Đồ chơi diễn đạt cảm xúc

Một em bé có thể bật khóc khi tòa tháp đồ chơi vừa xây bị đổ. Trẻ khác lại cười vui khi chú gấu bông được tìm thấy sau chiếc gối. Trong những khoảnh khắc ấy, trẻ không chỉ trải nghiệm cảm xúc mà còn có cơ hội học cách gọi tên và diễn đạt điều mình đang cảm thấy.

Đồ chơi có thể trở thành phương tiện giúp cha mẹ trò chuyện với trẻ về niềm vui, nỗi buồn, sự tức giận và những cảm xúc khác. Khi được hướng dẫn phù hợp, trẻ dần có thêm từ ngữ để thể hiện bản thân thay vì chỉ phản ứng bằng hành động.

Cảm xúc xuất hiện trong mọi cuộc chơi

Trẻ thường trải qua nhiều trạng thái cảm xúc khi chơi.

Một trò xếp hình thành công có thể khiến trẻ hào hứng. Khi không tìm được miếng ghép phù hợp, trẻ có thể thất vọng.

Những cảm xúc này là một phần tự nhiên của quá trình khám phá.

Cha mẹ có thể quan sát và nói: “Con đang vui vì xây được ngôi nhà cao” hoặc “Có vẻ con hơi buồn vì tháp bị đổ”.

Tuy nhiên, người lớn không nên khẳng định chắc chắn cảm xúc của trẻ chỉ dựa trên một biểu hiện. Có thể hỏi lại để con có cơ hội thể hiện suy nghĩ của mình.

Học tên gọi cảm xúc

Với trẻ nhỏ, cha mẹ có thể bắt đầu từ những từ đơn giản như vui, buồn, sợ và giận.

Một bộ thẻ khuôn mặt hoặc búp bê có biểu cảm khác nhau có thể giúp trẻ quan sát sự thay đổi của nét mặt.

Người lớn chỉ vào hình và nói: “Bạn này đang cười. Có thể bạn đang vui”.

Sau đó, trẻ thử chọn khuôn mặt phù hợp với một tình huống.

Tuy nhiên, biểu cảm không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác cảm xúc bên trong. Cha mẹ nên giải thích rằng mỗi người có thể thể hiện cảm xúc theo cách khác nhau.

Búp bê và những câu chuyện cảm xúc

Một chú gấu bông có thể trở thành nhân vật đang buồn vì mất món đồ yêu thích.

Cha mẹ hỏi: “Bạn gấu đang cảm thấy thế nào nhỉ?”.

Trẻ có thể trả lời “buồn” rồi tìm cách giúp bạn.

Người lớn tiếp tục: “Mình có thể nói gì để an ủi bạn?”.

Qua câu chuyện tưởng tượng, trẻ được tiếp xúc với những cách diễn đạt như “Mình nhớ bạn”, “Mình không thích điều đó” hoặc “Bạn giúp mình nhé”.

Khi trẻ tức giận trong lúc chơi

Có những lúc trẻ ném đồ chơi hoặc khóc vì không thực hiện được điều mong muốn.

Thay vì chỉ yêu cầu trẻ ngừng khóc, cha mẹ có thể giúp con gọi tên cảm xúc: “Con đang bực vì chưa lắp được đúng không?”.

Sau đó, người lớn hướng dẫn cách xử lý an toàn như đặt đồ chơi xuống, nghỉ một chút hoặc nhờ giúp đỡ.

Tuy nhiên, công nhận cảm xúc không đồng nghĩa với cho phép mọi hành vi. Cha mẹ vẫn cần đặt giới hạn rõ ràng khi trẻ có hành động gây nguy hiểm.

Đồ chơi giúp trẻ thử góc nhìn khác

Trong trò chơi nhập vai, trẻ có thể đóng vai bác sĩ, bệnh nhân, người bán hàng hoặc khách mua.

Mỗi nhân vật có những mong muốn và cảm xúc khác nhau.

Ví dụ, một búp bê có thể lo lắng khi đi khám bệnh. Trẻ đóng vai bác sĩ và thử nói lời trấn an.

Hoạt động này tạo cơ hội để trẻ suy nghĩ về cảm xúc của người khác.

Tuy nhiên, khả năng thấu hiểu cảm xúc phát triển theo thời gian. Không nên yêu cầu trẻ nhỏ luôn nhận biết chính xác suy nghĩ của mọi nhân vật.

Không có cảm xúc nào cần bị cấm

Trong giờ chơi, trẻ có thể vui, buồn, thất vọng hoặc ghen tị.

Cha mẹ nên tránh nói rằng trẻ không được phép buồn hoặc tức giận.

Thay vào đó, người lớn có thể giải thích rằng mọi cảm xúc đều có thể xuất hiện, nhưng cách thể hiện cần an toàn và tôn trọng người khác.

Ví dụ: “Con được phép tức giận, nhưng mình không ném đồ vào người khác”.

Những lời hướng dẫn cụ thể giúp trẻ hiểu sự khác biệt giữa cảm xúc và hành vi.

Tạo một góc chơi bình tĩnh

Gia đình có thể chuẩn bị một không gian yên tĩnh với thú bông, sách tranh hoặc đồ chơi nhẹ nhàng.

Khi trẻ cần nghỉ ngơi, cha mẹ có thể cùng con đến đó.

Tuy nhiên, góc chơi không nên được sử dụng như hình phạt.

Mục đích là tạo nơi trẻ cảm thấy an toàn và có cơ hội điều chỉnh cảm xúc với sự hỗ trợ của người lớn.

BabyFun và ngôn ngữ cảm xúc

Những bộ đồ chơi búp bê, thú bông, nhân vật hoặc trò chơi nhập vai có thể tạo ra nhiều câu chuyện về cảm xúc.

Thông qua BabyFun, phụ huynh có thể cân nhắc lựa chọn sản phẩm phù hợp để cùng con thực hành giao tiếp.

Một chú gấu bông quen thuộc cũng có thể trở thành nhân vật giúp trẻ nói về những điều khó diễn đạt trực tiếp.

Khi trẻ có thêm từ ngữ để gọi tên cảm xúc, con có thêm cách chia sẻ nhu cầu và tìm kiếm sự giúp đỡ. Đồ chơi không thể giải quyết mọi khó khăn cảm xúc, nhưng có thể tạo nên những cuộc trò chuyện gần gũi, giúp cha mẹ hiểu con hơn và đồng hành cùng trẻ trong quá trình trưởng thành.