Phần Lan – Khi vui chơi cũng là học tập

Khi nhắc đến giáo dục Phần Lan, nhiều người nghĩ ngay đến một hệ thống giáo dục coi trọng sự phát triển toàn diện của trẻ. Nhưng điều đáng chú ý không chỉ nằm ở trường học, mà còn ở cách hoạt động vui chơi được nhìn nhận trong những năm đầu đời.

Trong giáo dục mầm non Phần Lan, vui chơi không đơn thuần là khoảng thời gian nghỉ giữa các bài học. Đây là một phần quan trọng của quá trình học tập, giúp trẻ khám phá thế giới, tương tác với người khác và phát triển theo khả năng riêng.

Trẻ học được gì khi chơi?

Hãy tưởng tượng một nhóm trẻ đang xây ngôi nhà bằng các khối gỗ.

Một bé muốn làm nhà cao. Bé khác muốn tạo cửa sổ. Bạn còn lại đề xuất xây thêm con đường.

Trong quá trình đó, trẻ phải trao đổi, thử nghiệm và điều chỉnh ý tưởng.

Khi tòa nhà đổ, các bé có thể tìm cách xây lại.

Những trải nghiệm ấy tạo cơ hội để trẻ luyện ngôn ngữ, phối hợp và giải quyết vấn đề mà không nhất thiết phải ngồi học theo hình thức truyền thống.

Vui chơi có giá trị riêng

Một điểm đáng chú ý trong quan điểm giáo dục mầm non Phần Lan là hoạt động chơi được coi trọng không chỉ vì nó có thể dạy toán hay ngôn ngữ.

Bản thân niềm vui khi chơi cũng có ý nghĩa đối với tuổi thơ.

Trẻ cần những khoảng thời gian được lựa chọn hoạt động mình thích, tự tạo câu chuyện và khám phá theo sự tò mò.

Điều này không có nghĩa giáo viên hoàn toàn không hướng dẫn.

Người lớn vẫn quan sát, tổ chức môi trường và hỗ trợ khi cần thiết.

Tôn trọng sự khác biệt giữa các trẻ

Không phải bé nào cũng thích cùng một trò chơi.

Có trẻ say mê xếp hình. Có trẻ thích vận động. Có trẻ lại dành nhiều thời gian với sách tranh hoặc nhân vật đóng vai.

Thay vì yêu cầu mọi trẻ hoàn thành cùng một hoạt động theo cùng tốc độ, phụ huynh có thể tạo cơ hội để con trải nghiệm những hình thức chơi khác nhau.

Qua đó, ba mẹ hiểu thêm về sở thích và khả năng hiện tại của trẻ.

Đồ chơi nào phù hợp với tinh thần này?

Những món đồ chơi có nhiều cách sử dụng thường rất hữu ích.

Ví dụ, một bộ khối xây dựng có thể trở thành ngôi nhà, cây cầu hoặc khu phố.

Bộ bếp đồ chơi có thể được dùng để tổ chức bữa ăn gia đình, mở nhà hàng hoặc đóng vai đầu bếp.

Một chiếc khăn vải cũng có thể trở thành áo choàng, tấm chăn cho búp bê hoặc đạo cụ sân khấu.

Điều quan trọng không nằm ở số lượng chức năng được quảng cáo mà ở khả năng khơi gợi hoạt động của trẻ.

Ba mẹ nên tham gia như thế nào?

Phụ huynh có thể bắt đầu bằng cách quan sát.

Nếu trẻ đang xây tháp, không cần lập tức hướng dẫn cách xây cao nhất.

Ba mẹ có thể hỏi: “Con đang xây gì vậy?”.

Khi trẻ giải thích, phụ huynh tiếp tục lắng nghe.

Nếu bé gặp khó khăn, người lớn có thể đưa ra gợi ý thay vì làm thay hoàn toàn.

Cách đồng hành này giúp trẻ giữ vai trò chủ động trong trò chơi.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Gia đình không cần thiết kế một lớp học kiểu Phần Lan ngay tại nhà.

Ba mẹ có thể dành một góc nhỏ với vài món đồ chơi phù hợp, sắp xếp sao cho trẻ dễ lựa chọn và tự cất.

Trong ngày, nên có thời gian chơi tự do bên cạnh các hoạt động sinh hoạt, đọc sách và vận động.

Một buổi chơi không nhất thiết phải tạo ra sản phẩm đẹp hoặc chứng minh bé vừa học được bao nhiêu kiến thức.

Liên hệ với BabyFun

Mô hình thuê đồ chơi BabyFun có thể được khai thác theo hướng giúp gia đình luân phiên các loại đồ chơi mở.

Tháng này trẻ trải nghiệm khối xây dựng, tháng sau có thể chuyển sang bộ đóng vai hoặc đồ chơi khám phá thiên nhiên.

Việc thay đổi đồ chơi theo hứng thú và độ tuổi giúp phụ huynh có thêm lựa chọn mà không nhất thiết phải mua và lưu trữ quá nhiều sản phẩm.

Tuy nhiên, không cần thay đổi liên tục nếu trẻ vẫn đang hứng thú với món đồ chơi hiện tại.

Bài học đáng tham khảo

Từ cách tiếp cận giáo dục mầm non Phần Lan, phụ huynh có thể rút ra một thông điệp: trẻ không chỉ học khi được người lớn giảng giải.

Trẻ còn học khi đặt câu hỏi, thử nghiệm, tưởng tượng và vui chơi cùng người khác.

Đồ chơi trở nên có giá trị hơn khi được đặt trong môi trường tôn trọng sự tò mò và nhịp phát triển của từng bé.