Tàu cướp biển Playmobil
Những bộ đồ chơi mô phỏng lịch sử thường giúp trẻ hình dung về thế giới trong quá khứ. Lâu đài, tàu cướp biển, hiệp sĩ và những nhân vật cổ trang có thể trở thành chất liệu để trẻ xây dựng câu chuyện phiêu lưu.
Tuy nhiên, khi đưa các yếu tố lịch sử vào đồ chơi, nhà sản xuất cũng đối mặt với câu hỏi về cách thể hiện những vấn đề nhạy cảm.
Năm 2015, một bộ tàu cướp biển của Playmobil đã gây tranh cãi tại Hoa Kỳ vì một nhân vật có phụ kiện được cho là giống vòng cổ của người từng bị nô lệ hóa.
Bộ tàu cướp biển gây chú ý
Playmobil là thương hiệu đồ chơi của Đức, nổi tiếng với các nhân vật nhỏ và những bộ mô hình có thể lắp ráp.
Trong một bộ tàu cướp biển, trẻ có thể tìm thấy thuyền, thủy thủ, phụ kiện và những chi tiết mô phỏng đời sống trên biển.
Tháng 10/2015, một phụ huynh tại California tên Ida Lockett lên tiếng sau khi giúp con trai lắp ráp bộ đồ chơi được tặng nhân dịp sinh nhật.
Bà phát hiện một nhân vật da sẫm màu mặc quần áo rách, không đi giày và có một phụ kiện đeo quanh cổ.
Theo hình ảnh hướng dẫn, người chơi được yêu cầu gắn phụ kiện này lên nhân vật.
Người mẹ cho rằng chi tiết đó giống vòng cổ từng được sử dụng để khống chế người bị nô lệ hóa.
Phản ứng từ phụ huynh
Vụ việc nhanh chóng được các phương tiện truyền thông Hoa Kỳ đưa tin.
Ida Lockett cho rằng bộ đồ chơi truyền tải hình ảnh không phù hợp đối với trẻ nhỏ.
Bà đặc biệt lo ngại việc trẻ được hướng dẫn trực tiếp gắn chiếc vòng lên cổ nhân vật.
Một số tổ chức và người tiêu dùng cũng lên tiếng phản đối cách thiết kế này.
Theo họ, việc đưa những hình ảnh gắn với lịch sử nô lệ vào trò chơi cần được thực hiện cẩn trọng.
Nếu không có lời giải thích phù hợp, trẻ có thể xem những chi tiết mang ý nghĩa đau thương như phụ kiện giải trí thông thường.
Playmobil giải thích ra sao?
Playmobil cho biết nhân vật được thiết kế để thể hiện một thủy thủ từng là nô lệ trong bối cảnh lịch sử thế kỷ XVII.
Theo doanh nghiệp, nhân vật là thành viên thủy thủ đoàn, không phải người đang bị giam giữ trên tàu.
Hãng giải thích rằng mục đích thiết kế không phải nhằm xúc phạm bất kỳ nhóm người nào.
Tuy nhiên, lời giải thích này không chấm dứt ngay những ý kiến phản đối.
Một số người cho rằng việc nhân vật từng là nô lệ không giải thích đầy đủ lý do cần có phụ kiện đeo cổ trong bộ đồ chơi.
Vấn đề vì vậy không chỉ nằm ở ý định của nhà sản xuất mà còn ở cách người sử dụng tiếp nhận sản phẩm.
Lịch sử và trò chơi có thể kết hợp không?
Đồ chơi mô phỏng lịch sử có thể mang lại giá trị giáo dục.
Trẻ có thể tìm hiểu về trang phục, phương tiện di chuyển và những hoạt động của con người trong quá khứ.
Tuy nhiên, không phải mọi chi tiết lịch sử đều phù hợp để chuyển thành phụ kiện vui chơi.
Những chủ đề như chiến tranh, phân biệt đối xử và nô lệ cần được giới thiệu theo cách phù hợp với độ tuổi.
Nếu sản phẩm chỉ tái hiện hình ảnh mà không có bối cảnh giải thích, trẻ có thể hiểu sai ý nghĩa.
Điều này đặc biệt quan trọng khi một chi tiết có thể gợi lại trải nghiệm đau thương của cộng đồng.
Trách nhiệm của nhà thiết kế
Một bộ đồ chơi có thể được phát triển bởi nhiều nhóm, từ nghiên cứu lịch sử đến tạo hình nhân vật và sản xuất phụ kiện.
Trong quá trình này, nhà thiết kế cần xem xét cả độ chính xác lịch sử và tác động văn hóa.
Một chi tiết có thể đúng với một bối cảnh nhất định nhưng vẫn không phù hợp khi được đưa vào sản phẩm dành cho trẻ.
Doanh nghiệp cũng cần đánh giá cách người mua tại những quốc gia khác nhau có thể hiểu sản phẩm.
Những khác biệt về lịch sử và văn hóa có thể khiến cùng một hình ảnh tạo ra phản ứng rất khác nhau.
BabyFun và đồ chơi lịch sử
Đối với BabyFun, câu chuyện Playmobil gợi ra bài học về việc lựa chọn đồ chơi mô phỏng lịch sử.
Những bộ lâu đài, tàu thuyền hoặc nhân vật cổ trang có thể giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng.
Tuy nhiên, dịch vụ nên xem xét kỹ các phụ kiện và thông điệp của sản phẩm.
Khi giới thiệu đồ chơi có yếu tố lịch sử nhạy cảm, người lớn cần có khả năng giải thích phù hợp với lứa tuổi.
Phụ huynh cũng có thể khuyến khích trẻ xây dựng những câu chuyện về hợp tác, khám phá và giúp đỡ nhau.
Vụ tàu cướp biển Playmobil cho thấy đồ chơi không tồn tại tách biệt khỏi văn hóa và lịch sử. Một chi tiết nhỏ trong mô hình có thể mang ý nghĩa lớn, vì vậy sự tôn trọng và hiểu biết cần xuất hiện ngay từ quá trình thiết kế.

