Ý – Nuôi dưỡng sáng tạo theo Reggio Emilia

Một em bé vẽ ngôi nhà bằng bút màu. Bé khác dùng khối gỗ xây ngôi nhà. Một bạn nữa lấy đất nặn để tạo cửa và mái.

Cả ba đều đang thể hiện ý tưởng về cùng một chủ đề, nhưng bằng những cách hoàn toàn khác nhau.

Đây là ví dụ gần gũi để hiểu tinh thần của phương pháp giáo dục Reggio Emilia, bắt nguồn từ thành phố Reggio Emilia ở Ý.

Cách tiếp cận này nhìn nhận trẻ là những cá nhân có tiềm năng, có khả năng đặt câu hỏi và thể hiện suy nghĩ qua nhiều hình thức.

Ý tưởng về một trăm ngôn ngữ của trẻ

Trong triết lý Reggio Emilia, khái niệm “một trăm ngôn ngữ” không có nghĩa trẻ phải học một trăm thứ tiếng.

Đó là cách diễn đạt về rất nhiều phương thức trẻ sử dụng để khám phá và thể hiện bản thân.

Trẻ có thể nói, vẽ, nặn, xây dựng, chuyển động, hát hoặc tạo câu chuyện.

Mỗi hình thức đều có thể giúp người lớn hiểu thêm về suy nghĩ của bé.

Không chỉ quan tâm đến sản phẩm cuối cùng

Khi trẻ vẽ một bức tranh, người lớn thường hỏi: “Con vẽ đẹp không?”.

Nhưng quá trình trẻ lựa chọn màu, thử nét vẽ và thay đổi ý tưởng cũng rất đáng quan sát.

Ba mẹ có thể hỏi: “Vì sao con chọn màu này?” hoặc “Con muốn kể gì về bức tranh?”.

Những câu hỏi mở tạo cơ hội để trẻ diễn đạt suy nghĩ.

Không cần mọi sản phẩm đều giống mẫu.

Môi trường cũng tham gia giáo dục

Một đặc điểm của Reggio Emilia là coi trọng cách tổ chức không gian học tập.

Vật liệu được sắp xếp để trẻ dễ quan sát, lựa chọn và thử nghiệm.

Một góc có giấy, bút và màu vẽ.

Góc khác có khối xây dựng hoặc vật liệu tạo hình.

Trẻ có thể sử dụng các vật liệu ấy để phát triển ý tưởng của mình.

Tại nhà, ba mẹ không cần một phòng học lớn. Chỉ cần sắp xếp một góc sáng sủa, an toàn và dễ thu dọn.

Đồ chơi mở tạo nhiều khả năng

Những món đồ chơi không quy định duy nhất một cách sử dụng rất phù hợp để khai thác theo tinh thần này.

Khối gỗ có thể trở thành ngôi nhà, cây cầu hoặc con vật tưởng tượng.

Đất nặn có thể được sử dụng để tạo thức ăn giả, cây cối hoặc nhân vật.

Các tấm ghép lớn có thể kết hợp thành đường đi, tường nhà hoặc mô hình thành phố.

Trẻ được quyền thử những cách sử dụng khác nhau trong giới hạn an toàn.

Trò chơi xây dựng thành phố

Ba mẹ chuẩn bị khối lắp ghép, xe đồ chơi và giấy vẽ.

Trẻ được hỏi: “Nếu con xây một thành phố, con muốn có những nơi nào?”.

Bé có thể chọn xây bệnh viện, trường học hoặc công viên.

Sau đó, phụ huynh mời trẻ vẽ thêm đường đi và đặt tên cho từng khu vực.

Một hoạt động có thể kết hợp xây dựng, hội họa, ngôn ngữ và tưởng tượng.

Khi người lớn trở thành người quan sát

Không phải lúc nào ba mẹ cũng cần chỉ cho trẻ cách làm.

Nếu bé đang thử dựng một cây cầu, phụ huynh có thể quan sát trước.

Khi cầu đổ, người lớn hỏi: “Con nghĩ điều gì khiến cầu chưa đứng vững?”.

Trẻ thử thay đổi cách xếp.

Người lớn hỗ trợ khi cần, nhưng không nhất thiết đưa ra đáp án ngay lập tức.

Ghi lại quá trình khám phá

Trong cách tiếp cận Reggio Emilia, việc ghi chép và lưu lại quá trình học tập có vai trò quan trọng.

Ở gia đình, ba mẹ có thể chụp ảnh các giai đoạn trẻ xây một mô hình.

Một tuần sau, phụ huynh cùng bé xem lại.

Trẻ kể điều mình đã làm và những thay đổi muốn thử.

Cách này giúp người lớn nhìn thấy quá trình phát triển ý tưởng, thay vì chỉ giữ sản phẩm cuối cùng.

Sáng tạo không đồng nghĩa với chơi không giới hạn

Trẻ vẫn cần những quy tắc an toàn và sự hỗ trợ phù hợp.

Ba mẹ nên lựa chọn vật liệu không độc hại, tránh chi tiết nhỏ và giám sát khi sử dụng kéo hoặc dụng cụ tạo hình.

Tôn trọng sáng tạo không có nghĩa cho phép trẻ sử dụng mọi vật liệu theo bất kỳ cách nào.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Một chiếc bàn nhỏ, giấy màu, khối gỗ và vài món đồ chơi có thể tạo thành góc sáng tạo.

Phụ huynh không cần mua quá nhiều bộ đồ chơi mới.

Quan trọng hơn là thay đổi cách đặt câu hỏi.

Thay vì nói “Con phải làm giống hình mẫu”, ba mẹ có thể hỏi: “Con muốn thử cách nào khác?”.

Liên hệ với BabyFun

BabyFun có thể khai thác nhóm đồ chơi sáng tạo như khối xây dựng, đồ chơi lắp ghép, bộ tạo hình và vật liệu đóng vai.

Mô hình thuê giúp gia đình có cơ hội trải nghiệm những nhóm đồ chơi khác nhau theo từng dự án nhỏ.

Ví dụ, trẻ dành một giai đoạn để xây thành phố, sau đó chuyển sang thiết kế cửa hàng hoặc khu vườn tưởng tượng.

Bài học đáng tham khảo

Từ phương pháp Reggio Emilia của Ý, phụ huynh có thể học cách coi trọng ý tưởng và quá trình khám phá của trẻ.

Một món đồ chơi không nhất thiết phải có một kết quả đúng duy nhất.

Khi được lắng nghe và có môi trường phù hợp, trẻ có thể thể hiện suy nghĩ bằng nhiều hình thức sáng tạo khác nhau.