Khi bé hỏi về sự khác biệt

Khi đi công viên, bé nhìn thấy một người sử dụng xe lăn và bất ngờ hỏi lớn: “Tại sao cô ấy không đi bộ?”. Trong một lần khác, trẻ tò mò về màu da, chiều cao, mái tóc hoặc cách nói chuyện của người xung quanh.

Những câu hỏi như vậy đôi khi khiến ba mẹ lúng túng, đặc biệt khi người được nhắc đến đang đứng gần.

Một số phụ huynh lập tức yêu cầu con im lặng vì sợ bất lịch sự. Tuy nhiên, trẻ nhỏ thường quan sát và đặt câu hỏi để tìm hiểu thế giới.

Điều quan trọng là hướng dẫn con thể hiện sự tò mò bằng thái độ tôn trọng, không phán xét hoặc làm người khác khó chịu.

Vì sao trẻ chú ý đến sự khác biệt?

Trẻ nhỏ thường nhận biết thế giới thông qua những đặc điểm dễ quan sát.

Bé có thể nhận ra người này cao hơn, người kia sử dụng kính hoặc có người cần thiết bị hỗ trợ di chuyển.

Những khác biệt khiến trẻ đặt câu hỏi vì chưa có đủ kiến thức để giải thích.

Bản thân việc nhận thấy sự khác biệt không có nghĩa trẻ đang có định kiến.

Cách người lớn phản hồi sẽ ảnh hưởng đến thái độ của con về sau.

Giữ bình tĩnh khi trẻ hỏi

Nếu bé hỏi lớn ở nơi công cộng, ba mẹ không cần hoảng hốt hoặc quát mắng.

Có thể trả lời ngắn gọn bằng giọng bình thường.

Ví dụ: “Có người sử dụng xe lăn để giúp mình di chuyển”.

Nếu cần trao đổi thêm, người lớn có thể nói: “Mình sẽ trò chuyện kỹ hơn khi đến chỗ yên tĩnh nhé”.

Không nên khiến trẻ cảm thấy việc nhắc đến sự khác biệt là điều đáng xấu hổ.

Không tự đoán hoàn cảnh người khác

Ba mẹ cần tránh suy đoán nguyên nhân một người sử dụng xe lăn, có vết sẹo hoặc nói chuyện khác biệt.

Không phải đặc điểm nào cũng cho phép chúng ta biết tình trạng sức khỏe hay câu chuyện cá nhân của họ.

Có thể nói: “Mẹ không biết chính xác lý do, nhưng mỗi người có cách sinh hoạt và nhu cầu khác nhau”.

Câu trả lời trung thực tốt hơn việc tự tạo ra một câu chuyện không có căn cứ.

Dạy trẻ tôn trọng quyền riêng tư

Trẻ cần hiểu rằng có thể tò mò nhưng không phải câu hỏi nào cũng nên hỏi trực tiếp người lạ.

Ba mẹ có thể hướng dẫn con không chỉ trỏ, nhìn chằm chằm hoặc chạm vào cơ thể và thiết bị hỗ trợ của người khác.

Ví dụ, xe lăn, gậy hỗ trợ hoặc máy trợ thính là vật dụng cá nhân.

Không nên tự ý sử dụng hoặc di chuyển chúng.

Giải thích rằng mỗi người có khả năng khác nhau

Ba mẹ có thể sử dụng những ví dụ gần gũi.

Có người chạy nhanh, có người đi chậm. Có người cần kính để nhìn rõ, có người sử dụng thiết bị hỗ trợ nghe.

Mỗi người có điểm mạnh, khó khăn và sở thích riêng.

Không nên giới thiệu người khuyết tật chỉ bằng những điều họ không làm được.

Trẻ cần hiểu rằng sự khác biệt không quyết định giá trị của một con người.

Tránh lời nói thương hại

Một số người lớn thường nói: “Tội nghiệp quá” khi trẻ nhìn thấy người khuyết tật.

Tuy nhiên, cách diễn đạt này có thể khiến trẻ mặc định rằng cuộc sống của người khác chỉ có khó khăn.

Ba mẹ nên sử dụng ngôn ngữ trung tính và tôn trọng.

Có thể giải thích rằng mọi người đều cần được đối xử lịch sự và có cơ hội tham gia các hoạt động phù hợp.

Hướng dẫn cách giúp đỡ đúng

Khi thấy ai đó gặp khó khăn, trẻ có thể muốn giúp.

Ba mẹ nên dạy con hỏi trước thay vì tự ý hành động.

Ví dụ: “Cô có cần giúp không ạ?”.

Nếu người đó từ chối, cần tôn trọng.

Không nên tự đẩy xe lăn, cầm đồ dùng hoặc can thiệp vào hoạt động của người khác khi chưa được đồng ý.

Giới thiệu sự đa dạng qua sách

Ba mẹ có thể lựa chọn sách tranh có nhân vật với nhiều ngoại hình, hoàn cảnh gia đình và khả năng khác nhau.

Khi đọc, hãy tập trung vào câu chuyện, sở thích và hành động của nhân vật.

Không cần biến mỗi cuốn sách thành một bài giảng dài.

Việc thường xuyên tiếp xúc với hình ảnh đa dạng giúp trẻ hiểu rằng thế giới có nhiều cách sống khác nhau.

Khi trẻ nhận xét ngoại hình bạn

Nếu bé nói bạn quá thấp, quá béo hoặc có ngoại hình lạ, ba mẹ nên hướng dẫn lại một cách bình tĩnh.

Có thể nói: “Mỗi người có cơ thể khác nhau. Mình không nên dùng ngoại hình để trêu chọc”.

Hãy giúp trẻ hiểu rằng lời nhận xét có thể khiến người khác buồn.

Không cần làm trẻ xấu hổ trước đám đông để dạy bài học về sự tôn trọng.

Làm mẫu trong giao tiếp hằng ngày

Trẻ thường học cách nhìn nhận người khác qua lời nói của ba mẹ.

Nếu người lớn thường xuyên chế giễu ngoại hình, giọng nói hoặc hoàn cảnh của người khác, trẻ có thể bắt chước.

Ngược lại, khi gia đình sử dụng lời nói lịch sự và tôn trọng, con sẽ có hình mẫu tích cực.

Bài học về sự khác biệt cần được thể hiện bằng hành động chứ không chỉ bằng lời giải thích.

BabyFun và trò chơi về sự đa dạng

Các bộ đồ chơi nhập vai, búp bê, mô hình cộng đồng và sách tranh phù hợp tại BabyFun có thể giúp trẻ tìm hiểu những nhân vật có sở thích và khả năng khác nhau.

Ba mẹ có thể cùng con xây một khu phố, nơi mỗi nhân vật có công việc, nhu cầu và cách tham gia sinh hoạt riêng.

Mô hình thuê đồ chơi giúp gia đình thay đổi chủ đề khám phá mà không cần sở hữu quá nhiều sản phẩm.

Điều quan trọng là tránh biến sự khác biệt của một nhân vật thành trò đùa.

Khi bé hỏi về sự khác biệt, ba mẹ nên xem đó là cơ hội giúp con mở rộng hiểu biết.

Những câu trả lời trung thực, phù hợp với độ tuổi và tôn trọng người khác sẽ giúp trẻ phát triển sự đồng cảm.

Một đứa trẻ biết đặt câu hỏi lịch sự và chấp nhận sự đa dạng sẽ có nền tảng tốt để xây dựng những mối quan hệ tích cực trong cuộc sống.