Cung điện LEGO bị phản đối

LEGO Star Wars là dòng đồ chơi lắp ráp lấy cảm hứng từ thế giới khoa học viễn tưởng nổi tiếng. Những bộ sản phẩm có thể tái hiện tàu vũ trụ, căn cứ, nhân vật và các địa điểm xuất hiện trong phim.

Tuy nhiên, năm 2013, một bộ LEGO mô phỏng cung điện của Jabba the Hutt đã gây tranh cãi tại châu Âu. Một tổ chức đại diện cho cộng đồng người Thổ Nhĩ Kỳ tại Áo cho rằng thiết kế công trình có những đặc điểm gợi liên tưởng đến kiến trúc Hồi giáo.

Vụ việc tạo ra cuộc thảo luận về sự khác biệt giữa việc tái hiện bối cảnh hư cấu và cách người xem liên hệ hình ảnh đó với văn hóa thực tế.

Cung điện Jabba là gì?

Jabba the Hutt là nhân vật phản diện trong loạt phim Star Wars.

Nhân vật xuất hiện với hình dáng sinh vật ngoài hành tinh và có quyền lực trong thế giới tội phạm hư cấu.

Trong phim Return of the Jedi, Jabba sống tại một cung điện trên hành tinh Tatooine.

Công trình có thiết kế mang phong cách sa mạc, với những khối tường lớn, mái vòm và tháp cao.

LEGO phát triển bộ Jabba’s Palace để người hâm mộ có thể lắp ráp lại địa điểm này.

Bộ sản phẩm mang mã 9516, được giới thiệu năm 2012.

Ngoài công trình chính, bộ đồ chơi còn có nhiều nhân vật xuất hiện trong phim.

Vì sao sản phẩm bị phản đối?

Đầu năm 2013, tổ chức Turkish Cultural Community tại Áo lên tiếng phản đối bộ đồ chơi.

Đại diện tổ chức cho rằng thiết kế cung điện có những điểm tương đồng với kiến trúc nhà thờ Hồi giáo.

Một số người đặc biệt liên hệ hình dáng công trình với Hagia Sophia tại Istanbul.

Họ lo ngại rằng việc sử dụng kiểu kiến trúc gợi liên tưởng đến văn hóa Hồi giáo làm nơi ở của một nhân vật phản diện có thể tạo ra thông điệp tiêu cực.

Những ý kiến phản đối cũng đề cập đến cách xây dựng nhân vật và bối cảnh trong bộ đồ chơi.

Tuy nhiên, đây là cách diễn giải của những người phản đối, không phải kết luận rằng LEGO cố ý mô phỏng một công trình tôn giáo cụ thể.

LEGO giải thích như thế nào?

LEGO khẳng định bộ sản phẩm được thiết kế dựa trên bối cảnh trong phim Star Wars.

Theo doanh nghiệp, các nhân vật và công trình đều thuộc thế giới hư cấu do Lucasfilm xây dựng.

Nhà thiết kế LEGO cố gắng tái hiện những chi tiết trong phim để người chơi có thể dựng lại các cảnh quen thuộc.

Doanh nghiệp cho biết bộ Jabba’s Palace không nhằm mô phỏng một nhà thờ Hồi giáo có thật.

LEGO cũng bày tỏ sự tiếc nuối khi sản phẩm khiến một số người cảm thấy bị xúc phạm.

Phản hồi này cho thấy doanh nghiệp phân biệt giữa ý định thiết kế và cách công chúng tiếp nhận sản phẩm.

Tranh cãi về việc ngừng sản xuất

Tháng 4/2013, xuất hiện thông tin cho rằng LEGO sẽ ngừng sản xuất Jabba’s Palace sau khi nhận phản đối.

Tuy nhiên, LEGO phủ nhận việc dừng sản phẩm là kết quả trực tiếp của cuộc tranh cãi.

Theo đại diện doanh nghiệp, quyết định kết thúc vòng đời sản phẩm vào cuối năm 2013 đã được đưa ra từ trước.

LEGO cho biết kế hoạch này đã được xác định trong năm 2012 và thông tin được truyền đạt vào tháng 1/2013.

Vì vậy, không nên kết luận rằng tổ chức phản đối đã khiến LEGO lập tức thu hồi hoặc cấm bán bộ đồ chơi.

Đây là điểm quan trọng khi tìm hiểu các tranh cãi trên truyền thông.

Một quyết định kinh doanh có thể trùng thời điểm với phản ứng của công chúng nhưng không nhất thiết xuất phát từ phản ứng đó.

Đồ chơi hư cấu và văn hóa thực tế

Nhiều thế giới giả tưởng lấy cảm hứng từ kiến trúc, trang phục và phong tục ngoài đời thực.

Những yếu tố này giúp bối cảnh trở nên phong phú và dễ hình dung.

Tuy nhiên, khi kết hợp các hình ảnh văn hóa với nhân vật phản diện, người xem có thể đưa ra những cách hiểu khác nhau.

Một nhóm khán giả có thể chỉ nhìn thấy công trình trong phim.

Nhóm khác có thể nhận ra những đặc điểm giống kiến trúc quen thuộc với cộng đồng mình.

Điều này cho thấy việc thiết kế sản phẩm văn hóa cần cân nhắc nhiều góc nhìn.

Bài học cho phụ huynh

Khi trẻ chơi những bộ mô hình dựa trên phim ảnh, cha mẹ có thể giải thích sự khác biệt giữa thế giới hư cấu và đời sống thực tế.

Một cung điện trong phim không nhất thiết đại diện cho một quốc gia hoặc tôn giáo.

Phụ huynh cũng có thể khuyến khích trẻ tìm hiểu về những công trình kiến trúc có thật.

Ví dụ, trẻ có thể so sánh mái vòm, tháp và những hình khối xuất hiện trong các công trình khác nhau.

Qua đó, hoạt động lắp ráp trở thành cơ hội để trẻ quan sát và học hỏi.

BabyFun và đồ chơi kiến trúc

Đối với BabyFun, câu chuyện Jabba’s Palace gợi ra hướng lựa chọn những bộ đồ chơi kiến trúc đa dạng.

Trẻ có thể xây dựng lâu đài, cung điện, nhà ở hoặc công trình nổi tiếng từ nhiều nền văn hóa.

Khi giới thiệu sản phẩm lấy cảm hứng từ phim ảnh, dịch vụ nên làm rõ đây là mô hình hư cấu hay công trình có thật.

Phụ huynh cũng có thể khuyến khích trẻ tự sáng tạo công trình mới thay vì chỉ lắp ráp theo hướng dẫn.

Vụ Jabba’s Palace cho thấy một mô hình đồ chơi có thể được hiểu theo nhiều cách. Việc tôn trọng sự khác biệt văn hóa và cung cấp thông tin chính xác sẽ giúp hoạt động vui chơi trở nên có ý nghĩa hơn.