Búp bê có thể nghe lén
Một con búp bê có thể trò chuyện với trẻ từng là ý tưởng rất hấp dẫn trong ngành đồ chơi công nghệ. Thay vì chỉ phát ra những câu nói được ghi âm sẵn, một số sản phẩm được thiết kế để nhận diện giọng nói và phản hồi thông qua ứng dụng kết nối.
Tuy nhiên, những tính năng này cũng tạo ra lo ngại về quyền riêng tư. Năm 2016 và 2017, búp bê My Friend Cayla trở thành tâm điểm của các tranh cãi liên quan đến khả năng thu thập dữ liệu và nguy cơ bị người khác kết nối trái phép.
Búp bê My Friend Cayla hoạt động như thế nào?
My Friend Cayla là sản phẩm của Genesis Toys.
Búp bê có khả năng giao tiếp với người sử dụng thông qua kết nối Bluetooth và ứng dụng trên thiết bị di động.
Khi trẻ đặt câu hỏi, hệ thống có thể xử lý nội dung giọng nói để tạo phản hồi.
Điểm hấp dẫn là trẻ có cảm giác đang trò chuyện với một nhân vật thực sự.
Sản phẩm kết hợp hình thức búp bê truyền thống với công nghệ nhận diện giọng nói.
Tuy nhiên, việc sử dụng micro, Bluetooth và dịch vụ xử lý dữ liệu cũng khiến sản phẩm có những rủi ro khác với búp bê thông thường.
Những lo ngại xuất hiện năm 2016
Tháng 12/2016, một nhóm tổ chức bảo vệ quyền riêng tư và người tiêu dùng gửi đơn khiếu nại đến Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ.
Đơn khiếu nại liên quan đến My Friend Cayla và một sản phẩm khác mang tên I-Que Intelligent Robot.
Các tổ chức cho rằng việc thu thập và xử lý bản ghi giọng nói của trẻ có thể không được thông báo và xin phép đầy đủ.
Họ cũng đặt câu hỏi về việc dữ liệu được lưu trữ, chia sẻ và sử dụng như thế nào.
Đây là những cáo buộc trong đơn khiếu nại, không nên nhầm lẫn với kết luận rằng mọi hành vi được nêu đều đã được cơ quan chức năng xác nhận là vi phạm.
Dù vậy, vụ việc đã thu hút sự chú ý vì người sử dụng chính là trẻ em.
Đức cảnh báo về nguy cơ nghe lén
Năm 2017, Cơ quan Mạng lưới Liên bang Đức, Bundesnetzagentur, có động thái đối với My Friend Cayla do lo ngại sản phẩm có thể được sử dụng như một thiết bị nghe lén không được phép.
Vấn đề đáng chú ý nằm ở khả năng kết nối Bluetooth và nguy cơ người khác truy cập vào thiết bị trong những điều kiện nhất định.
Một món đồ chơi có micro và loa không chỉ tiếp nhận lời nói của trẻ mà còn có thể trở thành điểm yếu nếu cơ chế bảo vệ không đủ tốt.
Nguy cơ này đặc biệt đáng lo ngại khi sản phẩm được sử dụng trong không gian riêng tư của gia đình.
Câu chuyện khiến nhiều phụ huynh đặt câu hỏi liệu một món đồ chơi có thực sự cần khả năng ghi nhận và truyền giọng nói hay không.
Tranh cãi về công nghệ và quyền riêng tư
Những người ủng hộ đồ chơi thông minh cho rằng khả năng tương tác bằng giọng nói giúp trẻ có trải nghiệm phong phú hơn.
Trẻ có thể đặt câu hỏi, nghe phản hồi và tham gia những hoạt động mang tính hội thoại.
Tuy nhiên, công nghệ này cũng đòi hỏi hệ thống bảo mật phù hợp.
Nếu thông tin giọng nói được gửi đến máy chủ, phụ huynh cần biết dữ liệu được sử dụng cho mục đích gì và lưu giữ trong bao lâu.
Một thiết bị dành cho trẻ nhỏ càng cần hạn chế những quyền truy cập không cần thiết.
Sự tiện lợi không thể thay thế trách nhiệm bảo vệ quyền riêng tư.
Khác biệt với búp bê truyền thống
Búp bê thông thường không cần Internet để trẻ sáng tạo câu chuyện.
Trẻ có thể tự đặt tên, xây dựng tính cách và tưởng tượng lời thoại cho nhân vật.
Trong khi đó, búp bê kết nối có thể cung cấp những phản hồi được lập trình hoặc tạo ra thông qua hệ thống xử lý dữ liệu.
Mỗi hình thức đều có đặc điểm riêng.
Tuy nhiên, phụ huynh cần cân nhắc liệu lợi ích của kết nối mạng có tương xứng với những yêu cầu bảo mật đi kèm hay không.
BabyFun và đồ chơi thông minh
Đối với BabyFun, vụ My Friend Cayla mang đến bài học về việc lựa chọn đồ chơi có khả năng ghi âm và kết nối.
Nếu cung cấp sản phẩm thông minh, dịch vụ cần xem xét quyền truy cập micro, kết nối Bluetooth, cách lưu trữ dữ liệu và khả năng khôi phục thiết bị.
Trước khi chuyển đồ chơi cho gia đình tiếp theo, những thông tin cá nhân còn lưu trên thiết bị cần được xử lý đúng cách.
Phụ huynh cũng nên tìm hiểu chức năng của sản phẩm và tắt những kết nối không cần thiết.
Câu chuyện My Friend Cayla cho thấy một món đồ chơi biết nói có thể mang lại trải nghiệm thú vị, nhưng quyền riêng tư của trẻ phải được bảo vệ ngay từ khâu thiết kế.

