Đồ chơi học thời gian

“Lát nữa mình đi chơi nhé!”, “Hôm qua con gặp bà”, hay “Ngày mai con được đi công viên” là những câu nói quen thuộc trong gia đình. Tuy nhiên, đối với trẻ nhỏ, các khái niệm thời gian không phải lúc nào cũng dễ hiểu. Trẻ có thể biết nhắc lại từ “hôm qua” nhưng chưa phân biệt chính xác với “ngày mai”.

Đồ chơi có thể giúp những khái niệm trừu tượng ấy trở nên gần gũi thông qua hành động, trình tự và những tình huống tưởng tượng.

Thời gian trong cuộc sống của trẻ

Trẻ thường làm quen với thời gian thông qua những hoạt động lặp lại mỗi ngày. Buổi sáng thức dậy, buổi trưa ăn cơm, buổi chiều đi chơi và buổi tối chuẩn bị ngủ.

Khi những hoạt động ấy xuất hiện trong trò chơi, trẻ có thêm cơ hội nghe và sử dụng các từ chỉ thời gian.

Chẳng hạn, cha mẹ sử dụng búp bê để mô phỏng một ngày sinh hoạt. Người lớn nói: “Buổi sáng bạn búp bê thức dậy. Buổi trưa bạn ăn cơm. Buổi tối bạn đi ngủ”.

Những câu nói gắn với hành động cụ thể giúp trẻ hình dung trình tự dễ dàng hơn.

Trước và sau là gì?

Trước khi hiểu rõ ngày, tuần hoặc tháng, trẻ có thể bắt đầu với những khái niệm như “trước”, “sau”, “đầu tiên” và “cuối cùng”.

Một bộ đồ chơi nhà bếp có thể tạo ra tình huống đơn giản. Trẻ rửa rau, cho vào nồi rồi bày món ăn ra đĩa.

Cha mẹ mô tả: “Đầu tiên mình chuẩn bị rau. Sau đó mình nấu. Cuối cùng cả nhà cùng ăn”.

Khi trẻ đã quen, người lớn có thể hỏi: “Trước khi ăn, mình đã làm gì nhỉ?”.

Không cần yêu cầu trẻ trả lời chính xác ngay. Việc cùng nhìn lại các hành động đã thực hiện cũng là một phần của quá trình học.

Hôm qua, hôm nay và ngày mai

Những từ này thường khó hơn vì trẻ không thể trực tiếp nhìn thấy thời gian như nhìn thấy một món đồ chơi.

Cha mẹ có thể kết hợp lịch đơn giản với hoạt động vui chơi.

Ví dụ, hôm nay trẻ xây một ngôi nhà bằng khối gỗ. Người lớn chụp ảnh công trình và hôm sau cùng con xem lại.

Cha mẹ nói: “Hôm qua con đã xây ngôi nhà này. Hôm nay mình sẽ xây một cây cầu”.

Trải nghiệm thật giúp từ ngữ có ý nghĩa rõ ràng hơn. Tuy nhiên, không nên kỳ vọng trẻ nhỏ nhanh chóng sử dụng chính xác mọi khái niệm thời gian.

Đồ chơi đồng hồ

Một số bộ đồ chơi có mặt đồng hồ và kim quay được. Chúng có thể giúp trẻ làm quen với hình dạng đồng hồ, các con số và cách chỉ giờ.

Tuy nhiên, nhận biết thời gian trên đồng hồ là kỹ năng khác với việc hiểu trình tự sự kiện.

Với trẻ nhỏ, cha mẹ có thể tập trung vào các hoạt động quen thuộc như giờ ăn, giờ ngủ và giờ chơi. Khi trẻ lớn hơn, mới mở rộng sang giờ và phút.

Trò chơi sắp xếp sự kiện

Gia đình có thể chuẩn bị ba hoặc bốn bức tranh mô tả một hoạt động, chẳng hạn trồng cây.

Bức đầu tiên là gieo hạt, tiếp theo là tưới nước, sau đó cây nảy mầm và cuối cùng cây lớn lên.

Trẻ thử sắp xếp tranh theo trình tự rồi kể lại.

Cha mẹ có thể sử dụng mô hình cây hoặc dụng cụ làm vườn đồ chơi để minh họa.

Hoạt động này giúp trẻ thực hành những từ chỉ thứ tự và quan sát mối liên hệ giữa các sự kiện.

Thời gian trong câu chuyện tưởng tượng

Một đoàn tàu đồ chơi có thể bắt đầu chuyến đi vào buổi sáng, dừng tại nhà ga vào buổi trưa và trở về khi trời tối.

Trẻ tự quyết định các sự kiện xảy ra trong hành trình.

Cha mẹ có thể hỏi: “Sau khi đến nhà ga, đoàn tàu sẽ đi đâu?”.

Những câu hỏi như vậy tạo cơ hội để trẻ sử dụng từ ngữ về thời gian trong câu chuyện do mình xây dựng.

Không biến thời gian thành áp lực

Khi trẻ chưa hiểu rõ “năm phút nữa”, cha mẹ không nên cho rằng con cố tình không nghe lời.

Khả năng ước lượng khoảng thời gian phát triển dần theo tuổi và trải nghiệm.

Người lớn có thể sử dụng tín hiệu quen thuộc như kết thúc một bài hát hoặc hoàn thành một hoạt động để báo trước việc chuyển sang nhiệm vụ khác.

Điều này giúp trẻ dễ dự đoán hơn so với những lời nhắc trừu tượng.

BabyFun và trò chơi theo trình tự

Những bộ đồ chơi sinh hoạt, mô hình phương tiện, nhân vật hoặc thẻ tranh có thể giúp trẻ khám phá các khái niệm thời gian.

Thông qua BabyFun, phụ huynh có thể cân nhắc lựa chọn sản phẩm phù hợp với giai đoạn phát triển của con.

Gia đình có thể sử dụng cùng một bộ đồ chơi để tạo ra nhiều câu chuyện khác nhau về hôm qua, hôm nay và ngày mai.

Khi thời gian được gắn với những hành động cụ thể, trẻ có thêm cơ hội hiểu và sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên. Những cuộc chơi nhỏ có thể trở thành nền tảng để trẻ kể lại trải nghiệm, dự đoán sự kiện và dần sắp xếp suy nghĩ theo trình tự.