Đồ chơi và trò chơi chữ

Có những lúc trẻ bật cười chỉ vì hai từ nghe gần giống nhau. Một bài đồng dao có vần điệu, câu nói vui hoặc trò tìm những tiếng bắt đầu bằng cùng một âm có thể khiến trẻ thích thú lặp lại nhiều lần.

Những hoạt động ấy thuộc nhóm trò chơi ngôn ngữ. Khi kết hợp với đồ chơi, chúng có thể giúp trẻ chú ý đến âm thanh, nhịp điệu và cấu tạo của lời nói theo cách tự nhiên, không cần biến giờ chơi thành bài học đọc viết.

Ngôn ngữ cũng có nhịp điệu

Trước khi biết đọc, trẻ đã có thể cảm nhận nhịp điệu qua bài hát, câu vè và những lời nói được lặp lại.

Cha mẹ có thể sử dụng thú bông để tạo một bài hát ngắn có nhịp đều.

Mỗi lần nhân vật xuất hiện, người lớn đọc một câu vui và kết hợp động tác.

Trẻ có thể vỗ tay, lắc lư hoặc bắt chước những tiếng quen thuộc.

Tuy nhiên, không cần yêu cầu trẻ đọc đúng toàn bộ câu. Việc tham gia bằng hành động cũng có giá trị.

Những từ có vần giống nhau

Vần là phần âm thanh có thể tạo sự tương đồng giữa các tiếng.

Trong tiếng Việt, cha mẹ có thể sử dụng những cặp từ đơn giản như “mèo – trèo” hoặc “hoa – quà” trong câu nói vui.

Một chú mèo đồ chơi đang leo lên chiếc ghế có thể trở thành nhân vật trong câu: “Con mèo thích trèo”.

Trẻ được nghe sự gần giống về âm thanh trong lúc quan sát hành động.

Tuy nhiên, không phải trẻ nhỏ nào cũng nhận biết vần ngay lập tức. Khả năng chú ý đến cấu trúc âm thanh của từ phát triển dần theo tuổi.

Tìm tiếng bắt đầu giống nhau

Với trẻ lớn hơn, gia đình có thể tổ chức trò tìm những từ bắt đầu bằng cùng một âm.

Cha mẹ đặt vài món đồ chơi trước mặt rồi đọc tên từng món.

Trẻ thử nghe xem những từ nào có âm đầu giống nhau.

Tuy nhiên, tiếng Việt có đặc điểm âm vị và hệ thống thanh điệu riêng. Người lớn nên lựa chọn ví dụ rõ ràng, tránh sử dụng những từ có cách phát âm dễ gây nhầm lẫn.

Mục tiêu là giúp trẻ chú ý đến âm thanh, không phải kiểm tra kiến thức ngữ âm chuyên sâu.

Đồ chơi chữ cái có cần thiết?

Các bộ chữ cái bằng gỗ hoặc nam châm có thể giúp trẻ nhận biết hình dạng chữ viết.

Trẻ có thể xếp tên mình, tìm chữ giống nhau hoặc ghép những từ đơn giản khi đã sẵn sàng.

Tuy nhiên, nhận biết chữ cái và nhận biết âm thanh trong lời nói là hai kỹ năng có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Trẻ chưa biết đọc vẫn có thể tham gia trò chơi vần và nhịp điệu.

Vì vậy, cha mẹ không cần vội vàng chuyển mọi trò chơi ngôn ngữ thành hoạt động học chữ.

Chơi với những từ vô nghĩa

Đôi khi trẻ tự nghĩ ra những tiếng lạ không có nghĩa trong từ điển.

Chẳng hạn, trẻ có thể tạo tiếng “bùm ba la” để mô tả một nhân vật đang nhảy múa.

Những âm thanh tưởng tượng có thể mang lại niềm vui và giúp trẻ thử nghiệm cách kết hợp âm.

Cha mẹ có thể tham gia bằng cách lặp lại nhịp điệu hoặc tạo lời đáp vui vẻ.

Tuy nhiên, cần phân biệt trò chơi âm thanh với việc trẻ gặp khó khăn thực sự trong giao tiếp. Nếu có lo ngại kéo dài về ngôn ngữ, gia đình nên tham khảo chuyên gia.

Trò chơi ghép từ với hình

Một bộ thẻ tranh có thể được sử dụng để tạo trò chơi tìm từ.

Cha mẹ chọn hình con cá, sau đó cùng trẻ nghĩ ra những từ hoặc câu liên quan.

Với trẻ lớn hơn, có thể thử tạo câu có vần hoặc câu đố ngắn.

Ví dụ: “Con gì sống dưới nước, có vây và biết bơi?”.

Trẻ có thể tự đặt câu đố cho người lớn giải.

Hoạt động này khuyến khích khả năng lựa chọn từ và diễn đạt ý tưởng.

Tôn trọng sự khác biệt

Một số trẻ thích chơi chữ và bắt chước âm thanh, trong khi những trẻ khác hứng thú hơn với vận động hoặc xây dựng.

Cha mẹ có thể lồng ghép ngôn ngữ vào hoạt động con yêu thích.

Nếu trẻ mê xe, gia đình tạo những câu có nhịp điệu về xe. Nếu trẻ thích động vật, có thể dùng tên các con vật trong bài vè.

Không cần bắt trẻ ngồi học với thẻ chữ khi con chưa hứng thú.

BabyFun và niềm vui với ngôn ngữ

Những bộ đồ chơi chữ cái, thẻ hình, nhân vật hoặc nhạc cụ đơn giản có thể được kết hợp với trò chơi vần và âm thanh.

Thông qua BabyFun, phụ huynh có thể cân nhắc lựa chọn sản phẩm phù hợp với độ tuổi và khả năng của con.

Gia đình có thể sáng tạo nhiều trò chơi mới từ những món đồ đã có mà không cần liên tục thay đổi sản phẩm.

Khi trẻ nhận ra lời nói có thể tạo nhịp điệu, tiếng cười và những bất ngờ thú vị, ngôn ngữ trở thành một phần của hoạt động khám phá. Những trò chơi chữ đơn giản có thể giúp trẻ chú ý hơn đến âm thanh của lời nói và nuôi dưỡng sự hứng thú với sách, chữ viết trong những giai đoạn tiếp theo.