🗣️ TRẺ KHÓ GIAO TIẾP BẰNG LỜI
“Con muốn cái nào?”
Trẻ nhìn.
Đưa tay.
Chạm vào một hình.
Hoặc kéo tay mẹ tới món mình muốn.
Người lớn đôi khi quen nghĩ rằng giao tiếp phải bắt đầu bằng:
Nói.
Nhưng trẻ có thể truyền đạt mong muốn và tham gia tương tác bằng nhiều cách khác nhau.
Vì vậy khi chọn đồ chơi cho trẻ gặp khó khăn về giao tiếp bằng lời, mình không nhất thiết phải tìm một món “bắt trẻ nói”.
Có thể bắt đầu bằng câu hỏi nhẹ nhàng hơn:
“Món đồ này có tạo cơ hội để trẻ lựa chọn, phản hồi và tương tác không?”
🌱 GIAO TIẾP KHÔNG CHỈ LÀ PHÁT ÂM
Trong cuộc chơi, trẻ có thể:
Chỉ.
Đưa đồ vật.
Nhìn.
Lựa chọn hình ảnh.
Thực hiện hành động.
Ra hiệu.
Sử dụng phương thức giao tiếp hỗ trợ nếu trẻ có.
Những hành động ấy vẫn có thể mang ý nghĩa giao tiếp.
Ba mẹ không cần giữ món đồ lại rồi yêu cầu:
“Nói đi rồi mẹ mới đưa.”
nếu cách đó không phù hợp với trẻ và hướng hỗ trợ trẻ đang nhận.
🖼️ HÌNH ẢNH CÓ THỂ HỖ TRỢ MỘT SỐ CUỘC CHƠI
Ví dụ có hai lựa chọn:
Xe hay bóng?
Trẻ có thể chỉ vào món hoặc hình tương ứng.
Trong trò nhập vai, một số hình ảnh đơn giản cũng có thể đại diện cho:
Ăn.
Uống.
Đi.
Ngủ.
Chọn.
Dừng.
Nhưng việc sử dụng hệ thống giao tiếp bằng hình ảnh hay phương thức AAC cụ thể không nên tự thiết kế như một “bài chữa nói” nếu trẻ đang có kế hoạch hỗ trợ chuyên môn.
🧸 ĐỒ CHƠI CÓ HÀNH ĐỘNG RÕ CŨNG CÓ THỂ TẠO RA NHỮNG LƯỢT TƯƠNG TÁC
Con thả bóng.
Mẹ đưa bóng lại.
Con đưa xe.
Bố đẩy xe về.
Một hành động.
Một phản hồi.
Rồi một hành động khác.
Cuộc tương tác có thể diễn ra trước cả khi có nhiều lời nói.
👨👩👧 NGƯỜI LỚN CÓ THỂ NÓI, NHƯNG KHÔNG CẦN BIẾN MỖI PHÚT CHƠI THÀNH BUỔI HỎI ĐÁP
“Đây là gì?”
“Màu gì?”
“Con nói đi.”
“Cái gì đây?”
Nếu liên tục đặt câu hỏi kiểm tra, cuộc chơi có thể mất đi sự tự nhiên.
Đôi khi người lớn chỉ cần mô tả ngắn:
“Xe chạy rồi.”
“Bóng rơi xuống.”
“Con chọn con mèo.”
Trẻ không nhất thiết phải lặp lại ngay.
🎯 VÀ QUAN TRỌNG: “KHÔNG NÓI” KHÔNG CÓ NGHĨA “KHÔNG HIỂU”
Khả năng biểu đạt bằng lời và mức độ hiểu của một trẻ không nên được đánh đồng chỉ dựa trên một khoảnh khắc chơi.
Vì vậy mình cần cẩn thận với những kết luận như:
“Con không trả lời nên chắc con không biết.”
💚 VỚI BABYFUN, CÓ THỂ NHÌN ĐỒ CHƠI QUA KHẢ NĂNG TẠO LỰA CHỌN VÀ TƯƠNG TÁC
Có nhiều vật để trẻ lựa chọn không?
Có thể chơi theo lượt không?
Có hình ảnh hoặc vật thật dễ tham chiếu không?
Có thể tạo ra hành động – phản hồi đơn giản không?
Những đặc điểm này không chỉ hữu ích cho trẻ khó giao tiếp bằng lời.
Chúng có thể làm cuộc chơi phong phú hơn với rất nhiều trẻ.
Bởi trước khi trẻ nói với chúng ta bằng một câu hoàn chỉnh…
đôi khi trẻ đã nói rất nhiều bằng:
Một ánh nhìn.
Một bàn tay đưa ra.
Một món đồ được đặt trước mặt mẹ.
Và một cách rất riêng để nói:
“Con muốn chơi tiếp.” 🗣️🧸❤️

