Khi bé giành nói thay người khác

Trong bữa cơm gia đình, mẹ hỏi anh trai muốn ăn món gì. Anh vừa định trả lời thì bé đã nhanh miệng: “Anh thích trứng rán!”.

Khi bố hỏi bà có muốn uống thêm nước không, bé lại chen vào: “Bà không uống nữa đâu!”.

Mọi người bật cười vì con có vẻ rất hiểu sở thích của cả nhà. Nhưng sau một thời gian, mẹ nhận thấy bé thường xuyên trả lời thay người khác, kể cả khi họ đang muốn tự nói.

Tình huống này không nhất thiết xuất phát từ ý muốn kiểm soát. Một số trẻ chỉ quá hào hứng, muốn thể hiện rằng mình biết câu trả lời hoặc chưa hiểu mỗi người có quyền tự bày tỏ.

Ba mẹ có thể tận dụng những khoảnh khắc này để dạy con kỹ năng lắng nghe và tôn trọng tiếng nói của người khác.

Vì sao trẻ thích trả lời thay?

Trẻ nhỏ thường muốn tham gia mọi cuộc trò chuyện trong gia đình.

Khi biết anh thích ăn trứng hoặc bà thường không uống nước lạnh, bé có thể nghĩ mình đang giúp đỡ.

Một số trẻ còn cảm thấy vui khi được người lớn chú ý vì trả lời nhanh.

Ba mẹ nên quan sát mục đích của con trước khi nhắc nhở.

Giải thích quyền được tự trả lời

Mẹ có thể nói: “Con biết anh thích món gì, nhưng mẹ đang hỏi anh. Mình để anh tự nói nhé”.

Câu nói vừa ghi nhận hiểu biết của trẻ vừa xác định giới hạn.

Không cần trách rằng con vô duyên hoặc thiếu lịch sự.

Mục tiêu là giúp trẻ nhận biết ai đang được hỏi.

Dạy trẻ chờ lượt nói

Ba mẹ có thể hướng dẫn con nhìn người đang nói và đợi họ kết thúc câu.

Với trẻ nhỏ, thời gian chờ nên ngắn và phù hợp.

Nếu bé có điều muốn bổ sung, mẹ có thể nói: “Sau khi anh trả lời, mẹ sẽ nghe ý con”.

Trẻ cần biết rằng chờ đợi không đồng nghĩa với việc mình bị bỏ qua.

Không thưởng cho việc chen ngang

Nếu mỗi lần bé trả lời thay đều khiến cả nhà cười lớn và tiếp tục hỏi con, hành vi có thể được củng cố.

Người lớn nên phản hồi bình tĩnh.

Có thể quay lại người được hỏi và mời họ tiếp tục.

Không cần làm trẻ xấu hổ trước mọi người.

Phân biệt giúp đỡ và quyết định thay

Trong một số trường hợp, trẻ có thể hỗ trợ người khác truyền đạt thông tin nếu được nhờ.

Ví dụ, bà nhờ bé nói với mẹ rằng bà muốn lấy áo khoác.

Nhưng nếu không được yêu cầu, con không nên tự quyết định thay.

Ba mẹ có thể giải thích sự khác biệt bằng ví dụ đơn giản.

Khi trẻ trả lời sai

Nếu bé nói anh thích trứng nhưng anh thực sự muốn ăn cá, mẹ không cần biến sự việc thành lỗi nghiêm trọng.

Có thể nói: “Con đoán chưa đúng. Mỗi người có thể thay đổi ý thích”.

Trẻ sẽ học rằng biết thói quen của ai đó không có nghĩa luôn biết họ đang nghĩ gì.

Đây cũng là cơ hội rèn khả năng tôn trọng sự khác biệt.

Không để anh chị em tranh quyền nói

Nếu hai bé liên tục chen lời nhau, ba mẹ có thể thiết lập lượt nói rõ ràng.

Mỗi người được trình bày ý kiến mà không bị ngắt lời.

Không nên chỉ yêu cầu em im lặng vì nhỏ tuổi hoặc anh nhường mọi lượt vì lớn hơn.

Cả hai đều cần được lắng nghe.

Dạy cách hỏi trước khi giúp

Ba mẹ có thể hướng dẫn trẻ nói: “Anh có muốn em nói giúp không?”.

Nếu người kia đồng ý, bé có thể hỗ trợ.

Nếu họ từ chối, con cần tôn trọng.

Kỹ năng này hữu ích khi trẻ giao tiếp với bạn bè, người thân và những người cần hỗ trợ.

Làm gương trong gia đình

Người lớn đôi khi cũng trả lời thay trẻ khi người khác hỏi con.

Ví dụ, cô giáo hỏi bé thích trò gì nhưng mẹ lập tức nói thay.

Ba mẹ nên tạo cơ hội cho trẻ tự trả lời những câu hỏi phù hợp.

Nếu con cần hỗ trợ, người lớn có thể hỏi trước.

Khi trẻ quá hào hứng

Một số bé chen lời vì sợ quên điều muốn nói.

Ba mẹ có thể hướng dẫn con dùng một dấu hiệu nhỏ, chẳng hạn giơ tay hoặc chạm nhẹ vào vai người chăm sóc khi cần được chú ý.

Không nên yêu cầu trẻ chờ quá lâu trong những cuộc trò chuyện vượt khả năng của con.

Việc luyện tập nên diễn ra từng bước.

Khi nào cần quan tâm thêm?

Nếu trẻ thường xuyên không thể chờ lượt nói, khó kiểm soát hành vi trong nhiều môi trường và gặp trở ngại đáng kể ở trường hoặc gia đình, ba mẹ có thể trao đổi với giáo viên và chuyên gia phù hợp.

Không nên tự chẩn đoán chỉ vì con hay chen lời.

Khả năng điều chỉnh hành vi phát triển theo độ tuổi và trải nghiệm.

BabyFun và trò chơi lượt nói

Các bộ đồ chơi phân vai, nhân vật gia đình và trò chơi hợp tác phù hợp tại BabyFun có thể giúp trẻ luyện cách chờ người khác trả lời.

Ba mẹ có thể tổ chức trò chơi phỏng vấn, mỗi nhân vật được hỏi một câu và tự đưa ra đáp án.

Mô hình thuê đồ chơi giúp gia đình thay đổi tình huống giao tiếp mà không cần mua quá nhiều sản phẩm.

Khi bé giành nói thay người khác, ba mẹ không cần ngăn con tham gia trò chuyện.

Hãy giúp trẻ hiểu rằng sự quan tâm không đồng nghĩa với việc quyết định thay. Biết lắng nghe và để người khác tự bày tỏ là một phần quan trọng của giao tiếp tôn trọng.