Đồ chơi học từ chỉ chuyển động

Một chiếc ô tô đồ chơi có thể lăn trên mặt sàn, con quay xoay quanh trục, quả bóng nảy lên sau khi chạm đất, còn đoàn tàu di chuyển theo đường ray. Những hoạt động ấy đều liên quan đến chuyển động nhưng có đặc điểm khác nhau.

Trong tiếng Việt, có rất nhiều động từ giúp mô tả cách một vật di chuyển. Các từ như “lăn”, “trượt”, “xoay”, “nảy”, “rung”, “lắc”, “nghiêng” hay “dao động” mang những ý nghĩa riêng.

Khi được quan sát và trải nghiệm trực tiếp, trẻ sẽ dễ hiểu sự khác biệt giữa các từ này hơn so với việc chỉ nghe giải thích.

Đồ chơi vì thế có thể trở thành công cụ giúp con mở rộng vốn động từ và sử dụng ngôn ngữ chính xác hơn.

Mỗi chuyển động có một cách gọi

Cha mẹ chuẩn bị một quả bóng mềm, một chiếc xe đồ chơi và một con quay an toàn.

Người lớn lần lượt cho các món đồ chuyển động.

Quả bóng lăn trên sàn.

Chiếc xe di chuyển bằng bánh xe.

Con quay xoay quanh trục của nó.

Cha mẹ hỏi: “Ba món đồ này chuyển động có giống nhau không?”.

Trẻ có thể nhận ra những điểm khác biệt.

Người lớn giới thiệu từ phù hợp với từng chuyển động và khuyến khích con sử dụng trong câu.

Trò chơi nhà nghiên cứu chuyển động

Gia đình tạo một khu vực thử nghiệm đơn giản.

Trẻ được quan sát quả bóng lăn trên mặt sàn, chiếc xe trượt xuống đường dốc và một món đồ chơi treo an toàn đung đưa nhẹ.

Cha mẹ hỏi: “Con thấy món đồ nào đang lăn?”.

Sau đó, người lớn hỏi: “Món nào đang đung đưa?”.

Trẻ được thực hành lựa chọn động từ phù hợp với điều mình nhìn thấy.

Hoạt động nên sử dụng đồ chơi có kích thước an toàn và tránh những vật có nguy cơ rơi vào người trẻ.

Lăn và trượt khác nhau thế nào?

Cha mẹ chuẩn bị một quả bóng và một khối gỗ.

Người lớn cho quả bóng lăn trên mặt phẳng.

Sau đó, cha mẹ đẩy khối gỗ trượt trên sàn.

Trẻ quan sát sự khác biệt.

Người lớn giải thích rằng khi lăn, vật thường quay trong quá trình di chuyển. Khi trượt, vật có thể dịch chuyển trên bề mặt mà không cần quay như vậy.

Cha mẹ không cần sử dụng thuật ngữ vật lý phức tạp.

Chỉ cần cho trẻ nhìn thấy và thử mô tả.

Trò chơi công viên chuyển động

Gia đình xây một công viên đồ chơi với cầu trượt, vòng quay và xích đu mô phỏng.

Cha mẹ hỏi: “Nhân vật đang làm gì trên cầu trượt?”.

Trẻ có thể nói: “Bạn ấy đang trượt xuống”.

Người lớn hỏi tiếp: “Vòng quay chuyển động thế nào?”.

Trẻ trả lời: “Vòng quay đang xoay”.

Qua đó, con được thực hành sử dụng những động từ khác nhau trong cùng một câu chuyện.

Từ chỉ hướng chuyển động

Ngoài cách chuyển động, trẻ còn có thể học cách diễn đạt hướng di chuyển.

Ví dụ: “Chiếc xe tiến về phía trước”.

“Quả bóng lăn sang bên trái”.

“Con tàu đi vòng qua ngọn núi”.

“Chiếc cần cẩu nâng hàng lên cao”.

Cha mẹ có thể sử dụng mô hình để minh họa từng câu.

Điều này giúp trẻ kết hợp động từ với thông tin về hướng và vị trí.

Trò chơi đoán hành động

Cha mẹ điều khiển một món đồ chơi nhưng chưa nói tên chuyển động.

Trẻ quan sát và mô tả.

Ví dụ, người lớn làm cho chú robot đồ chơi nghiêng sang một bên.

Trẻ có thể nói: “Robot đang nghiêng”.

Sau đó, hai người đổi vai.

Trẻ thực hiện một chuyển động và cha mẹ đoán.

Hoạt động giúp con liên kết hành động với từ ngữ theo cả hai chiều: nghe để thực hiện và quan sát để gọi tên.

Một vật có thể có nhiều chuyển động

Chiếc xe đồ chơi vừa có thể tiến về phía trước vừa có bánh xe đang quay.

Cha mẹ hỏi: “Con nhìn thấy những chuyển động nào cùng lúc?”.

Trẻ có thể mô tả: “Xe đang chạy về phía trước và bánh xe đang xoay”.

Qua đó, con được hiểu rằng một sự việc có thể bao gồm nhiều chuyển động khác nhau.

Đây cũng là cơ hội để trẻ tập sử dụng câu có nhiều thông tin.

Từ chỉ chuyển động trong kể chuyện

Gia đình tạo một câu chuyện về chuyến phiêu lưu của chú robot.

Robot bước qua cây cầu, xoay người để nhìn phía sau rồi nghiêng đầu khi gặp một nhân vật mới.

Cha mẹ khuyến khích trẻ sử dụng những động từ phù hợp khi kể.

Người lớn có thể hỏi: “Robot làm gì trước khi quay lại nhà?”.

Trẻ được thực hành kết hợp từ chỉ chuyển động với trình tự câu chuyện.

Không biến trò chơi thành bài kiểm tra

Nếu trẻ sử dụng từ chưa chính xác, cha mẹ có thể làm mẫu bằng cách nói tự nhiên.

Ví dụ, khi trẻ nói “Quả bóng đang chạy”, người lớn có thể đáp: “Đúng rồi, quả bóng đang lăn rất xa”.

Cách phản hồi này giúp con tiếp nhận từ mới mà không cảm thấy bị chê trách.

BabyFun và khám phá chuyển động

Những bộ đồ chơi phương tiện, đường ray, con quay, bóng hoặc mô hình công viên có thể tạo ra nhiều cơ hội học từ chỉ chuyển động.

Thông qua BabyFun, phụ huynh có thể cân nhắc lựa chọn sản phẩm phù hợp với độ tuổi và khả năng của con.

Gia đình có thể kết hợp việc quan sát chuyển động với những câu hỏi đơn giản để trẻ mô tả bằng lời.

Khi biết sử dụng nhiều động từ chỉ chuyển động, trẻ có thêm khả năng diễn đạt chính xác những gì đang xảy ra. Đồ chơi giúp con hiểu rằng thế giới không chỉ có những vật đứng yên hay di chuyển, mà còn chứa rất nhiều kiểu chuyển động thú vị để quan sát và gọi tên.