Đồ chơi và ngôn ngữ không lời

Một cái chỉ tay, nụ cười, ánh mắt hướng về món đồ yêu thích hoặc động tác lắc đầu đều có thể truyền đạt thông tin. Trước khi nói được những câu hoàn chỉnh, trẻ đã sử dụng nhiều hình thức giao tiếp không lời để thể hiện mong muốn và chia sẻ trải nghiệm.

Ngay cả khi khả năng nói phát triển, cử chỉ và nét mặt vẫn tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong giao tiếp.

Đồ chơi có thể tạo ra những tình huống giúp trẻ khám phá cách truyền đạt thông tin mà không nhất thiết phải sử dụng lời nói.

Giao tiếp bắt đầu từ cử chỉ

Khi muốn lấy một chiếc xe, trẻ có thể chỉ tay về phía món đồ.

Cha mẹ quan sát rồi hỏi: “Con muốn chiếc xe màu đỏ phải không?”.

Nếu trẻ gật đầu, người lớn có thể đưa xe và tiếp tục trò chuyện.

Qua đó, trẻ nhận ra rằng cử chỉ của mình được người khác hiểu và phản hồi.

Tuy nhiên, không nên ép trẻ phải nói thành lời mới được đáp ứng nhu cầu. Cử chỉ là một hình thức giao tiếp có giá trị.

Trò chơi đoán hành động

Gia đình có thể tổ chức trò chơi một người diễn tả hành động, người còn lại đoán.

Cha mẹ giả vờ lái ô tô, đánh trống hoặc chăm sóc búp bê mà không nói tên hoạt động.

Trẻ quan sát rồi thử đoán.

Sau đó, hai người đổi vai.

Hoạt động giúp trẻ chú ý đến chuyển động cơ thể và tìm từ ngữ phù hợp để diễn đạt điều mình nhìn thấy.

Đồ chơi và nét mặt

Một bộ búp bê hoặc thẻ hình khuôn mặt có thể giúp trẻ nhận biết những biểu cảm khác nhau.

Cha mẹ có thể chọn hình một nhân vật đang cười rồi hỏi: “Con nhìn thấy điều gì trên khuôn mặt bạn?”.

Trẻ có thể trả lời: “Bạn cười”.

Người lớn tiếp tục giải thích rằng nụ cười thường gắn với niềm vui, nhưng không phải lúc nào cũng phản ánh đầy đủ cảm xúc bên trong.

Điều này giúp trẻ tránh suy đoán quá chắc chắn về trạng thái của người khác.

Giao tiếp qua khoảng cách

Trong trò chơi nhóm, trẻ có thể học cách sử dụng cử chỉ để mời bạn tham gia.

Ví dụ, trẻ đưa tay về phía bộ xếp hình hoặc đặt một miếng ghép trước mặt bạn.

Cha mẹ có thể mô tả: “Con đang mời bạn chơi cùng phải không?”.

Tuy nhiên, không nên yêu cầu mọi trẻ phải sử dụng cùng một kiểu cử chỉ. Cách thể hiện giao tiếp có thể khác nhau giữa các cá nhân.

Trò chơi không nói

Một hoạt động thú vị là hai người thử hoàn thành công trình bằng khối gỗ mà chỉ sử dụng cử chỉ.

Một người chỉ vào vị trí cần đặt khối, người còn lại thực hiện.

Sau vài phút, cả hai có thể trò chuyện về điều gì dễ hiểu và điều gì gây nhầm lẫn.

Trò chơi giúp trẻ nhận ra rằng khi thiếu lời nói, một số thông tin có thể khó truyền đạt.

Tuy nhiên, không nên kéo dài hoạt động nếu trẻ cảm thấy khó chịu hoặc không muốn tham gia.

Hình ảnh cũng là phương tiện giao tiếp

Ngoài cử chỉ, một số trẻ có thể sử dụng tranh, biểu tượng hoặc thiết bị hỗ trợ để thể hiện mong muốn.

Ví dụ, trẻ chọn hình quả bóng để thông báo mình muốn chơi bóng.

Cha mẹ có thể phản hồi bằng cách gọi tên hoạt động và tạo cơ hội tương tác.

Những phương tiện hỗ trợ giao tiếp không nhất thiết cản trở việc phát triển lời nói. Với những trẻ có nhu cầu đặc biệt, gia đình nên được chuyên gia hướng dẫn lựa chọn và sử dụng phương tiện phù hợp.

Hiểu sự khác biệt giữa các trẻ

Có trẻ thường xuyên chỉ tay và sử dụng nét mặt rõ ràng. Có trẻ ít biểu lộ bằng những cách quen thuộc nhưng vẫn giao tiếp thông qua hành động khác.

Cha mẹ nên quan sát tổng thể khả năng tương tác thay vì đánh giá chỉ dựa trên một biểu hiện.

Nếu trẻ có khó khăn kéo dài trong việc giao tiếp, chia sẻ sự chú ý hoặc hiểu lời nói, gia đình nên trao đổi với chuyên gia phát triển trẻ em.

Kết hợp lời nói và cử chỉ

Trong sinh hoạt, lời nói và cử chỉ thường xuất hiện cùng nhau.

Khi cha mẹ nói “Tạm biệt” và vẫy tay, trẻ được tiếp xúc với hai hình thức truyền đạt có liên quan.

Khi người lớn nói “Đặt khối vào hộp” đồng thời chỉ vào hộp, cử chỉ có thể giúp trẻ hiểu lời hướng dẫn.

Đồ chơi tạo ra nhiều tình huống để kết hợp hai hình thức giao tiếp này.

BabyFun và giao tiếp đa dạng

Những bộ đồ chơi nhân vật, xếp hình, thẻ tranh hoặc trò chơi phối hợp có thể tạo cơ hội thực hành giao tiếp bằng lời và không lời.

Thông qua BabyFun, phụ huynh có thể cân nhắc lựa chọn sản phẩm phù hợp với sở thích và nhu cầu của con.

Gia đình có thể tổ chức những hoạt động đơn giản như đoán hành động, chỉ đường bằng cử chỉ hoặc lựa chọn món đồ qua hình ảnh.

Giao tiếp không chỉ nằm ở số lượng từ trẻ nói được. Khi cha mẹ chú ý đến những tín hiệu nhỏ và phản hồi phù hợp, trẻ có thêm cơ hội được thấu hiểu. Đồ chơi trở thành phương tiện giúp cả gia đình khám phá sự phong phú của ngôn ngữ và những cách con người kết nối với nhau.