học.

Có thể bắt đầu với những món có độ sánh phù hợp để thức ăn dễ nằm trên thìa hơn.

Không nên liên tục giành lại thìa chỉ vì con làm bẩn.

Sự kiên nhẫn giúp trẻ có cơ hội luyện tập.

BabyFun và kỹ năng tự lập

Đối với BabyFun, kỹ năng tự ăn có thể được liên hệ với những trò chơi vận động tinh phù hợp.

Các hoạt động cầm nắm, thả khối hình vào hộp hoặc chuyển đồ vật kích thước lớn giữa hai tay giúp trẻ luyện khả năng phối hợp.

Khi trẻ lớn hơn, đồ chơi nhập vai nấu ăn có thể tạo cơ hội tìm hiểu về bữa ăn và dụng cụ nhà bếp.

Tuy nhiên, đồ chơi không thay thế việc thực hành ăn uống thật.

BabyFun có thể chia sẻ những gợi ý giúp ba mẹ lựa chọn hoạt động phù hợp với khả năng hiện tại của con.

Tập tự ăn không chỉ nhằm giúp trẻ sử dụng thìa thành thạo. Đây còn là quá trình con học cách lựa chọn, phối hợp chuyển động và từng bước tự chăm sóc bản thân. Một bữa ăn hơi bừa bộn đôi khi chính là dấu hiệu của một trải nghiệm học hỏi tích cực.