🗣️ Vì sao trẻ phản ứng gay gắt khi cảm thấy mình không được lắng nghe?

– MỖI LẦN CON PHẢN ỨNG MẠNH MẼ, ĐẰNG SAU ĐÓ CÓ THỂ LÀ MỘT MONG MUỐN ĐƯỢC THẤU HIỂU MÀ CON CHƯA BIẾT CÁCH DIỄN ĐẠT.

Có bao giờ cha mẹ tự hỏi vì sao một đứa trẻ bình thường rất ngoan ngoãn lại đột nhiên lớn tiếng, khóc lóc hoặc phản ứng gay gắt chỉ vì một lời nhắc nhở nhỏ? Vì sao càng giải thích, cha mẹ càng thấy con bướng bỉnh, còn con lại càng tức giận và không muốn tiếp tục trò chuyện?

Đôi khi, điều khiến trẻ nổi nóng không hoàn toàn nằm ở sự việc đang diễn ra. Điều khiến con tổn thương có thể là cảm giác mình không được lắng nghe, suy nghĩ của mình không được coi trọng hoặc cảm xúc của mình luôn bị người lớn phủ nhận.

Khi trẻ cố gắng giải thích nhưng liên tục bị ngắt lời, khi con chưa kịp nói hết câu đã bị kết luận đúng sai, hoặc khi mọi lời giải thích đều bị xem là chống đối, con có thể cảm thấy tiếng nói của mình chẳng có ý nghĩa gì.

Trẻ chưa có đủ kinh nghiệm và khả năng điều tiết cảm xúc như người lớn. Vì vậy, khi cảm thấy bất lực trong việc diễn đạt điều mình nghĩ, con đôi khi sử dụng tiếng khóc, sự cáu giận hoặc thái độ gay gắt để thể hiện nỗi thất vọng.

Hiểu được điều này không có nghĩa là cha mẹ phải chấp nhận mọi hành vi của con. Điều quan trọng là tìm ra nguyên nhân phía sau phản ứng, đồng thời hướng dẫn con biết thể hiện cảm xúc bằng cách phù hợp hơn.

1. Khi không được lắng nghe, trẻ dễ cảm thấy mình không được tôn trọng

Đối với người lớn, một lời ngắt ngang có thể chỉ là thói quen giao tiếp. Nhưng với trẻ, việc liên tục bị ngắt lời đôi khi khiến con cảm thấy ý kiến của mình không quan trọng.

Chẳng hạn, khi con muốn giải thích vì sao mình chưa hoàn thành bài tập, cha mẹ lập tức nói:

“Lúc nào con cũng có lý do. Đừng cãi nữa!”

Có thể cha mẹ đang mệt mỏi hoặc lo lắng cho việc học của con. Tuy nhiên, trẻ có thể tiếp nhận câu nói ấy theo một cách khác: “Bố mẹ không muốn nghe mình nói. Dù mình giải thích thế nào cũng không có ích gì.”

Khi cảm giác này lặp đi lặp lại, trẻ có thể lựa chọn im lặng, nhưng cũng có thể phản ứng mạnh hơn để cố gắng giành lại quyền được nói.

Cha mẹ hãy thử thay đổi cách bắt đầu cuộc trò chuyện:

“Bố mẹ muốn nghe con giải thích. Con cứ nói hết suy nghĩ của mình trước, sau đó chúng ta cùng tìm cách giải quyết nhé.”

Một lời mời như vậy giúp con hiểu rằng mình có cơ hội được trình bày, dù điều đó không đồng nghĩa với việc mọi yêu cầu của con đều được chấp thuận.

2. Trẻ có thể nổi nóng vì cảm xúc của mình liên tục bị phủ nhận

Khi buồn, trẻ nghe câu “Có gì đâu mà buồn”; khi sợ hãi, trẻ được bảo “Chuyện nhỏ thế cũng sợ”; khi tức giận, trẻ lại